Phá sản vì nuôi giun cao sản

Đó là hậu quả của bản hợp đồng chuyển giao công nghệ nuôi giun tăng trưởng của Công ty TNHH Lợi Thắng để lại cho bà con huyện Tân Lạc, tỉnh Hoà Bình.

Bán đất, "cầm" nhà nuôi giun

Mô hình nuôi giun nhà ông Trần Quang Kiện đã từng là mô hình điểm. Ảnh: CT

Lợi nhuận chẳng thấy đâu, chỉ thấy không ít nhà hiện phải oằn lưng gánh những khoản nợ khổng lồ khi sản xuất ra hàng tạ giun quế trị giá hàng trăm triệu đồng rồi không bán được, cũng chẳng biết đổ đi đâu. Bởi trước đó, những người nông dân chân lấm tay bùn nơi đây được "rót mật vào tai" về mô hình này như: "Bỏ một thu về hai, ba... Chỉ cần đầu tư vài chục triệu đồng trong vòng 4 - 5 lứa giun là có lãi"; "Nuôi đơn giản, không tốn công sức, thức ăn chỉ là phân trâu, phân bò, rác".

Còn nữa, "có cán bộ công ty về tận nhà chuyển giao công nghệ, cung cấp vật tư đầy đủ, hướng dẫn tận tình theo lối "cầm tay chỉ việc"; "Đầu ra là thị trường xuất khẩu nước ngoài rộng lớn, ổn định"... đã khiến người dân đổ xô đi tìm hiểu, đăng kí, thế chấp “sổ đỏ”, vay ngân hàng hàng chục, hàng trăm triệu đồng về ký hợp đồng chuyển giao công nghệ nuôi giun tăng trưởng với Công ty TNHH Lợi Thắng. 

Chúng tôi về xã Ngọc Mỹ, nơi gánh chịu hậu quả nặng nề nhất. Huyện Tân Lạc có 7 hộ lập trang trại lớn để nuôi giun cao sản với công ty TNHH Lợi Thắng thì đều tập trung tại xã này. Đi tiên phong trong việc nuôi giun tăng trưởng là hộ ông Trần Quang Kiện ở xóm Tân Ngọc. Khi nghe tin có mô hình chăn nuôi giun quế đem lại hiệu quả kinh tế cao, ông Kiện đã lọ mọ cơm đùm cơm gói đi tham quan, tham khảo kinh nghiệm.

Với anh Bùi Văn Thân, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Ngọc Mỹ, lợi nhuận là một... đống nợ khổng lồ. Ảnh: CT

Sau một vài lứa giun, thấy nhà ông bán được gần 30 triệu đồng, anh em họ hàng nội, ngoại cũng thi nhau đi vay tiền làm ăn với Công ty Lợi Thắng. Chẳng bao lâu sau, hàng loạt các trang trại được dựng lên, mỗi nhà đầu tư trung bình khoảng 20 triệu đồng.

Cũng từ "cơn sốt" ở người nhà ông Kiện, cộng với sự "tư vấn nhiệt tình" của Công ty Lợi Thắng, bà con xã Ngọc Mỹ và các xã khác ở huyện Tân Lạc đã kéo nhau đến tham quan, ký hợp đồng chuyển giao công nghệ nuôi giun cao sản với công ty Lợi Thắng.

Nợ nần chồng chất

Khi hàng loạt các hợp đồng chuyển giao công nghệ nuôi giun cao sản giữa bà con nông dân và công ty Lợi Thắng được kí kết, những khoản tiền lớn được trao tay, các trang trại nuôi giun bắt đầu đi vào sản xuất, cũng là lúc những lứa giun của nhà ông Kiện bị công ty Lợi Thắng thu mua chậm trễ.

Xây trang trại hết hàng chục triệu đồng chỉ để chất... củi. Ảnh: CT

Là hộ đầu tiên ở xã Ngọc Mỹ tham gia ký kết hợp đồng nên trang trại nhà ông Kiện được xây dựng thành mô hình điểm. Sau 4 lần bán giun thành phẩm, thu về trên 30 triệu đồng, ông Kiện được tuyên truyền là mô hình phát triển kinh tế giỏi.

Tuy nhiêu, sau khi hạch toán, lấy tổng chi phí, trừ đi khoản thu về sau khi bán 4 lứa giun ông vẫn... lỗ 30 triệu đồng. "Vốn đầu tư 110kg giống mất gần 32 triệu đồng, 7 triệu đồng thuốc tăng trưởng, hơn 9 triệu đồng thuốc ủ, cộng với tiền mua phân chuồng, tiền đầu tư xây chuồng trại tổng chi phí ngót 60 triệu đồng. Phi vụ này, nhà tôi coi như mất toi trên 30 triệu đồng, đó là chưa tính tiền công", vợ ông Kiện đắng đót.

Tuy nhiên, ông Kiện cũng thuộc diện may mắn khi bán được 4 lứa giun, thu về được ít tiền để trả nợ. Nhiều hộ khác chưa hoặc mới thu hoạch được một, hai lứa thì tình cảnh còn bi đát hơn. đơn cử như hộ anh Bùi Văn Thân ở xóm Cọi, xã Ngọc Mỹ. Không có vốn, anh phải thế chấp “sổ đỏ”, vay ngân hàng 40 triệu đồng. Ký hợp đồng mua 90kg con giống, thuốc xử lý phân nền, thuốc tăng trưởng với công ty Lợi Thắng hết gần 30 triệu đồng, số tiền còn lại đầu tư vào hệ thống chuồng trại.

Sau 2 lứa giun, anh chỉ thu về vỏn vẹn 7 triệu đồng. Hiện tại để vớt vát phần nào, anh lấy giun làm thức ăn cho gà, ngan. Đây cũng chỉ là biện pháp tình thế để trả lãi ngân hàng, còn khoản nợ khổng lồ, gia đình anh chưa biết kiếm đâu để trả. Không chỉ có ông Kiện, anh Thân mà tại huyện Tân Lạc cũng như các huyện khác của tỉnh Hoà Bình có tới hàng trăm hộ dân rơi vào tình cảnh nợ nần chồng chất, tiền lãi hàng tháng không có để trả ngân hàng.

Gia đình lục đục, cán bộ “mất điểm"

Tại xã Ngọc Mỹ, ông Kiện, anh Thân đi đầu trong "thương vụ" ký kết hợp đồng chuyển giao công nghệ nuôi giun cao sản với công ty TNHH Lợi Thắng, lại là hai cán bộ xã. Ông Trần Quang Kiện hiện đang giữ chức Chủ tịch Hội Cựu chiến binh, còn anh Bùi Văn Thân là Bí thư Đoàn Thanh niên xã Ngọc Mỹ. Khi thấy có mô hình làm ăn kinh tế mới, đem lại lợi nhuận cao, ông Kiện và anh Thân đã tiên phong tham gia.

Ông Kiện cho biết: "Cứ ngỡ vừa làm giàu cho gia đình, vừa làm gương cho anh em trong hội noi theo, làm kinh tế, xoá đói giảm nghèo nào ngờ ra cơ sự này". Tương tự như ông Kiện, lý do anh Thân dám vay ngân hàng số tiền lớn để đầu tư làm ăn cũng xuất phát từ nguyện vọng làm giàu chính đáng cho bản thân, làm gương cho đoàn viên, thanh niên trong xã. Nhưng ý tưởng tốt đẹp đó đã nhanh chóng bị dập tắt.

Không chỉ bị mất lòng tin với quần chúng, mà ngay trong nội bộ gia đình, những hệ lụy của giấc mơ làm giàu từ giun quế cũng không kém phần khốc liệt. Gia đình anh Đào Văn Thạo, xóm Tân Ngọc, xã Ngọc Mỹ có 7 nhân khẩu. Kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào đồi sắn với vài sào ruộng khoán, năm được mùa cũng chỉ đủ ăn. Vốn liếng vợ đi xuất khẩu lao động ở Đài Loan, anh Thạo đã gom hết đầu tư vào giun quế. Nhưng của trời đày, bao nhiêu công sức của vợ anh nơi đất khách quê người, cùng bao hy vọng, tiền của bỗng chốc trôi theo mây gió.

Còn như anh Thân, không chỉ mất uy tín với bà con, với đoàn thể mà trong gia đình lúc nào cũng trong tình trạng "cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt". Anh ngậm ngùi chia sẻ: "Bố mẹ mất lòng tin từ con cái, vợ mất lòng tin ở chồng, trong nhà hay cáu gắt cũng chỉ tại... giun".

Công Tâm