Phận đời ở xóm ăn mày

Vợ chồng ông Khải, bà Lõm. Ảnh: Vũ Duyên

 

Xài đồ người chết

“Đã mấy tháng nay không thấy ông lão mù người gầy đen đúa bất kể nắng mưa ngồi trên cầu Lạc Long ngửa tay xin sự bố thí của người qua đường. Hay ông bệnh gì, sống hay chết, mà cũng lâu không thấy vợ ông qua đây”- một chị bán chim cảnh ở cầu Lạc Long tần ngần cho tôi biết.

Đôi vợ chồng mà chị nhắc là ông Hoàng Ngọc Khải và bà Lõm, cư dân của xóm ăn mày. Người đàn bà hơn 80 tuổi này, không có tên, với cái đặc trưng là một hố sâu to bằng cái bát con trên trán nên trong xóm người ta gọi là bà Lõm. Do là người biết ăn nói nên gia đình bà luôn được “ưu tiên” của những người thành phố mang đồ bãi thải đến phân phát: Khi thì cái chăn, chiếu, đệm thậm chí có dịp may vớ được cái giường mới cứng, nhưng thường đó là đồ dùng của người chết.

Bà Lõm không biết quê ở đâu, chỉ nhớ khi 15 tuổi, bà bị một mảnh bom văng vào phạt mất một mảnh xương trên trán, rồi bà được đưa vào bệnh viện điều trị mất 15 tháng mới khỏi. Khi tỉnh dậy bà không nhớ mình là ai, rồi bà hành khất nay đây mai đó kiếm ăn. Đến một ngày, số phận run rủi cho hai phận đời bất hạnh gặp nhau.

Bà Lõm gạt nước mắt, quay về phía chiếc đệm rách tơi tả nơi chồng bà nằm đang quằn quại vì cơn đau tim rồi buông ra một câu đầy chua xót: “Liệu ông có còn qua được không?”.

 

Quê chồng bà Lõm ở Thanh Hóa, bố mẹ mất sớm, mấy anh em ông phải phiêu bạt khắp nơi kiếm sống bằng nghề ăn xin. Năm 1968, ông phiêu bạt ra Bắc và gặp bà Lõm tại ga Hải Dương. Họ về ở với nhau. Rồi một đám cưới được tổ chức, khách mời toàn đám ăn mày xung quanh ga Hải Dương.

Hơn 10 năm sống lang thang ở dọc tuyến đường sắt Hà Nội- Hải Phòng, cuối cùng 2 vợ chồng bà tìm bãi đáp là xóm ăn mày hiện đang sống. “Hai vợ chồng ở mấy chục năm nay vẫn chưa có một mụn con nào, mà bà cũng chẳng biết tại ông hay mình. May mà không có con, chứ sinh ra nuôi sao nổi. Rồi chúng lớn lên vẫn đi ăn xin như bố mẹ chúng thôi, con ăn mày vẫn không thoát khỏi kiếp chống gậy ăn xin đâu”, bà Lõm nói.

Gần nhà bà Lõm có hai người ăn mày khác cùng tên là Minh, đều phải thuê xe ôm đưa đến địa điểm kiếm ăn, tiền kiếm được cưa đôi. Ông Minh hơn 70 tuổi, vợ con đều lần lượt qua đời. Còn bà Minh đã trên 100 tuổi. Bà về xóm này ở đã 30 năm. Quê ở tỉnh Ninh Bình, cũng từng có gia đình, nhưng vì một phút giận dỗi bà đã dứt áo ra đi, để lại quê nhà người chồng, đàn con thơ và thề suốt đời không trở về đó nữa (!?). Bà phiêu bạt ra Hải Phòng kiếm sống bằng nghề ăn xin.

 

Cuộc sống của cư dân xóm ăn mày hoang dại như cỏ cây.

Những đứa con sinh từ  bờ đê, bãi sú

Bà Nguyễn Thị Thảo, 65 tuổi, là mẹ của 4 đứa con trong xóm ăn mày này. Với giọng đặc sền sệt của vùng đất Hải Dương, bà Thảo nhớ lại quãng thời gian cơ cực của mình. Bố mẹ mất sớm, từ nhỏ bà đã phải đi ở cho những nhà địa chủ trong vùng. Lớn lên, bà khăn gói lên Hà Giang làm công nhân chè và lấy chồng, rồi cả hai dắt nhau về quê sinh sống. Ở với nhau được một thời gian, chồng bà phát bệnh tâm thần, thường xuyên đánh đập chửi bới vợ và bỏ nhà đi. Mặc dù chạy chữa nhiều nơi nhưng bệnh tình ông không thuyên giảm.

Thương con, mẹ chồng “đặc phái” cho bà Thảo phải đi theo để chăm sóc chồng. Thế là cuộc đời bà lênh đênh từ đó. Nhiều lần giữa phố xá đông người, ông túm tóc, đấm đá bà không thương tiếc, rồi nằm vật ra đường lên cơn co giật. Tức chồng nhưng lại thấy thương vì những lúc tỉnh táo, bà thấy ông hiền khô. 

Rồi bà Thảo đậu thai. Khi ấy,  bà vẫn  ôm cái bụng to vượt mặt theo chồng. Trong một lần  phiêu bạt trên con đê thuộc địa phận đê xã Tân Dương, Thuỷ Nguyên, sau cái sẩy chân, bà Thảo nằm quằn quại dưới dốc đê thở hổn hển và ngất lịm đi. Đến khi tỉnh lại, một sinh linh bé bỏng đang gào khóc bên bà… Và 3 đứa con còn lại của bà sinh ra trong hoàn cảnh phiêu bạt chân trời xin ăn như vậy.

Ở xóm ăn mày này, nhà nào cũng giống nhau với cột tre, tường đất trộn rơm, mái lợp rạ, được bao bọc bởi tấm bạt rách tơi tả. Nhiều đứa trẻ ở trong những ngôi nhà xập xệ ấy cũng có thể được sinh ra trong hoàn cảnh như 4 người con của bà Thảo.

Gần nửa thế kỷ nay, xóm ăn mày vẫn “không điện, không nước, không giấy tờ tuỳ thân, không trường, không trạm…” và còn nhiều số không tròn trĩnh.

Vũ Duyên