Phận nghèo lo Tết

Giáp Tết, gánh nặng mưu sinh trở thành nỗi ám ảnh của nhiều người.

 

Đàn ông mua gánh bán bưng…

Trước cổng khu công nghiệp Linh Trung 2 ở Thủ Đức, TP HCM, những người bán hàng đa số là đàn ông. Bà Tám Thiết, người dân trú gần khu công nghiệp chia sẻ: "Hồi người ta mới tụ về đây buôn bán, có thấy ông nào đâu. Mới đầu chỉ 1, 2 ông chạy xe gắn máy đến khi thì bán bội cam, khi thì giỏ chuối. Riết rồi họ rủ nhau kéo đến ngày càng đông. Mấy ngày gần Tết, không chỉ mấy ông đàn ông từ chỗ khác đến mà mấy ông sống gần đây cũng kéo nhau ra bán luôn"- bà Tám chặc lưỡi.

Chạy dọc theo con đường trước cổng khu công nghiệp, đoạn đường gọi là "chợ" này có khoảng 50 người buôn bán, trong đó có khoảng 40 người là đàn ông. Vì là chợ tự phát nên không có sạp hàng. Có người trải tấm bạt xuống đường bày hàng. Có người làm hẳn cái xe 3 bánh to rồi chất đồ lên xe bán. Hàng hóa thì đủ loại: Chuối, mía, cải, cà chua, đọt bầu đọt bí... thậm chí là cả giấy vệ sinh.

 

Đàn ông mua gánh bán bưng...Ảnh: TG - HV - NL

Ghé "quầy" giấy vệ sinh của Tiến, 27 tuổi, quê ở Bình Định.  Tiến cho biết đang làm công nhân cho công ty cơ khí tận Bình Dương nhưng tranh thủ kiếm thêm chút đỉnh lo Tết. "Vợ chồng em hồi trước đều làm công nhân. Chỉ hai vợ chồng thì tằn tiện cũng đủ tiêu nhưng thêm đứa con nữa thì đuối. Bây giờ vợ em chỉ bán mỗi món này thôi nhưng bán ở chợ khác. Em tranh thủ cứ tan ca là về bán kiếm thêm. Mấy ngày cận Tết này bán ngon hơn anh ạ"- Tiến tiết lộ. Tiến cũng cho biết hai vợ chồng sẽ không về quê ăn Tết mà tranh thủ buôn bán để kiếm thêm thu nhập. Để tiền lời cao, Tiến và 8 người bạn cũng là anh em công nhân hùn vốn lấy một xe tải giấy vệ sinh ở nhà máy rồi về  chia nhau bán ở các chợ tự phát.

Bán cách Tiến "giấy vệ sinh" không xa, Hưng "mía", quê ở Phú Yên cũng đang bận rộn róc mía cho mấy công nhân nữ. Hưng kể: Trước đây vợ chồng làm công nhân nhưng giờ anh chọn mua gánh bán bưng. "Đàn ông bây giờ làm công nhân không đủ sống đâu anh ạ. Cày bừa cả tháng trời cũng chỉ gần 3 triệu bạc. Em buôn bán lẹt xẹt như thế này nhưng cũng được hơn 4 triệu/tháng mà thời gian lại tự do. Dĩ nhiên mua bán ngoài chợ thì phải nắng nôi cực khổ hơn, nhưng đàn ông đâu có sợ cực đâu anh", Hưng nói.

 

đàn bà cửu vạn rưng rưng cuộc đời.

 

…Đàn bà cửu vạn rưng rưng cuộc đời

Cuộc mưu sinh trong thời buổi khó khăn này đã đẩy đàn ông - đàn bà làm những việc tréo ngoe. Nếu đàn ông vì mưu sinh phải làm những việc mà "vai năm tấc rộng thân mười thước cao" trước đây cho là "việc của mấy bà" nhưng không hề thấy tủi phận hay dễ dàng vượt qua cảm xúc đó, thì những phụ nữ rơi vào việc của đấng mày râu, dù cũng cố vì kiếm tiền nhưng vẫn hờn tủi và cám cảnh cho số phận.   Chúng tôi từng gặp 3 phụ nữ phụ hồ cho một công trình tại Bình Dương tìm mua vé xe tết ở bến xe miền Đông, người nào cũng chỉ mong có công việc khác nhưng nghỉ một ngày đi tìm việc là con phải nhịn ăn một ngày nên đành cố cắn răng cam chịu. "Cái việc này có tiền lo cho con cái nhưng làm răng mà chịu lâu được. Làm cả năm về người ngợm xấu bẩn, rứa chồng nó chê thì biết làm răng?"- các chị vừa nói vừa cười.   Tuy là đùa, nhưng trong ánh mắt nheo nheo của những người đàn bà phụ hồ mang tiền về quê ăn Tết, chúng tôi thấy rưng rưng một nỗi tủi hờn vô kể.

Trong khi cánh đàn ông đổ xô vào cuộc mua gánh bán bưng thì nhiều phụ nữ lại lăn xả đi làm cửu vạn. Tại công trình xây nhà dân dụng ở đường số 9, Q. Thủ Đức, chị Hồng và chị Liên lui cui bẻ sắt giữa cái nắng buổi trưa. Hai chị đều quê tận Hải Dương lưu lạc vào TP HCM tìm việc làm.

 

"Ban đầu làm thấy mỏi khắp người nhưng dần cũng quen chú ạ. Bọn tôi cũng làm nông cả nên không sợ cực đâu, chỉ sợ ít tiền thôi. Việc này cũng gần 3 triệu/tháng, vậy cũng tốt so với tuổi bọn tôi rồi", chị Hồng cười cười, tay vẫn thoan thoắt bẻ sắt. Làm đã hơn 6 tháng ròng nhưng các chị chẳng chịu nghỉ ngày nào như những anh em thợ hồ hay nổi hứng nhậu nhẹt bê trễ. "Ở quê mình toàn làm nông mà đất thì ít, ở đây có việc này ra tiền thì ráng làm để Tết về có cái mà tiêu cho gia đình", chị Liên phân trần.

Trên bến tàu Tân Kiểng thuộc Q.7, TP HCM, nhiều người đi đường cứ ngoái nhìn một phụ nữ trong đoàn cửu vạn chuyển hàng từ xe tải xuống thuyền.

 

Với chị Hoa, đấy là công việc mưu sinh mà chị đã quen từ nhiều năm qua. Mỗi chuyến xe tải chở hàng, đa số là phân bón mỗi bao 50kg, đưa xuống thuyền vận chuyển về các tỉnh miền Tây, đều có đôi vai của chị. "Cũng là công việc kiếm sống thôi chú ạ. Nhiều người thấy lạ vì hơn 50 anh em bốc vác tại đây lại có tui là phụ nữ. Ngặt nỗi buôn bán thì tui lại không quen. Thôi trời sinh mình cũng có sức thì bán sức kiếm tiền vậy"- chị Hoa hổn hển nói sau khi vứt bao phân bón xuống lòng thuyền.

 

Lao động tự do ở Hà Nội: Việc gì cũng... nhận Mới tờ mờ sáng vậy mà tại các khu vực chợ lao động như: Khu vực đầu chợ Bưởi, cổng chợ hoa Quảng An, cầu Mai Động, gầm cầu vượt cạnh Đại học Sư phạm... đã rất đông đúc người làm thuê đứng đợi việc. Chị Lê Thị Hà, ở Kiêu Kỵ (Gia Lâm) kể: "Hầu như năm nào cận Tết tôi cũng đi làm thêm khoảng 1 tháng cuối năm để lấy tiền lo cho gia đình. Hàng ngày, từ 4 giờ sớm là tôi đạp xe vào khu vực cầu Mai Động để chờ việc. Gặp việc gì làm việc đó". Anh Trần Văn Tám, quê Thanh Hoá, vừa ra Hà Nội được hơn 2 tuần, đứng đợi việc ở khu vực Giáp Bát-Trương Định cũng cho hay: "Nói chung việc gì em cũng làm cho dù nó nặng nhọc đến đâu, miễn là có tiền về lo Tết". Trong số những người bán sức lao động, có cả những người tóc đã bạc. Bác Nguyễn Văn Nam gần 60 tuổi, quê Hưng Yên cho biết: Ở nhà dịp này cũng chẳng có công việc gì làm nên lên Hà Nội làm thuê mấy chục ngày để kiếm thêm đồng tiền giúp đỡ cho con cháu tiêu tết. tôi hi vọng là từ giờ tới Tết mà mang được vài triệu về là tốt rồi...". Mặc dù mùa cuối năm công việc phát sinh là rất nhiều nhưng do "cung" vượt "cầu" vì thế mà không ít người lao động bị "ế" . Chị Huệ, một người lao động thời vụ đứng đợi việc ở Quảng An kể: "Em đứng đợi việc ở đây hàng ngày, nhưng không phải ngày nào cũng có việc mà nhiều hôm chờ mãi đành phải về không. Cả chợ lao động có tới mấy chục người đứng nên cơ hội để kiếm được người thuê mướn nhiều hôm chẳng khác nào... đi câu!". Không chỉ bán sức lao động, nhiều người lại ra Thủ đô để buôn bán rong. Chỉ cần số vốn vài ba trăm ngàn đồng là họ đã có thể hành nghề được rồi. Chị Trần Thị Hảo, quê ở Bắc Giang xuống Hà Nội bán rau cho biết: Sáng sớm đạp xe sang chợ đầu mối lấy hàng rồi về bán rong ở phố. Mỗi ngày trừ chi phí tất cả rồi chị cũng còn lãi được hơn hai trăm ngàn đồng.   Chị Thắm, ở Kinh Môn (Hải Dương) lại chọn buôn hoa lụa, cây cảnh giả. Sáng sáng, chị lấy hàng từ các chủ đầu nậu ở Hàng Mã, Đồng Xuân rồi tung tẩy xe đạp đi các phố bán rong, có khi sang tận Đông Anh, Sóc Sơn, Mê Linh... Tuy mệt nhọc, vất vả nhưng mức thu nhập gần 300 ngàn đồng/ngày khiến chị quên hết mệt. Chị bảo: "Buôn bán từ nay tới ngày 25 là em đủ tiền về quê để lo Tết cho gia đình". Chị Hà Thị Nga lại cố đến tận 30 Tết mới bắt xe về quê. "Nhiều năm chỉ buổi sáng 30 Tết thôi mà thu nhập bằng cả tuần những ngày trước vì thế em phải cố..."- Nga kể.    Hoàng Việt

 

Đỗ Bá