Phận nghèo trong lũ dữ

 

 

Nằm giữa lưng chừng trời, ở độ cao khoảng 1.000m so với mặt nước biển, thôn Khên Lền, xã Công Bằng (huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn), có 63 hộ dân tộc Dao, với 393 nhân khẩu, trong số đó có tới 43 hộ nghèo, cuộc sống chính là bám vào nương rẫy trồng ngô. Nhà nào có ít ruộng lúa cũng phụ thuộc nước trời mưa, kinh tế rất khó khăn. Hộ nào có đủ thứ ăn tới vụ thu hoạch sẽ được xếp vào diện “khá” ở Khên Lền. Thế nên, chỉ trong đợt cứu đói vừa qua, thôn có hơn 10 hộ được nhận gạo cứu trợ của Chính phủ. Nay trận mưa lũ đi qua, đã đẩy các hộ dân trong thôn vào cảnh “đói chồng lên đói”.

 

Dọn dẹp đống đổ nát sau lũ dữ.

 

Ông Tạ Mình Phú - Trưởng thôn Khên Lền, trong vẻ mặt thất thần, kể lại: “Thôn tôi có 10 người bị đất vùi lấp, mặc dù lực lượng cứu hộ đã cố gắng tìm kiếm cả ngày lẫn đêm, nhưng sau 4 ngày (đến ngày 7/7), cũng mới chỉ tìm thấy mỗi xác chị Triệu Thị Liều, còn lại 9 người vẫn nằm sâu trong lòng đất”. Cũng theo ông Phú, do đất sạt lở, 45 hộ trong thôn đã phải di dời khẩn cấp và dựng lều tạm trên các đỉnh núi cách xa thôn 3 - 5km để ở và sống trong cảnh màn trời chiếu đất, không điện, không nước, cơm ăn lo từng bữa.

 

Dưới cơn mưa nặng hạt, người ướt sũng, môi thâm tím, ông Triệu Kiêm Vàng, 55 tuổi, thôn Khên Lền đang cố dựng chiếc lều tạm để ông và 2 đứa cháu nội đang ngồi co ro dưới chiếc ô che mưa, có chỗ chui ra chui vào.

 

Ông Vàng kể lại, sáng hôm xảy ra mưa lũ làm sạt lở đất ông đang chuẩn bị dắt bò đi chăn, thì bỗng dưng đánh ầm một cái. Trời đất rung chuyển, ông chỉ kịp chạy ra chỗ đất trống, sau đó nhìn lại ngôi nhà bị đất đá vùi lấp hoàn toàn. 6 người thân trong gia đình ông đã bị vùi sâu trong đất, đó là 2 người con trai, 2 cô con dâu và 2 đứa cháu nội xấu số.

 

Lực lượng cứu hộ mang thiết bị thông tin vào vùng lũ để liên lạc, khắc phục hậu quả.

 

Mẹ đẻ ông là bà Triệu Thị Máy, 81 tuổi cũng bị thương nặng do sạt lở đất, hiện đang điều trị tại Bệnh viện huyện Pác Nặm. Bản thân ông Vàng đã ngất lịm liên tục từ chiều 4/7. Song vì thương người mẹ già và 2 đứa cháu nội còn nhỏ là Triệu Thị Tàn, Triệu Thị Lái mồ côi cả cha lẫn mẹ, nên đến chiều 6/7 ông đã cố gượng dậy, di chuyển những gì còn sót lại trong nhà đến chỗ lều tạm để dùng. Nhà ông đã bị đất vùi lấp hoàn toàn, ông cùng 2 đứa cháu vài hôm nay vẫn phải sống trong sự trợ giúp đồ ăn của bà con hàng xóm. 

 

Được biết, 45 hộ trong thôn Khên Lền phải di dời khẩn cấp để đảm bảo an toàn, vì thôn vẫn đang tiếp tục sạt lở, các hộ dân vẫn đang tự đùm bọc lấy nhau, trong cảnh “lá rách ít đùm lá rách nhiều”, bằng cách gom gạo, ngô nấu ăn qua ngày.

 

Rời chiếc lều của ông Vàng, chúng tôi đến chiếc lều của ông Đảng Văn Vị, một trong những hộ nghèo nhất thôn. 2 bé gái là Triệu Thị Pết và Triệu Thị Khé đang gào khóc đòi gặp bố mẹ. Ông Vị vừa khóc vừa kể: Bố chúng là anh Triệu Văn Kiều cùng mẹ là Triệu Thị Mưu và anh trai, chị gái bị đất vùi lấp, đến nay vẫn chưa tìm thấy xác. 2 đứa may mắn sống sót là vì lúc đất sạt xuống nhà, chúng sang hàng xóm chơi. Cả 2 cháu đang sống trong sự đùm bọc của bà con hàng xóm.

 

Gần chiếc nhà tạm của ông Vị là nhà ông Bàn Văn Sơn, 66 tuổi, thôn Khên Lền, mái lợp bằng bạt, nền làm bằng tre, 7 con người, với 3 thế hệ đang ở tạm trong chiếc lều rộng chưa đến 10m2. Ông Sơn buồn rầu cho biết: Căn nhà bằng gỗ 4 gian cả đời ông chắt chiu dựng được cách đây hơn năm đã bị đất sạt vùi lấp hoàn toàn. Hiện gia đình ông chưa biết lấy gì để sống trong những ngày tới.

 

Cảnh tang tóc đang bao trùm vùng lũ. (Ảnh: M.Q)

 

Đi dở, ở khó

 

Không khí tại thôn Khên Lền rất ảm đạm, mùi hôi thối do xác động vật chết bốc lên rất khó chịu, hầu hết các hộ trong thôn đã bỏ lại nhà cửa để di chuyển đến chỗ ở tạm, thôn tan hoang trong cảnh “vườn không nhà trống”.

 

Ông Tạ Mình Phú - Trưởng thôn Khên Lền, lo lắng: Nỗi đau vì thiệt hại nặng nề về nhà cửa và tài sản chưa qua, sáng 5/7, dãy núi sau thôn Khên Lền lại xuất hiện một vết nứt dài khoảng gần 1km, rộng khoảng 5cm, nguy cơ sạt lở rất cao. Không biết, sau trận lũ này, có ai còn dám về thôn để ở? Mà dựng nhà tại nơi ở mới thì phải có đất, tiền dựng nhà, rồi trăm thứ phát sinh khác, trong khi các hộ trong thôn đa phần đều là hộ nghèo, cơm ăn hàng ngày còn chưa đủ.

 

Ông Triệu Kiêm Vàng và những người dân Khên Lền đang phải ăn, ở tạm bợ.

 

Theo ông Phú, cũng vì quá đói khổ, ông cũng như các hộ khác trong thôn đã phải di chuyển từ huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng xuống đây lập thành thôn Khên Lền và mong rằng có thể đổi đời ở nơi ở mới. Nhưng đau buồn thay, các hộ trong thôn lại tiếp tục rơi vào cảnh “đi thì dở, ở thì khó”.

 

Ông Phú còn lo lắng hơn khi biết rằng, trong những năm qua, tỉnh Bắc Kạn đã đầu tư hàng chục tỷ đồng xây dựng các khu tái định cư như: Khau Ban, Đồn Đèn huyện Ba Bể; Lũng Noong, huyện Nam Cường... Nhưng tất cả đều phá sản, các hộ dân sau khi lên khu tái định cư một thời gian đã bỏ dần đi nơi khác để sống, vì cuộc sống nơi ở mới khó khăn hơn nơi ở cũ. Vậy ai có thể dám chắc, nếu được xây khu tái định cư mới, cuộc sống của người dân Khên Lền sẽ tốt đẹp hơn?

 

Lực lượng cứu hộ vào Khên Lền, Công Bằng giúp dân khắc phục hậu quả.

 

Ông Hoàng Lường Phùng – Chủ tịch UBND xã Công Bằng cho rằng: Sau vụ sạt đất này sẽ có hai việc mà xã sẽ cần phải làm ngay là ổn định tái định cư lâu dài và vận động an dân, nếu không làm tốt dân vận, bà con sống trong lo sợ, họ sẽ tự đi tìm nơi đất mới để định cư, những mong quên đi sự kiện kinh hoàng này. Nhưng ổn định khu tái định cư lâu dài bằng cách nào, ông Phùng cũng chưa biết!

 

Tại thôn Nà Bẻ, xã Nhạn Môn, huyện Pác Nặm, trận lũ quét ngày 4/7, cũng đã cuốn trôi tất cả, cảnh tượng thôn sau lũ quét thật hoang tàn, trơ chọi ra bãi sỏi đá. Toàn thôn có 3 ngôi nhà dân bị lũ cuốn trôi hoàn toàn, 12 ngôi nhà khác bị sạt một phần, 3 người bị chết. Đáng ngại nhất, 11 hộ dân nghèo sống ở ven suối Khỏi Eng cũng đang bị rơi vào cảnh “đi thì dở, ở thì khó”.

 

Được biết, tỉnh Bắc Kạn đang tập trung tối đa lực lượng cứu hộ để tìm kiếm những người còn mất tích và các cơ quan, doanh nghiệp, người hảo tâm vẫn đang tiếp tục ủng hộ tiền của cho người dân vùng lũ, song những hỗ trợ này cũng chỉ tạm ổn định cuộc sống trước mắt, còn nỗi lo sau lũ với các hộ dân nghèo Pác Nặm thì vẫn còn dài.