Phát triển du lịch ở Nha Trang: Loay hoay chiến lược đầu tư

Dưới góc nhìn địa kinh tế và địa văn hóa, các chuyên gia đều nhận định, muốn tăng tốc phát triển, Nha Trang - Khánh Hòa cần dựa vào những thế mạnh... trời cho để phát triển du lịch bền vững gắn với bảo vệ các giá trị biển. Khởi động từ hơn 2 thập niên qua và có thời kỳ tăng tốc khá sôi động, nhưng mãi tận bây giờ, những người chuyên làm công tác quản lý và hoạch định chiến lược đầu tư phát triển du lịch địa phương vẫn loay hoay với câu hỏi: “Thông điệp của Nha Trang là gì?”.

 

Với chiều dài gần 400 cây số đường bờ biển, địa hình cao, khúc khuỷu và nhiều dạng nhất ở Việt Nam, nói đến du lịch Nha Trang - Khánh Hòa là mọi người nghĩ ngay đến sản phẩm du lịch biển đảo. Tất cả các hãng lữ hành khi kết nối du khách với Nha Trang đều giới thiệu hệ thống tour du ngoạn biển đảo, lặn ngắm san hô, tắm nắng, tắm biển...

 

Biển Khánh Hòa, Nha Trang luôn có sức thu hút du khách khám phá.  Ảnh: B.C

 

Theo thống kê của ngành du lịch địa phương, khoảng 90% số du khách đến Nha Trang đều chọn sản phẩm du lịch biển - đảo. Công bằng mà nói, 10 năm gần đây, ngành du lịch địa phương đã thực sự tăng tốc phát triển, hầu hết những hòn đảo có địa thế thuận lợi đều được biến thành những khu du lịch nghỉ dưỡng kết hợp vui chơi, giải trí chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ của nhiều đối tượng khách.

Chọn Nha Trang để đi du lịch, mọi người nghĩ ngay đến “con đường vàng” Trần Phú trải dài hơn 20 cây số song hành giữa 3.000m² công viên biển và vô số khách sạn nổi tiếng. Đến Nha Trang, du khách không chỉ tham quan Bảo tàng biển với hàng chục vạn mẫu vật lưu giữ đã gần 100 năm mà còn được thụ hưởng nhiều sản phẩm du lịch sinh thái biển - đảo rất độc đáo.

 

Đó là chùm tour đến hòn Thị - đảo khỉ - suối Hoa Lan, tham quan đảo yến, du ngoạn biển đêm, lặn biển ngắm san hô ở Khu bảo tồn biển Hòn Mun hay dưới đáy sâu vịnh Vân Phong hoang dã... Quả thực, đó là những sản phẩm du lịch đặc trưng, chỉ Nha Trang mới có.

 

Hầu hết du khách trong nước và quốc tế đều khẳng định: “Cũng vượt biển ra đảo nhưng đến Hòn Lao ở Nha Trang, chỉ 1 ngày thôi, du khách được thỏa thích nô đùa cùng bầy khỉ Macaca hoang dã, hay cưỡi voi chụp ảnh và thi chạy trên lưng đà điểu châu Phi. Đời người, cần có một lần đắm mình giữa biển, ngắm nhìn chim yến bay, tận tay cầm tổ yến và thưởng thức món chè yến có một không hai, đó là không gian yến sào”.

Trong thực tế, đến đâu và ở khách sạn nào, du khách cũng có thể book tour dạo một vòng quanh 5 hòn đảo phía Nam vịnh Nha Trang - từ thủy cung Trí Nguyên đến hòn Tằm, hòn Sạn, con Sẻ Tre..., nhưng cảm nhận na ná giống nhau từ những con tàu, bài thuyết minh đến món ăn nhẹ, nước giải khát hay bữa trưa không bao giờ thay đổi menu. Chị Julia, đến từ Pháp, nhận xét: “Rất thú vị nếu thỉnh thoảng ra đảo hóng gió, tắm biển theo kiểu dã ngoại. Nhưng cứ đi hoài mà hưởng thụ chỉ có vậy thì ít người còn ham muốn trở lại”.

Theo cách nói của những người trong cuộc, đó là hậu quả của phát triển nóng; đầu tư theo phong trào... mạnh ai, nấy làm, thiếu qui hoạch. Để bù vào khoảng trống... vĩ mô, UBND tỉnh Khánh Hòa thường xuyên “bật đèn xanh” cho các chủ dự án tự quy hoạch chi tiết khi chưa có quy hoạch tổng thể Vịnh Nha Trang.

Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng tại địa phương. Đáng tiếc, trong quy hoạch điều chỉnh phát triển du lịch Khánh Hòa đến năm 2015, có tính đến 2020, hoàn toàn không đề cập đến mô hình làng du lịch sinh thái cộng đồng.

 

Làng biển vốn dĩ là một phần không thể thiếu của hệ sinh thái nhân văn biển - đảo. Nói đến làng là nói đến dân, không có dân lấy ai lập làng, giữ đất và bảo vệ chủ quyền biển - đảo. Thật sai lầm khi tất cả các khu du lịch sinh thái hiện hữu đều mượn “làng” để xưng danh, nhưng hoàn toàn cách biệt cộng đồng ngư dân. Từ trước đến nay, tỉnh Khánh Hòa vẫn chủ trương chuyển làng đảo lên bờ để lấy đất ưu tiên cho các dự án đầu tư du lịch.

Giữa tháng 2/2009, lần đầu tiên UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức một hội nghị “Diên Hồng” bàn về kích cầu du lịch. Tất thảy ý kiến đóng góp của các chủ DN du lịch đều cho rằng, suốt một thời gian dài, ngành du lịch địa phương quá mê mải kiếm tìm những sản phẩm khách đang cần mà chưa chú ý chăm chút, thể hiện cái độc đáo chỉ riêng mình có.

 

Ông Nguyễn Anh Thái - PGĐ Công ty du lịch Khánh Hòa, chỉ rõ: “Du khách không có điều kiện tiếp cận văn hóa biển khi mà TP Nha Trang chưa đầu tư xây dựng một nhà biểu diễn nghệ thuật truyền thống”. Ông Đặng Thanh Thủy - Phó TGĐ Công ty CP DL - TM Vinpearl, phân tích: “Tỉnh Khánh Hòa thường xuyên đăng cai tổ chức các sự kiện thi hoa hậu hay festival biển để tạo thương hiệu, nhưng chương trình chưa thực sự hấp dẫn, chưa được trau chuốt để nâng cao tính nghệ thuật nên khó kéo chân du khách”.

Gần 6 năm trôi qua, sắp đến festival biển lần thứ 3, tỉnh Khánh Hòa chưa thể nghĩ ra một slogan nào khác “Nha Trang - điểm hẹn”. Hẹn đến Nha Trang thì rõ rồi, nhưng đến đó sẽ chơi gì, giải trí ở đâu, ẩm thực như thế nào, hưởng thụ ra làm sao và trả ơn cho biển bằng cách nào? vv và vv... Đó là những câu hỏi chưa tìm thấy câu trả lời từ thông điệp của ngành du lịch địa phương.