Phố cổ Hà Nội: Sai phạm trong tầm mắt chính quyền

“Chuồng cọp” bên cạnh UBND phường Hàng Gai. Ảnh: Việt Nguyễn.

Lem nhem 36 phố phường

Theo dự thảo của Sở QHKT, khu phố cổ Hà Nội sẽ có tổng diện tích khoảng 82ha, nằm trong khu vực có ranh giới phía Tây là phố Phùng Hưng, phía Bắc là tuyến phố Hàng Đậu, phía Đông là tuyến Trần Nhật Duật, phía Nam là các tuyến Hàng Thùng, Cầu Gỗ, Hàng Gai, Hàng Bông. Toàn bộ khu phố cổ bao gồm 79 tuyến phố và 83 ô phố. Cơ quan quy hoạch đề ra mục tiêu rất sáng sủa rằng, toàn bộ dân số ở khu phố cổ sẽ xuống dưới 50.000 người, chỉ tiêu cây xanh đạt 1,5m2/người, mật độ xây dựng trong từng ô phố không quá 70%... Bản dự thảo này được xây dựng trên cơ sở kế thừa Quy hoạch bảo vệ tôn tạo và phát triển khu phố cổ Hà Nội, Điều lệ tạm thời về quản lý xây dựng, bảo tôn và tôn tạo khu phố cổ.

Tuy nhiên, việc 1.081 công trình có giá trị, được xác định từ năm 1999, nay chỉ rơi rớt lại hơn 500 công trình, số còn lại hầu hết đã biến mất, đã cho thấy các quy hoạch, điều lệ kia cũng… vô giá trị trong việc bảo tồn kiến trúc phố cổ Thủ đô. Chưa kể, Thanh tra xây dựng Thành phố còn khẳng định, hầu hết công trình xây mới trong phố cổ đều sai phạm. Có thể nhận thấy, khu vực mặt phố quanh hồ Hoàn Kiếm và một đoạn ngắn chưa đầy 100m ở phố Tạ Hiện là “sạch sẽ” nhất với kiến trúc tương đối đồng nhất và đẹp mắt. Còn lại, hầu hết các tuyến phố trong dự thảo quy hoạch mà Sở QHKT đưa ra hiện đã nát tươm vì tình trạng xây dựng bát nháo, mạnh ai nấy làm, như không có sự quản lý.

Có một thực tế là, tất cả các công trình đang được xây dựng trong khu phố cổ Hà Nội đều được gắn “biển báo công trình” với những thông tin tương đối đầy đủ về chủ sở hữu, đơn vị cấp phép xây dựng. Có nghĩa, không có ngôi nhà nào mới xây mà thoát khỏi tầm mắt của chính quyền cấp phường, quận. Nhưng nghịch lý, nhà cao trên 4 tầng với đủ hình thù, kích cỡ vẫn mọc lên tua tủa, xen lẫn những căn nhà cũ nát được cơi nới đang khiến kiến trúc phố cổ Hà Nội từ lâu đã như một mớ hổ lốn về “nghệ thuật” xây dựng.

Trên phố Hàng Điếu, nơi đặt trụ sở UBND phường Cửa Đông, nhà dân xung quanh cơ quan này cũng được gia cố, cơi nới theo muôn hình vạn trạng. Những công trình được thuê để làm khách sạn, cửa hàng hoặc đại lý du lịch thì bị đẩy lên 5-6 tầng. Nhà ở của dân thì nhan nhản ba lô, chuồng cọp treo lơ lửng ngoài mặt phố. Hầu hết nhà sai phạm đều nằm trong tầm mắt của cơ quan công quyền, theo nghĩa đen. Chưa kể, hàng loạt những căn nhà nằm sâu trong ngõ còn vi phạm nghiêm trọng hơn khi xây tới 7-8 tầng với quy mô hoành tráng, lấn át hoàn toàn không gian chung.

Tại số 27 Hàng Bông, một công trình nhà ở kết hợp khách sạn đang được quây bạt kín mít, đang chồng đến tầng thứ 7. Ở số 29, 31 Hàng Mắm (giao với Hàng Bạc) là một tòa nhà 8 tầng kinh doanh đồ trang sức, kiêm đại lý du lịch đã tồn tại từ lâu với thiết kế chẳng giống ai. Từ tầng thứ 3, mỗi tầng lại thụt vào một nửa, tạo ra hình thù khá kỳ quái giữa phố cổ. Những công trình kiểu này có thể gặp đầy rẫy ở các tuyến phố khác như số 1 Ngõ Gạch, ngã tư Đào Duy Từ - Mã Mây, hay tại số 42 Hàng Trống là căn nhà 5 tầng đang thi công với bề ngang chỉ hơn 1,5m, lọt thỏm và chênh vênh giữa con phố chật hẹp.