Phố ở quận, đường ở... huyện

Tại kỳ họp lần này (từ 7- 10/12) HĐND TP Hà Nội sẽ thông qua nghị quyết về đặt, đổi tên cho 34 đường phố và công trình công cộng, nhưng sự loạn vẫn còn đó...

 

Một tuyến đường,  gần 20 tên phố

 

Hà Nội dự định sẽ đặt tên cho một phần đường ven Hồ Tây là đường Trịnh Công Sơn. Con đường được xem là đẹp và lãng mạn nhất Hà Nội còn được chia đoạn để đặt tên khác là đường Sâm Cầm Hồ Tây và đường Sen Hồ Tây.

Sự phát triển kinh tế của Thủ đô Hà Nội kéo theo tốc độ đô thị hóa nhanh chóng tại các quận, huyện trên toàn thành phố; đặc biệt, tại những nơi giáp ranh giữa huyện với quận, làng và phố. Nhu cầu đặt, đổi tên cho những con đường mới, đường làng thành phố... rất lớn, trong khi quy trình để đặt tên của các cơ quan chức năng rất "hàn lâm". Trong khi chờ thành phố đặt tên, để tiện cho việc kinh doanh buôn bán và khẳng định sự "lên đời" của nơi mình đang sống, người dân tự gắn lên biển nhà mình một địa danh mà họ thấy "chuẩn" nhất. Do đó mới sinh ra những câu chuyện bi hài xung quanh chuyện những cái tên đường tên phố, khi mà chỉ vài trăm mét đường đã có gần 20 cái tên phố khác nhau...

 

Theo khảo sát của chúng tôi, chỉ trong khoảng 200m trên đường Nguyễn Đức Thuận (nằm trên quốc lộ 5 và là tên chính thức được công nhận) huyện Gia Lâm, Hà Nội đã có gần 20 tên phố khác nhau: phố mới Kiên Trung; Phố Trung Kiên; Phố Kiên Thành; Phố Nguyễn Đức Thuận; Km 13 Đặng Xá, Gia Lâm; Ven đường quốc lộ 5; Đường Ỷ Lan; Km 8 thị trấn Trâu Quỳ; Phố mới Kiên Thành; Phố mới khu đô thị Đặng Xá.

 

Cách đường Nguyễn Đức Thuận khoảng nửa km, đường qua xã Phú Thị (huyện Gia Lâm) cũng trong nghịch cảnh tương tự khi chưa đầy 1km đường mà cũng có khoảng 20 tên phố khác nhau. Theo người dân, con đường vốn có tên 181 nên có nhà đặt tên theo số đó, nhưng vì chạy qua xã Phú Thị nên cũng người ta lấy tên đường Phú Thị, rồi có khu công nghiệp Hapro nên có nhà lấy tên phố Hapro, người dân nông thôn ra ở mặt đường lấy luôn tên thôn đặt thành tên phố... Vì rất nhiều lý do theo kiểu "tùy hứng" mà con đường mang những cái tên: Ngã ba Sủi; Phố trung tâm; Phố Sủi; Trân Tảo; Linh Quy Bắc; Trung tâm Ki ốt; Đường 181; Đường 182; Cầu Giàng...

 

Hà Nội còn nhiều con đường có lắm tên như các ví dụ nêu trên, phần đông nằm ở đường mới mở hoặc các vùng quê mà con gió đô thị mới tràn về.

 

Phố và đường hiểu thế nào cũng đúng

 

Đây là lý giải của bà Nguyễn Thị Thùy, Trưởng ban Văn hóa Xã hội HĐND TP tại buổi thông tin về kỳ họp thứ 3 HĐND TP Hà Nội khóa XIV ngày 2/12. Bà Thùy cho biết: "Mặc dù không có trong quy định nhưng qua quá trình khảo sát, chúng tôi thấy hầu hết đường thường ở huyện, phố thường ở quận, tuy nhiên trong quận cũng có đường vì không có cửa hàng cửa hiệu hay nhà dân nên gọi là đường".

 

Về tiêu chí đặt tên đường, phố, bà Thùy dẫn ra hàng loạt các quy định, Chính phủ có Nghị định 91 quy định về đặt đổi tên đường phố, Bộ VH,TT&DL cũng có Thông tư hướng dẫn và UBND thành phố thì có Quyết định 207 năm 2009... Nhưng bà Thùy cũng thừa nhận việc phân biệt giữa đường và phố nếu rạch ròi thì rất khó, chỉ mang tính chất tương đối.

 

Theo bà Nguyễn Thị Thùy, đây là vấn đề mà trong quá trình thẩm tra thì các thành viên Ban Văn hóa Xã hội - HĐND thành phố cũng hỏi cơ quan chuyên môn là Sở VH,TT&DL. Vị Trưởng ban nói: "Về cơ sở hạ tầng phải cơ bản có đủ: phố thì phải có đường mà đường phải có vỉa hè, công trình chiếu sáng, cây xanh... Về độ dài theo quy định thì đường dài hơn phố. Phố khác đường một chút là phải có các cửa hiệu, cửa hàng và nhà dân hai bên...".

 

Cũng theo bà Thùy, một trong những nguyên tắc đặt tên đường phố, đối với danh nhân, nhà cách mạng... phải sau khi mất 10 năm trở lên mới đưa vào “ngân hàng  tên”, với các trường hợp đặc biệt sẽ xem xét cụ thể. Bà Thùy cho biết: "Tại kỳ họp tới HĐND TP Hà Nội sẽ thông qua nghị quyết chuyên đề về đặt đổi tên đường phố, công trình công cộng. Cụ thể, theo Tờ trình của UBND thành phố đợt này thì có 32 đường phố và 2 công trình công cộng được đặt tên".

 

Cẩn trọng đặt tên đường, phố   Tại phiên họp thường kỳ tập thể UBND thành phố Hà Nội tháng 10 (ngày 27/10), lãnh đạo UBND thành phố đã xem xét Tờ trình về việc đặt, đổi tên và điều chỉnh độ dài một số đường, phố, công trình công cộng trên địa bàn TP Hà Nội năm 2011 trước khi đưa ra trình HĐND thành phố tại kỳ họp thứ 3. Tại phiên họp, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thế Thảo cho rằng, việc đặt tên cho các tuyến phố mới là hết sức cần thiết, tuy nhiên các địa danh, di tích, danh nhân nổi tiếng trong lịch sử đều đã được đặt tên, vì vậy việc lựa chọn tên cho các tuyến đường phố mới phải rất cẩn thận.

 

Võ Hải