Phòng chống tác hại thuốc lá - Hiệu quả thông điệp từ báo chí

Về báo in, tính đến tháng 3/2012, cả nước có 786 cơ quan báo chí in với 1.016 ấn phẩm. Trong đó báo có 194 cơ quan (gồm 81 báo chí Trung ương, 113 báo địa phương); tạp chí có 592 cơ quan (475 tạp chí Trung ương và 117 tạp chí địa phương).

Về phát thanh, truyền hình, hiện toàn quốc có 67 đài phát thanh truyền hình Trung ương và địa phương, trong đó có 2 đài quốc gia, 1 đài truyền hình kỹ thuật số, 64 đài phát thanh, truyền hình cấp tỉnh. 

Cũng tính đến tháng 3/2012, trong lĩnh vực thông tin điện tử, cả nước có 61 báo, tạp chí điện tử, 191 mạng xã hội, hơn 1.000 trang thông tin điện tử tổng hợp. Cả nước có gần 17.000 nhà báo được cấp thẻ hành nghề, hàng nghìn phóng viên đang hoạt động báo chí chuẩn bị đến thời hạn cấp thẻ.

Với lực lượng hùng hậu đó, báo chí đã đóng góp tích cực trong việc tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, cung cấp thông tin phong phú, toàn diện về mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có lĩnh vực y tế nói chung và phòng chống nạn dịch bệnh nói riêng.

Những thành công

Trong công tác phòng chống tác hại thuốc lá (PCTHTL), bên cạnh ấn phẩm chuyên ngành như các báo Sức khoẻ và Đời sống, Gia đình&Xã hội (cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế), còn có một lực lượng lớn các báo, đài tham gia vào công tác này. 

Mỗi năm có hàng trăm tin, bài, ảnh của phóng viên, cộng tác viên được đăng tải, đem đến cho độc giả nhiều thông tin bổ ích, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về nạn dịch thuốc lá và huy động cộng đồng tích cực tham gia phòng chống tác hại thuốc lá.

Các bài viết về PCTHTL ngày càng tăng lên cả về số lượng và chất lượng. Điều đó cho thấy các cơ quan báo chí đã quan tâm tới vấn đề này nhiều hơn.

Báo chí đã phản ánh toàn cảnh về tác hại của thuốc lá ở nước ta cũng như trên thế giới về sức khỏe, môi trường và kinh tế…. Đó là những vấn đề bức thiết đang đặt ra cần có sự chung tay để giải quyết các Bộ, ban, ngành và chương trình PCTHTL.

Bên cạnh đó, báo chí góp phần cổ vũ, nêu gương những cá nhân, đơn vị thực hiện công tác tuyên truyền PCTHTL nhằm tạo phong trào cho các địa phương khác. Đặc biệt báo chí không chỉ nêu lên thực trạng hút thuốc lá, ảnh hưởng của thuốc lá tới đời sống cộng đồng mà còn đưa ra những tồn tại của khâu thanh tra, quản lý của các cơ quan chức năng và giải pháp để khắc phục và cải tạo hiện thực đó qua những bài viết có phân tích, đánh giá và dự báo.

Và hạn chế

Bên cạnh những thành công trong công tác tuyên truyền PCTHTL đã được khẳng định, có thể thấy trong thời gian qua mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng việc tổ chức tuyên truyền PCTHTL trên các báo chí vẫn còn có những vấn đề (cả về hình thức và nội dung tuyên truyền) cần được xem xét.

Nội dung tuyên truyền phổ biến pháp luật chưa đáp ứng yêu cầu. Nhìn chung có nhiều bài báo đều đề cập đến những nội dung cần tuyên truyền trong giai đoạn hiện nay, tuy nhiên mảng nội dung thông tin, phổ biến văn bản pháp luật còn ít được tuyên truyền cụ thể, rõ ràng. Một số tin bài mang tính chất thông báo sự việc ra đời của văn bản, chứ chưa đi sâu phổ biến để người dân hiểu rõ và thực hiện.

Hiện nay, các báo đều tuyên truyền chủ yếu theo thời vụ, khi có các dự thảo các văn bản quy định phạm pháp luật hoặc khi các văn bản này được thông qua và ban hành. Việc tuyên truyền còn tùy thuộc vào chức năng nhiệm vụ của từng báo, đối tượng bạn đọc, lĩnh vực mà các văn bản quy phạm pháp luật đó điều chỉnh.

Ít những bài viết về đề tài gương điển hình trong hoạt động PCTHTL. Để bài báo thực sự hấp dẫn bạn đọc, ngoài việc chọn đề tài và hình thức thể hiện, các chi tiết sống động về người thực, việc thực trong tác phẩm có vai trò rất quan trọng, nó đem đến cho tác phẩm độ tin cậy cao hơn, mang hơi thở cuộc sống và trong bài viết và nhờ vậy hiệu quả tuyên truyền được nâng cao.

Một số bài viết ảnh hưởng không tốt đến việc triển khai chương trình PCTHTL: Một số báo chưa nắm chắc yêu cầu tuyên truyền, đặc biệt là trong việc tuyên truyền về cấm hút thuốc nơi công cộng. Vì thế có khá nhiều bài hiểu sai về các khu vực công cộng cấm hút thuốc, cho rằng việc hút thuốc bị cấm tại tất cả các địa điểm công cộng. Vì thế đã gây ra sự hiểu nhâm và gây “nhờn” đối với cộng đồng về quy định cấm hút thuốc và làm cho việc bình luận về thực thi chính sách một cách thái quá.

Nhiều bài báo vẫn mang tính chất thụ động, chưa thực sự khai thác chủ đề, chưa thực sự tâm huyết với chủ đề PCTHTL, đưa ra thực trạng và phê phán mà chưa thực sự kêu gọi, hướng tới hành động. Hình ảnh minh họa chưa phong phú.