"Không có học sinh hư, chỉ có học sinh chưa ngoan"

Không phải bây giờ ở ta mới có trẻ em hư, học sinh hư, người lớn hư, quan hư  … mà thời nào cũng có, nước nào cũng có…Vấn đề cần bàn là: Nếu như “nhân chi sơ tính bản thiện” thì cái gì và ai đã làm cho cái “bản thiện” ấy dần dần bị mất đi ….

Tôi đã từng được nghe một vị hiệu trưởng trường THCS tâm sự về cái vất vả khi tổ chức kì thi tốt nghiệp (hồi còn chưa bỏ kì thi này). Cái vất vả của một chiến dịch thật sự: mỗi phòng thi, từng môn thi phải chọn ra một số học sinh giỏi làm “nòng cốt”, bố trí chúng ngồi ở vị trí mà chung quanh là những đứa kém,  dặn “nòng cốt”  làm bài nhanh và chuyền cho các bạn xung quanh chép, rồi họp hội đồng giám thị bàn kế hoạch chi tiết, rồi phải căn dặn rất kĩ để tổ bảo vệ phải ứng xử như thế nào khi có đoàn thanh tra đến …Thế là người lớn đã làm hư trẻ con, tiếp tay cho trẻ con hư!

Gần đây chúng ta mới “phát hiện” ra việc gian lận có tổ chức rất chu đáo, từ khâu tuồn đề thi ra ngoài, khâu thuê người giải đề thi, khâu photocopy, khâu đưa bài giải vào từng phòng thi….Mà ai đứng ra tổ chức? Chính Chủ tịch Hội đồng thi và các giám thị… Tiếc thay, những vụ việc như trên không phải là hiếm hoi, mà thậm chí còn khá “phổ cập”.  Như thế có phải là thầy giáo làm hư học sinh hay không? Cố nhiên nếu thầy giáo nào làm hư học sinh thì đó là thầy giáo … hư ( nói văn vẻ là có khuyết điểm). Nhưng ai làm hư thầy giáo? Trả lời câu hỏi này không khó: Đó là cấp trên của thầy giáo cùng với cái bệnh thành tích khó chữa! Giả sử tôi được cử về làm Giám đốc một Sở GD-ĐT, tôi chỉ có hai phương án để lựa chọn:

Thứ nhất: Quyết không làm ăn gian dối nữa, phải cố gắng thực hiện cho được “dạy thật, học thật” để tiến tới “dạy tốt , học tốt”, phải đề cao tính trung thực, có như thế nào thì báo cáo lên trên như thế, công bố với dân như thế… Rồi sự việc ra sao, chắc chắn là tôi cũng như bạn đọc đều đoán ra. Thành tích cuối năm học bị tụt dốc một cách đáng kể so với năm trước. Chắc chắn cấp trên không thể bỏ qua. Đồng chí bí thư tỉnh uỷ chắc chắn sẽ gọi tôi lên và nói đại ý: “ Những năm trước đây, ngành giáo dục là một niềm tự hào của nhân dân tỉnh ta. Các con số thống kê về số lượng và chất lượng đã phản ánh điều đó. Thế mà năm nay thì sao? Đồng chí không cảm thấy đau xót vì chất lượng ngành giáo dục năm nay giảm sút một cách tệ hại như vậy ư? Trách nhiệm của đồng chí trước Đảng và trước nhân dân để đâu?” vân vân và vân vân….Cố nhiên tôi phải suy nghĩ. Phương án này không ổn rồi, bị mất chức như chơi, bao nhiêu người đang lăm le cái ghế của mình. Vậy ta phải thực hiện phương án thứ hai.

Phương án này nói gọn trong một câu: “Cứ làm như trước, như cái ông tiền nhiệm đã làm”. Tôi sẽ họp cấp dưới, hô hào động viên họ để đạt được thành tích cao hơn trước, sẽ định mức thi đua cho các trường trong tỉnh, cho các phòng ban, tất cả đều phải chiếu theo đó mà đăng kí chỉ tiêu thi đua, và có kế hoạch cụ thể chi tiết để thực hiện cho bằng được chỉ tiêu đã đăng kí. Thế là một cô giáo tiểu học nếu không muốn mất điểm thi đua thì phải cho học sinh lớp mình lên lớp 100% trong đó có 90% đạt loại giỏi.Thế là một  thầy giáo chủ nhiệm ở lớp 10 phải gặp các thầy bộ môn đề nghị nâng điểm tổng kết cuối năm cho khá nhiều em để chúng đạt mức tiên tiến …. Đúng là mọi người đều ra sức “thi đua” đạt thành tích cao, trừ học sinh …. Và như vậy thành tích của ngành giáo dục tỉnh nhà luôn luôn “năm sau cao hơn năm trước”, và chẳng ai trách cứ được tôi.

Suy đi tính lại tôi vẫn thấy chọn phương án 2 là hợp lí. Trong thâm tâm, tôi vẫn vương vấn cái phương án 1. Tuy nhiên nếu các tỉnh bạn vẫn cứ làm như cũ thì mình có nên mạo hiểm xông lên một mình hay không? Tôi đành tặc lưỡi một cái thật kêu: cứ như cũ ….  Và thế là tôi vẫn là một ông giám đốc…hư, và cố nhiên tôi sẽ làm hư nhiều thầy cô giáo, và tiếp theo là các thầy cô giáo đó sẽ làm hư nhiều học trò…        

Những điều tôi viết trên đây cố nhiên không đúng với tất cả học sinh, không đúng với mọi thầy cô giáo, không đúng với mọi ông giám đốc Sở và các nhà lãnh đạo cao hơn…, tức là tôi không “vơ đũa cả nắm”.  Khi đọc xong bài này, nếu ai đó thấy mình không có thói hư như thế thì xin hãy thông cảm cho tôi, tôi đang nói người khác đấy….! 

Văn Như Cương

(Theo Tạp chí Gia đình & Trẻ em)