Ràng buộc mỏng như tơ
Đầu tháng 12, ở thành phố Hồ Chí Minh có 11 đại lý kinh doanh xăng dầu bị chỉ mặt đặt tên có hành vi gian lận chất lượng để kiếm lợi. Bao năm nay, cả vạn lượt người đã mua xăng dầu với chất lượng thấp, giá cao. Cơ quan chức năng biết, đến kiểm tra, mang mẫu đi xét nghiệm rồi ...xử phạt. Song những việc ấy không hạn chế được sự gian lận của doanh nghiệp mà chỉ chứng minh được một điều rằng các khâu từ sản xuất, nhập khẩu đến phân phối mặt hàng này có quá nhiều kẽ hở, các mối ràng buộc chỉ...mỏng như tơ.
Trở lại với vụ việc, người ta treo biển bán xăng toàn loại xịn (A92, A95) với giá cao, nhưng thực chất lại bán ra xăng A83, thậm chí kiểm tra còn có loại A83,8, A84...chỉ có ở Việt Nam. Xem xét hết các khâu, loại xăng có một không hai trên có được nhờ sự sáng tạo của ai đó khi trộn xăng phẩm cấp thấp với phẩm cấp cao. Ngoài ra, các đại lý có thể chủ động mua phụ gia về để tự pha chế, hô biến xăng xấu thành xăng tốt.
Vậy nhưng, khi cơ quan chức năng đến kiểm tra, các đầu mối cam đoan bán hàng có đầy đủ hóa đơn, chất lượng ghi rõ ràng. Đến tay đại lý bán lẻ thì họ làm gì, "cải tiến" chất lượng hay không thì không biết? Các đại lý thì đổ lỗi cho... lái xe đổ nhầm xăng tốt với xấu; thậm chí còn bảo vì mình mệt, chẳng kiểm tra được nên người cấp hàng mang hàng xấu đến đổ vào bồn; rồi lý do xăng tồn kho nên chất lượng cũng ...kém dần đi.
Cho dù có bao nhiêu nguồn để có xăng bẩn thì cơ chế chung là bên bán sỉ chịu trách nhiệm về hàng mình bán ra với đại lý, đại lý chịu trách nhiệm chất lượng với khách hàng. Nhưng chính cái khâu "với khách hàng" vốn không ai kiểm soát được lại là điểm yếu chết người. Thói quen đại khái của người tiêu dùng nước ta và sự cầu lợi bất chấp thiệt hơn của một số doanh nghiệp tạo điều kiện cho việc làm trái phép lộng hành.
Trước thực tế phũ phàng ấy, không lẽ phải bó tay? Dân thấp cổ bé họng, rồi các thủ tục quá phức tạp trong đòi quyền lợi hoặc kiện tụng khiến họ buộc phải chấp nhận bị móc túi thì thông cảm được. Nhưng cơ quan nhà nước, vốn được lập ra để bảo vệ người dân thì có làm gì được không? Tiếc thay, họ có làm được vài việc nhưng ít tác dụng. Cụ thể, khi đi lấy mẫu kiểm tra, một tuần sau có kết quả, quay lại cửa hàng bán xăng dầu thì ...hàng đã được bán hết. Thế là xăng bẩn, xăng sạch gì thì cũng đã được chạy xe, chạy máy hết rồi. Nay quy ra trách nhiệm để phạt, chưa nói mức phạt không đáng là bao thì việc xác định khối lượng hàng bẩn bán ra là bao nhiêu để phạt cũng bó tay.
Không lẽ biết có gian lận mà chịu chết? Khó sẽ ló cái khôn! Chính người dân đã có kế sách thế này, chỉ cần phát hiện đại lý bán xăng dởm, không cần biết số lượng bao nhiêu thì đều bắt buộc đóng cửa, thu hồi giấy phép kinh doanh. Đánh thẳng vào "nồi cơm" như thế, còn đại lý nào dám kinh doanh gian dối?
Sông Hồng