Rau không “vọt” nhanh như đồn thổi

Theo TS Bùi Sĩ Doanh, Cục phó Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) ngày 22/4 cho biết, những nghiên cứu về tồn dư thuốc trên rau đã được Trung tâm Kiểm định Thuốc bảo vệ thực vật phía Bắc hoàn thành, trong đó có một số kết luận quan trọng đến sức khoẻ người tiêu dùng.

Không tăng vọt như đồn thổi

Theo như đánh giá ban đầu, dư lượng thuốc tăng trưởng tồn đọng trên rau chỉ khoảng  3 ngày là hết. Cụ thể, trước đó các luống rau đã được phun thuốc với 2 mức: liều lượng bình thường và liều lượng gấp đôi. Với những luống rau phun thuốc với liều lượng bình thường có mức tăng vọt trên rau từ 5-6% và dư lượng thuốc tồn tại trên rau sau 3 ngày thấp hơn mức cho phép. Còn với những luống rau phun thuốc với liều lượng gấp đôi, mức tăng trưởng của rau khoảng 20% và dư lượng thuốc tồn đọng trên rau cũng cao hơn nhưng không quá mức cho phép. Kết quả phân tích dư lượng thuốc trên rau tại Quảng Ngãi và TPHCM cũng có kết quả tương đồng với kết quả thử nghiệm tại Hà Nội.

Theo ông Vương Trường Giang, Phó giám đốc kiêm Trưởng phòng Kiểm định Chất lượng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), Trung tâm Kiểm định thuốc BVTV phía Bắc, kết quả phân tích này có đủ độ tin cậy vì việc lấy mẫu và xét nghiệm đã được tiến hành theo đúng các quy định.

“Chúng tôi đã lấy mẫu rau theo tiêu chuẩn quy định: Sau khi phun 2h, sau 1 ngày và cứ mỗi ngày sau đó lấy mẫu cho đến ngày thứ 5 sau khi phun thuốc” - Ông Giang nói. Trung bình mỗi lần lấy mẫu khoảng 2kg rau ở các ô, trong đó mỗi ô rau thí nghiệm được lấy một mẫu. Các mẫu này được đồng nhất (trộn lại) theo quy định và lấy ra phân tích đại diện cho từng ô. Số rau lấy được ở các ô đã phun 3 loại thuốc thử nghiệm là Ga3, An Khang và 920 đều được mã hoá.

Quy trình phân tích dư lượng thuốc BVTV tại đây cũng được tiến hành theo tiêu chuẩn của Bộ NN&PTNT. Từ khâu lấy mẫu, đến chiết xuất tinh chất cây rau, làm sạch tinh chất bằng cách loại bỏ các tạp chất thực vật để không bị nhiễu và cuối cùng là đưa tinh chất vào máy sắc kí lỏng khối phổ 2 lần để làm sạch. Với những mẫu còn có băn khoăn, máy sẽ phân tích đến lúc nào cho ra được kết luận cuối cùng.

Những máy móc này, theo đánh giá của ông Giang là những loại máy tốt nhất tại Việt Nam hiện nay và đủ tiêu chuẩn quốc tế. Sau hơn 2 tuần phân tích ròng rã, kết quả loại hoạt chất Giberellic acid trong 3 loại thuốc đã được sử dụng để phun thử nghiệm trên rau tại 3 miền có hàm lượng tồn dư khoảng 20%. Đây là hàm lượng ở mức cho phép. Sau khi phun khoảng 3 ngày, những loại rau này đã an toàn với người sử dụng.

Gây độc hại là do người sử dụng sai quy cách

Theo TS Doanh, loại thuốc và liều lượng phun có ảnh hưởng đến quá trình phân huỷ thuốc trên rau. Ở kết quả phân tích rau tăng vọt tại 3 miền cho thấy, mặc dù không ở quá mức cho phép nhưng những ô phun nhiều thuốc, mức tồn dư thuốc trên rau có cao hơn. Và nếu sử dụng rau sau khi phun thuốc không đúng thời gian cho phép (3 ngày), mức độ an toàn sẽ thấp.

Còn ông Giang khẳng định, theo quy định chung cho tất cả các loại thuốc BVTV khác, ít nhất phải khoảng 7 ngày sau khi phun thuốc mới sử dụng rau là tốt nhất. Dư lượng thuốc tồn tại lâu hay phân huỷ nhanh trên rau còn tuỳ thuộc từng loại thuốc.

Với 3 loại thuốc tăng trưởng trên, do làm đúng quy trình và liều lượng nên nghiên cứu cho thấy thuốc chỉ tồn tại khoảng 3 ngày nhưng với một số thuốc khác hiện đang trôi nổi trên thị trường có thể có quá trình phân huỷ chậm hơn, đặc biệt là các loại thuốc độc bảng A đã bị cấm trước đây.

Theo ông Giang, hiện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) đã có quy định dư lượng thuốc tối đa đến từng loại cây trồng. Tuy nhiên, tại Việt Nam hiện vẫn chưa có quy định cụ thể cho từng loại rau mà chỉ áp dụng quy định về dư lượng thuốc chung cho tất cả các loại rau.

Đặc biệt, chúng ta đang căn cứ áp dụng quy định của Đài Loan (quy định với rau mức tồn dư khoảng 5mg/1kg rau) và quy định của Nhật Bản (0,2mg/1kg rau) trong việc xác định dư lượng. Nếu xây dựng được quy định riêng về dư lượng thuốc an toàn cho từng loại rau như thế giới, chúng ta phải thực hiện rất nhiều thí nghiệm tốn kém. 

Ông Giang cũng nhấn mạnh, điều này đồng nghĩa với việc tính mạng của người tiêu dùng đang phụ thuộc hoàn toàn vào người trồng rau về quy trình phun, thu hoạch, liều lượng và chủng loại thuốc. Trước mắt, nếu người trồng rau không thực hiện đúng các quy định trên, người tiêu dùng sẽ đưa vào người một lượng thuốc BVTV hàng ngày và ảnh hưởng lâu dài đến sức khoẻ là hoàn toàn có thể xảy ra.

Mỹ Hà