Người ốm, lúa chết nhưng chính quyền từ xã đến huyện vẫn loay hoay với việc… "rà soát"?!
Bảy năm hít khói bụi
Năm 2005, Hoằng Yến có 40 ha diện tích vừa ao hồ, vừa cồn bãi bị nhiễm mặn, sản xuất nông nghiệp chủ yếu là trồng lúa, năng suất thấp. Bởi vậy, chính quyền địa phương quyết định chuyển đổi mô hình sản xuất, cải tạo số diện tích trên thành ao hồ để nuôi trồng thuỷ, hải sản. Trong quá trình cải tạo, lớp đất thịt khá lớn, có thể sản xuất vật liệu xây dựng. Từ ý tưởng trên, xã đã có “sáng kiến” cho 15 hộ dân đấu thầu để đốt gạch, thời hạn thuê thầu là 7 năm rưỡi (từ 2005 - 2012), thu tiền trúng thầu của 15 hộ 1 lần, với số tiền trên 300 triệu đồng. Từ đó, 17 lò gạch thủ công đi vào hoạt động, mỗi năm xuất lò trên 20 triệu viên. Cũng từ đó, người dân bắt đầu mới cảm nhận được những tác hại do những lò gạch thủ công gây ra.
Các lò gạch tại xã Hoằng Yến, Hoằng Hoá. Ảnh: N.H
Bắt đầu từ tháng 9 năm trước, đến tháng 5 năm sau, các lò gạch liên tục nhả khói. Theo những người dân ở đây, những lúc các lò gạch hoạt động, cả vùng bị bao vây bởi khói bụi. Những hôm gió đổi chiều, khói bụi cuộn về khu vực dân sinh, gặp dãy núi Linh Trường tụ lại, khiến người dân như bị nghẹt thở.
Ông Nguyễn Văn Năm sống sát khu lò gạch bức xúc: "Nhà tôi có 5 khẩu, thu nhập chính chỉ trông chờ vào 4 sào ruộng, thế nhưng đến mùa thu hoạch chỉ được 50-60kg/1 sào, có vụ phải bỏ ruộng hoang vì các chủ lò gạch tháo hết nước. Cách đây không lâu, nhiều diện tích lúa đang làm đòng đã bị héo lá do khói bụi đốt gạch. Chúng tôi kiến nghị lên UBND xã, cán bộ đã xuống kiểm tra, thống kê diện tích lúa bị hư hại và yêu cẩu các chủ lò gạch phải bồi thường mỗi hộ 150.000đ/sào tiền phân đạm. Nhưng các lò gạch chỉ trả 70.000đ/sào". Chưa hết, năm 2010, người dân trong 4 thôn kê khai tổng số lúa bị thiệt hại lên tới vài chục tấn, yêu cầu các chủ lò gạch phải có trách nhiệm nhưng họ không bồi thường.
Khói bụi, không những làm ảnh hưởng tới sức khoẻ của hàng nghìn người dân trong xã, mà còn thường xuyên gây ra tình trạng mất mùa trên 40 ha diện tích cấy lúa vào mỗi vụ chiêm xuân. Cứ đến độ lúa chuẩn bị trổ bông, gặp khói bụi từ các lò gạch là lúa bị cháy và ngẹn đòng.
Phớt lờ chỉ đạo của Thủ tướng
|
"Tình trạng khói bụi gây ô nhiễm đã xảy ra nhiều năm nay. Hầu hết người dân trong thôn đều mắc các chứng bệnh về đường hô hấp. Cái hại trước mắt là thế, nhưng về lâu dài ai dám đảm bảo không phát sinh các chứng bệnh nan y. Chúng tôi đã kiến nghị nhiều lần tình hình trên. Nhưng đến nay, các lò gạch vẫn hoạt động bình thường".
Chị Lê Thị Quyên
(cán bộ y tế ở thôn 4 , xã Hoằng Yến) |
Được biết, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 115/2001/QĐ-TTg về việc xoá bỏ các lò gạch thủ công trên toàn quốc và gia hạn chậm nhất là hết năm 2009. Thế nhưng, trên thực tế Quyết định trên đã chưa được thực thi nghiêm túc. Để tìm hiểu rõ về vấn đề này, chúng tôi đã liên lạc rất nhiều lần với lãnh đạo UBND huyện Hoằng Hóa. Ngày 3/10, ông Phạm Bá Oai - Chủ tịch UBND huyện giao cho phòng Tài nguyên môi trường làm việc với PV Báo GĐ&XH.
Chúng tôi liên lạc qua điện thoại để hẹn làm việc với ông Lê Hữu Thanh, Trưởng phòng Tài nguyên môi trường huyện thì ông Thanh cho hay "bận họp" nên đã bàn giao công việc cho ông Nguyễn Văn Tiệm, chuyên viên phòng Tài nguyên môi trường. Thế nhưng, vị chuyên viên này lại cho hay không biết gì về vấn đề ô nhiễm môi trường do các lò gạch thủ công gây ra tại xã Hoằng Yến, ngoài việc cung cấp cho chúng tôi công văn số 803/UBND-TNMT, về việc rà soát thống kê và chỉ đạo dừng sản xuất gạch thủ công do ông Nguyễn Đình Tuy, Phó chủ tịch UBND huyện ký ngày 26/9/2011.
Công văn này có đoạn: "UBND huyện yêu cầu UBND các xã, thị trấn tổ chức rà soát, thống kê toàn bộ các lò gạch thủ công trên địa bàn, thông báo và có biện pháp chỉ đạo dừng sản xuất đối với các lò gạch không đảm bảo điều kiện. Rà soát lại các hợp đồng cho phép ký kết sản xuất gạch thủ công để thanh lý...".
Quay lại xã Hoằng Yến, ông Nguyễn Văn Tốt, Chủ tịch UBND xã phân trần: "Vì địa phương quá khó khăn nên đã thu tiền 1 lần và ký hợp đồng đến 2012 mới hết hạn với các chủ lò gạch. Số tiền trên chúng tôi đã xây dựng các công trình phúc lợi xã hội. Bây giờ kinh phí xã không có để trả cho các hộ. Sau khi hết hạn hợp đồng nhất định chúng tôi sẽ xoá bỏ các lò gạch, yêu cầu các hộ đã trúng thầu phải nuôi trồng thuỷ, hải sản". Như vậy người dân xã Hoằng Yến vẫn phải sống chung cùng khói bụi ít nhất là hết năm sau, nếu không có gì thay đổi.
Ông Tốt cũng thừa nhận vấn đề ô nhiễm đã ảnh hưởng rất lớn tới đời sống hàng ngày và sản xuất của bà con: "Để hạn chế tác hại của khói bụi, chúng tôi đã yêu cầu các chủ lò ký cam kết, 1 năm chỉ được đốt gạch 5 tháng là tối đa, không được đốt gạch vào lúc lúa trổ đòng". Liệu những cam kết trên có được nghiêm túc thực hiện? Thiết nghĩ, tỉnh Thanh Hoá cần nhanh chóng khắc phục tình trạng trên.
Ngọc Hưng
