Sáng mãi một “chữ Tâm”

Từ khẩu hiệu “Bếp luôn đỏ lửa”...

Với các y, bác sĩ ở đây thì đó là những bức ảnh vô giá vì mỗi lần “đọc” chúng, họ lại thấy lòng mình xốn xang bởi một nỗi niềm khó tả. Nỗi niềm ấy là sự tự hào bởi quá khứ vẻ vang, là sự mừng vui, tin tưởng bởi sự lớn mạnh ở nơi mình đang ngày đêm miệt mài góp sức dựng xây. Đặc biệt hơn, từ những bức ảnh ấy, họ đã “nhìn thấy” được “chữ Tâm”, một báu vật vô giá mà các thế hệ tiền bối đã dày công vun đắp. Và cũng chính từ những bức ảnh ấy, họ đã nhìn thấy trọng trách lớn lao của mình, ấy là tô điểm thêm để “chữ Tâm” muôn đời sáng mãi...

Đến căn gác nhỏ ở phố Yết Kiêu (Hà Nội) ấy hẳn mọi người sẽ bất ngờ. Bất ngờ bởi sự bình dị, bất ngờ bởi sự giản đơn và bất ngờ nhất bởi đó là nơi sinh sống bấy nay của nguyên Hiệu phó trường Đại học Y Hà Nội, kiêm Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai ngày ấy - PGS Đỗ Doãn Đại. Tuy nhiên, căn gác bé nhỏ ấy lúc nào nhộn nhịp khách vào ra, đầm ấm, chan hoà. Họ là những người bạn mà trên dặm dài quãng đường theo nghiệp y khoa Phó Giáo sư có được. Họ đến vì tình. Xuân này, tuổi đã 83 nhưng ông vẫn còn minh mẫn lắm. Và đặc biệt, trong ông vẫn còn nguyên bầu nhiệt huyết với ngành y như thủa mới bắt đầu. Có tuổi rồi, đi lại không còn khoẻ khoắn như trước nữa nhưng bộ đồ nghề y khoa lúc nào ông cũng để ngay ngắn trong túi sách. Chỉ cần một cuộc điện thoại, ngay tức khắc ông lại lên đường, nhanh, gọn nhẹ, kịp thời như thày thuốc thời chiến.

Nhắc đến PGS Đỗ Doãn Đại là nhắc đến những ngày tháng hào hùng của Bệnh viện Bạch Mai, khi ông đang làm Giám đốc bệnh viện. Khi ấy, đế quốc Mỹ tàn bạo dùng B52 tấn công miền Bắc. Cũng khi ấy, tập thể cán bộ, y bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai đã một lòng sắt son quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, kiên cường bám trụ phục vụ bệnh nhân, góp phần đập tan âm mưu điên rồ đưa miền Bắc về... thời đồ đá của quân xâm lược. Theo PGS Đỗ Doãn Đại, trước cuộc đọ sức sinh tử 12 ngày đêm trên bầu trời Hà Nội thì Bệnh viện Bạch Mai được phân công nhiệm vụ cứu chữa những chiến sĩ thương binh phía nam thành phố (nhiệm vụ cứu chữa thương binh phía bắc do Bệnh viện Việt Đức đảm trách). Bởi tầm quan trọng ấy mà bệnh viện đã trở thành một trong những mục tiêu chính trong kế hoạch đánh phá miền Bắc của đế quốc Mỹ. Đánh phá bệnh viện, huỷ diệt nơi chữa chạy thương binh của đối phương, đế quốc Mỹ đã lộ rõ ý đồ điên cuồng là ngay trong loạt bom đầu tiên, chúng muốn đè bẹp ngay tức thì ý chí kháng cự của quân và dân Hà Nội.

Những ngày đầu tháng 4/1972, Hà Nội hừng hực một quyết tâm đánh Mỹ, thắng Mỹ. Trận địa giăng mắc khắp phố phường. Hòa cùng niềm tin chiến thắng của quân và dân Thủ đô, cán bộ, y bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cũng có những ngày tháng khó quên. Theo lệnh của cấp trên, một lượng lớn cán bộ, công nhân viên của Bệnh viện phải sơ tán vào Hà Tây để bảo toàn lực lượng. Phần còn lại, với nhiệm vụ bám trụ tại Bệnh viện thì hối hả bắt tay vào phần việc của mình. Người lo tập trung cứu thương ngay trên đường phố, người lo chuẩn bị những thứ cần thiết cho công việc của mình cho những ngày dài đầy gian khổ, hy sinh trước mắt.

Tất cả đã sẵn sàng. Không biết có phải tại sống trong thời chiến, đã quen với bom đạn giặc thù hay không mà thời ấy, cán bộ, y bác sĩ ở Bệnh viện coi cái chết nhẹ như không. Thế mới có chuyện, khi lệnh sơ tán bệnh viện được đưa ra, đã có rất nhiều cán bộ, y bác sĩ đã nằng nặc xin ở lại. Họ muốn đóng góp sức mình ngay tại nơi nguy hiểm nhất. Điều ấy đã khiến Ban giám đốc Bệnh viện rơi vào tình trạng... khó xử. Sự khó nghĩ ấy  tồn tại ngay cả khi B52 ném bom, Bệnh viện bị tàn phá, thương vong xảy ra. PGS Đỗ Doãn Đại bảo, ngày ấy, trước sự hiểm nguy ấy, ai xin đi khỏi Bệnh viện, đi khỏi nơi nguy hiểm là ông rất... mừng. Mừng bởi như vậy là ông đã tuân theo mệnh lệnh của thượng cấp, không để cán bộ, nhân viên của mình hy sinh tại nơi nguy hiểm. Thế nhưng, ai quyết tâm ở lại, sống chết cùng Bệnh viện, ông cũng... vui không kém. Vui vì có thêm một người bạn, một cộng sự đầy lòng quả cảm, cùng chung lưng đấu cật với mình.Loạt bom thứ nhất, ngày 16/4, bệnh viện “nếm trải” sự lợi hại của B52. Trong loạt bom ấy, Bệnh viện đã có 2 người chết. Một phần của khoa Nội và khoa Dược bị phá hủy. Sau loạt bom ấy, đế quốc Mỹ những tưởng dã tâm của mình đã  hoàn thành, thế nhưng, chúng đã lầm.

Chăm sóc bệnh nhân tại Khoa chống độc Bệnh viện Bạch Mai

PGS Đỗ Doãn Đại kể, ngay trong sáng ấy, biến đau thương mất mát thành hành động cụ thể, cán bộ, y bác sĩ của Bệnh viện đã làm việc kiên cường hơn. Ngày ấy, được sự tiếp sức của cán bộ, sinh viên trường Đại học Y, ngay sau loạt bom, tất cả công việc lại được vận hành hối hả. Thương binh được chuyển đến mỗi lúc một đông. Dưới hầm, các bàn mổ liên tiếp được tạo dựng. Không khí làm việc khẩn trương gấp bội ngày thường.

Chiều ngày 19/12, máy bay Mỹ trút loạt bom thứ hai nhằm vào Bệnh viện. Thế nhưng, lần này, mưa bom bão đạn ấy chỉ làm khu vực phòng khám của Bệnh viện hư hỏng chứ không có thương vong. Lần oanh tạc thứ ba vào ngày 20/12 cũng vậy. Chỉ khu vực cổng và đầu khoa Sản, khoa Ngoại của Bệnh viện là bị tổn thất. Thế nhưng, 2 ngày sau, ngày 22/12, trận bom thứ tư, pháo đài bay của đế quốc Mỹ đã tỏ rõ uy lực của mình. Sau những loạt bom liên tiếp vào lúc rạng sáng, toàn bộ Bệnh viện gần như bị phá hủy hoàn toàn. đớn đau hơn, bom thù đã cướp đi mạng sống của 22 người. Trong số ấy, chỉ có một bệnh nhân, còn lại là các bác sĩ, hộ lý, y tá và sinh viên trường ĐH Y đang làm việc tại Bệnh viện. Nước mắt xót thương cứ chảy dài trên khuôn mặt những người còn lại.

PGS Đỗ Doãn Đại kể, sáng ấy, khi những tiếng nổ đinh tai nhức óc vừa ngớt, từ dưới hầm lên, ông và các đồng nghiệp đã không tin vào mắt mình. Trước mặt, nơi trước đây là những phòng ốc kiên cố, tấp nập người vào ra thì giờ chỉ còn là một đống đổ nát hoang tàn. Tiếng kêu khóc bởi đau đớn, bởi mất người thân mỗi lúc một thêm thảm thiết. Ông thấy ruột gan mình quặn đau từng chặp. Thế nhưng, đau đớn, mất mát ấy ngay lập tức được cán bộ, y bác sĩ bệnh viện hóa thành sức mạnh thần kỳ. Việc cứu hộ ngay lập tức được triển khai và chỉ 5 ngày sau, toàn bộ người chết và người bị thương đã được đưa ra khỏi đống đổ nát. Tuy đau thương, khó khăn chồng chất nhưng việc cứu chữa, hết lòng với bệnh nhân vẫn được đặt lên hàng đầu. PGS Đỗ Doãn Đại kể, ngày ấy, dù bão đạn mưa bom, nhưng tập thể y bác sĩ Bệnh viện vẫn thực hiện nghiêm túc khẩu hiệu: “Bếp ăn đỏ lửa!”. Khẩu phần ăn của bệnh nhân vẫn được đều đặn cung cấp đúng giờ như khi thường nhật. Theo PGS Đại, để giữ và thực hiện được khẩu hiệu ấy, nhiều cán bộ, y bác sĩ của Bệnh viện đã phải trả bằng máu của mình.

Tới những suất ăn ấm áp tình người

Bây giờ, Bệnh viện Bạch Mai đã khang trang hơn trước rất nhiều. Những khu điều trị cao tầng mọc lên san sát với đầy đủ trang thiết bị phục vụ việc khám, chữa bệnh tiện nghi, hiện đại. Thế nhưng, truyền thống hết lòng với bệnh nhân thì vẫn không hề thay đổi. “Bếp” vẫn luôn “đỏ lửa” và hơn nữa, nhiều bệnh nhân nghèo tới viện điều trị còn được hưởng những suất ăn từ thiện ấm áp tình người. Bệnh nhân Nguyễn Văn Bộ (28 tuổi) quê ở Hiệp Hòa, Bắc Giang bị viêm phổi mãn tính. Đây là lần thứ 4 anh đến điều trị tại viện. Nhà anh Bộ nghèo, bệnh tình liên miên nên khó càng thêm khó. Lần lên viện điều trị này,  anh đi có một mình. Tới viện, thấy các bệnh nhân khác người nhà tíu tít thăm nom, nhiều lúc anh tủi thân ứa nước mắt. Nhưng rồi, khi nằm điều trị, được các y bác sĩ tận tình chăm sóc, nỗi niềm ấy cũng dần vơi nhạt. Vui hơn nữa, lần nằm điều trị này, ngoài tiền thuốc, anh còn được Bệnh viện chu cấp toàn bộ tiền ăn theo bệnh lý của mình. Theo anh Bộ, suất ăn ấy có đủ các chất dinh dưỡng và tất nhiên, tươm tất hơn cả khi ở nhà mình.

Về những suất ăn từ thiện trên, bác sĩ Đinh Thị Kim Liên, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, từ năm 2002, các bệnh nhân nghèo tới điều trị tại viện đã được đón nhận nghĩa cử này. Trung bình, mỗi tháng có từ 500 - 700 suất ăn miễn phí đã được chuyển tới bệnh nhân. Theo bác sĩ Liên thì đó là những suất ăn được căn cứ theo bệnh lý của mỗi người. Ai bệnh gì, ăn gì hợp với quá trình điều trị bệnh thì đều được các y bác sĩ ở khoa “kê đơn” chuẩn xác. Bởi ăn theo bệnh lý nên nhiều bệnh nhân nghèo khi đến viện đã được ăn đến 35.000 đồng/ngày. Số tiền ấy, với người nghèo, phải nằm viện dài ngày thì không phải là nhỏ.

Bác sĩ Liên bảo, để có số kinh phí để hỗ trợ bữa ăn của bệnh nhân, Bệnh viện đã phải trích nguồn quỹ dịch vụ của mình. So với gánh nặng bệnh tật mà các bệnh nhân đang phải hứng chịu thì suất ăn ấy chưa thấm tháp gì. Thế nhưng, đó là sự sẻ chia, là tình cảm của tập thể y, bác sĩ ở viện. Nó khiến người bệnh ấm lòng.

Hà Khang