Sau 1 năm thu bảo hiểm thất nghiệp: Nguy cơ nợ đọng, lọt thu
Giadinh.net - Chỉ còn ít ngày nữa (từ 1/1/2010) lao động thất nghiệp đủ tiêu chuẩn sẽ được chi trả bảo hiểm thất nghiệp, nhưng việc thu bảo hiểm thất nghiệp ở hầu hết các địa phương đang gặp không ít khó khăn.
Nhiều doanh nghiệp đã tìm mọi cách “lách” khoản đóng nộp này.
Chưa có số thu
 |
|
Đóng BHTN, người lao động và doanh nghiệp đều được hưởng lợi. |
Từ 1/1/2010, theo quy định, lao động đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đủ từ 12 tháng trở lên, khi bị thất nghiệp nếu có đăng ký thất nghiệp với các trung tâm giới thiệu việc làm và chưa tìm được việc làm trong thời gian quy định, thì được nhận bảo hiểm thất nghiệp. Bảo hiểm thất nghiệp được hình thành từ 3 nguồn, bằng 3% tiền lương, tiền công của người lao động. Trong đó, người lao động chỉ phải đóng 1%, Nhà nước trích ngân sách đóng 1%, 1% còn lại do doanh nghiệp sử dụng lao động đóng.
Để thực hiện chi trả bảo hiểm thất nghiệp, từ giữa tháng 11 đến nay, Cục Việc làm, Bộ LĐTB&XH đã tổ chức nhiều buổi tập huấn cho cán bộ ngành lao động địa phương. Tại các địa phương, ngành lao động đã có kiến nghị lên UBND cấp tỉnh bổ sung chức năng, nhiệm vụ này cho Trung tâm giới thiệu việc làm trực thuộc, hoàn chỉnh cơ cấu nhân sự. Tuy nhiên, theo tìm hiểu từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam (BHXHVN) tới tháng 2/2010 mới có con số thống kê về việc thực hiện thu, đóng nộp bảo hiểm thất nghiệp tại các địa phương.
Cũng theo BHXHVN, sở dĩ chưa có con số thống kê việc thu BHTN là do các doanh nghiệp được hoãn đóng, hiện đang trong giai đoạn mới triển khai. Toàn quốc, hiện chỉ có BHXH TP Đà Nẵng là địa phương thực hiện tốt việc thu BHTN. Tới thời điểm hiện tại, BHXH TP Đà Nẵng đã triển khai thu BHTN trong 7 quận, huyện với gần 1.700 đơn vị, 120.000 lao động thuộc đối tượng phải tham gia. Để thực hiện, BHXH TP Đà Nẵng đã ban hành 2 văn bản hướng dẫn các đơn vị sử dụng lao động, 1 văn bản dành riêng cho khối ngành giáo dục và y tế. Các đơn vị đăng ký tham gia được quản lý trên phần mềm riêng, hàng tháng có đối chiếu số liệu cụ thể, đảm bảo tính chính xác, kịp thời, minh bạch.
Con số do BHXH TP Đà Nẵng công bố cho thấy, tính đến đầu tháng 10/2009 đã có gần 1.300 đơn vị, trên 110.000 lao động đã đăng ký tham gia, đạt gần 80% về số đơn vị và khoảng 92% về số lao động. Tổng số tiền đã thu gần 31 tỷ đồng. Trong đó, nhiều doanh nghiệp thực hiện đóng BHTN tốt như: Công ty TNHH Mabuchi tham gia trên 3.977 lao động, đã trích nộp 867 triệu đồng, Tổng công ty CP dệt may Hoà Thọ tham gia 2.901 lao động, đã trích nộp 773 triệu đồng, Công ty Quản lý đường sắt QN- ĐN tham gia 755 lao động, đã trích nộp 230 triệu đồng, Công ty TNHH một thành viên Cảng Đà Nẵng tham gia 684 lao động, đã trích nộp 283 triệu đồng, Xí nghiệp đầu máy tham gia 671 lao động, đã trích nộp 307 triệu đồng...
Doanh nghiệp “lách” bằng nhiều cách
Doanh nghiệp không tham gia đóng BHTN, khi công nhân mất việc, doanh nghiệp phải tự đứng ra chi trả trợ cấp thôi việc. Trong khi đó, với doanh nghiệp tham gia đóng BHTN, sẽ được hỗ trợ bởi khoản đóng 1% của người lao động và 1% từ ngân sách nhà nước. Rõ ràng, doanh nghiệp tham gia BHTN sẽ được hưởng lợi trong thời điểm kinh tế khó khăn, lao động mất, thiếu việc làm. Tuy nhiên, việc phải mất thêm một khoản chi phí đã khiến nhiều doanh nghiệp bỏ cái lợi lâu dài chạy theo cái lợi trước mắt. Do đó, doanh nghiệp đã dùng nhiều cách để “né” khoản phí này.
Theo quy định, lao động phải thực hiện đóng BHNT từ đủ 12 tháng trở lên mới được hưởng BHTN khi mất việc. Dựa vào quy định này, nhiều doanh nghiệp chỉ kí hợp đồng lao động dưới 1 năm cho công nhân. Bên cạnh đó, lực lượng doanh nghiệp hoạt động theo thời vụ khá lớn. Do đặc thù sản xuất, hệ thống những doanh nghiệp này chỉ có nhu cầu tuyển lao động tập trung vào một vài thời điểm, phục vụ từng đợt sản xuất trong năm, nên chỉ ký hợp đồng dạng 3 đến 6 tháng, thậm chí chỉ làm hợp đồng miệng với người lao động.
Theo kết quả khảo sát của Trung tâm Hợp tác phát triển nguồn nhân lực (Trường ĐH Ngoại thương) và Tổ chức Action Aid thực hiện, chỉ có 15% số nữ LĐ được ký hợp đồng lao động (HĐLĐ) không xác định thời hạn, 24% ký HĐLĐ với thời hạn dưới 12 tháng, 10% không có HĐLĐ... Thực tế, những ngành sản xuất thu hút nhiều nữ lao động như dày da, may mặc... là những ngành hàng chịu sự ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế. Lượng công nhân mất việc trong những ngành sản xuất này lớn. Từ thực tế này cho thấy, đối tượng của BHTN đang bị thu hẹp.
Bên cạnh đó, việc nợ đọng BHXH đang là bài toán khó của các địa phương, nên việc nợ đọng BHTN là điều khó tránh khỏi. Cùng đó, lực lượng lao động mất việc tăng đột biến trong cuối năm 2008 đến nửa năm 2009 đã gây ra tình trạng doanh nghiệp và người lao động đóng dở BHTN. Theo quy định, lao động không đủ thời gian đóng nộp cũng không đủ điều kiện để hưởng chính sách bảo hiểm này. BHTN là chính sách hoàn toàn mới, chưa đi sâu vào cuộc sống, nhận thức của người lao động, doanh nghiệp thì hạn chế cả về trách nhiệm, nghĩa vụ lẫn quyền lợi khi tham gia. Chính những nguyên nhân này khiến cho việc thực hiện BHTN đang gặp những khó khăn nhất định.
|
TP.HCM: Đăng ký bảo hiểm thất nghiệp tại 6 địa điểm
Chuẩn bị cho việc thực hiện Bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động từ 1/1/2010, TP.HCM đã triển khai 6 điểm đăng ký và bắt đầu hoạt động từ ngày 3/1/2010. 6 điểm này gồm: Người lao động ở các quận 1, 3, 4, 5, 8, 10, Tân Bình, Phú Nhuận, Gò Vấp đăng ký tại Văn phòng Trung tâm giới thiệu việc làm TP.HCM, 153 Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường 17, quận Bình Thạnh; Người lao động huyện Nhà Bè, Cần Giờ và quận 7 đến Trường Trung cấp Kinh tế kỹ thuật Nguyễn Hữu Cảnh, 500 Huỳnh Tấn Phát, phường Bình Thuận, quận 7; Trung tâm dạy nghề quận Bình Tân, 637 Bà Hom, phường Bình Trị Động B, quận Bình Tân dành cho người lao động các quận 6, 11, Tân Phú, Bình Tân và huyện Bình Chánh; người lao động quận 12, huyện Hóc Môn đến Trung tâm dạy nghề Hóc Môn, 146 Đỗ Văn Dậy, xã Tân Hiệp, Hóc Môn; Trường Trung cấp nghề Thủ Đức, 17 đường số 8, phường Linh Chiểu, Thủ Đức đón tiếp người lao động quận Thủ Đức, quận 2 và 9; cuối cùng là người lao động huyện Củ Chi đến Trường Trung cấp nghề Củ Chi, đường Nguyễn Đại Năng, khu phố 1, thị trấn Củ Chi để đăng ký. LM |
Minh Anh