Sự mập mờ của một đề án khoa học
Giadinh.net - Dư luận đã từng xôn xao khi một nhóm các nhà nghiên cứu trẻ thuộc Vườn ươm Doanh nghiệp - Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, công bố chế tạo thành công hợp chất LTH-100 để xử lý ô nhiễm nước hồ với chi phí thấp. Khi đó, người ta đã kỳ vọng sẽ xử lý ô nhiễm toàn bộ các hồ Hà Nội trong vòng 1 năm với công nghệ “made in Việt Nam” này(?!).
Thử nghiệm ở hồ Văn
Tháng 6/2008, nhóm nghiên cứu đã tiến hành thí điểm công nghệ xử lý nước hồ bằng LTH-100 tại hồ Văn, thuộc quần thể di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). Sau 3 tháng, hồ Văn đã có một bộ mặt mới. Tảo độc và mùi hôi thối trước đây mất đi, nước trong hơn.
Còn về chỉ số quan trắc, Tiến sỹ Nguyễn Phú Tuân - chủ nhiệm đề tài cho biết, đa số các chỉ số quan trắc của nhóm nghiên cứu cho đến nay cũng đều đạt yêu cầu. Nhưng theo các nhà khoa học, kết quả ban đầu này chưa nói lên được điều gì. Hồ Văn có diện tích nhỏ (0,6 ha), lại là một hồ tĩnh, không thể lấy làm mẫu thử để nhân rộng ra xử lý toàn bộ các hồ Hà Nội.
 |
|
Hồ Văn quá nhỏ để làm mẫu thử nghiệm điển hình. Ảnh ĐK |
PGS. TS Lê Văn Cát, Viện Hoá học (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) nói: “Một loại hoá chất chỉ có thể xử lý được một số loại hợp chất nhất định. Không thể kỳ vọng có một loại hợp chất vừa xử lý được các kim loại nặng, vừa xử lý được ô nhiễm hữu cơ. Tôi cho rằng có thể ở đây họ đã làm lắng cặn tảo sau đó vớt đi. Với các hồ nhỏ như hồ Văn thì họ có thể làm như vậy được, giả sử với một hồ lớn như hồ Tây, họ làm sao có thể làm như vậy”.
Né tránh các vấn đề khoa học?
Tại hội thảo “Quản lý tổng hợp hồ Văn và các hồ Hà Nội” chiều 16/10, có nhiều chuyên gia đầu ngành của Việt Nam về vấn đề cải tạo ô nhiễm
các hồ, nhưng trong báo cáo của mình, ông Tuân lại chỉ nhấn mạnh vấn đề quản lý, vận động người dân ý thức bảo vệ môi trường. Ông “hẹn” dịp khác sẽ giải trình các vấn đề khoa học.
|
Sau hơn 2 năm nghiên cứu, các nhà khoa học trẻ thuộc Nhóm nghiên cứu hóa chất xử lý môi trường (Trung tâm Vườn ươm Doanh nghiệp - Khu Công nghệ cao Hòa Lạc) mới chế tạo thành công LTH-100. Theo một thành viên của nhóm, hợp chất này đã được đăng ký bản quyền với Cục Sở hữu trí tuệ. |
Khi trả lời chất vấn của các nhà báo, ông Tuân cũng “tiền hậu bất nhất”. Hồi tháng 6, lúc tiến hành xử lý hồ Văn, nhóm có dự kiến sẽ làm sạch một số hồ khác và một đoạn sông Tô Lịch. Nhưng trong hội thảo, ông Tuân lại nói: “Sau khi hồ Văn được thử nghiệm 6 tháng, chúng tôi sẽ làm báo cáo tổng kết và mời các nhà khoa học đến đánh giá. Nếu các biện pháp kỹ thuật này có thể được thì TP Hà Nội mới áp dụng. Còn hiện tại sau khi thử nghiệm hồ Văn xong chúng tôi chưa có kế hoạch thử nghiệm trên các hồ khác(?!)”.
Giải thích về việc dừng kế hoạch thử nghiệm trên đoạn sông Tô Lịch, ông Tuân nói: “Do trong nhóm chưa đạt được sự thống nhất nên dự kiến thí điểm xử lý ô nhiễm trên một đoạn sông Tô Lịch sẽ dừng lại”.
Một điểm đáng chú ý nữa là ông Tuân cũng không trả lời được một vấn đề quan trọng: “Việc xử lý hợp chất này sẽ có tác dụng trong bao lâu? Bao lâu sau hồ sẽ ô nhiễm lại?”. Ông Tuân nói: “Chúng tôi đang trong quá trình theo dõi, nhưng chưa biết thời gian là bao lâu. Vì trong phòng thí nghiệm khác ngoài thực địa. Đến nay được 3 tháng 20 ngày, nước hồ Văn vẫn chưa thối lại. Nước vẫn trong và có màu xanh hơi lơ của tảo”.
Cho đến nay, việc đề án có được nghiệm thu và nhân rộng ra hay không còn chưa biết, nhưng đã có những mập mờ trong một đề án khoa học đã từng gây xôn xao dư luận thời gian qua.
Đắc Kiên