Sức mua "dưới đất", giá... "trên trời"

Theo các chuyên gia kinh tế, mặc dù “cơn bão giá” vẫn hoành hành, nhưng hiện là thời điểm sức mua giảm xuống mức thấp nhất trong năm. Còn các doanh nghiệp lại cho rằng, đây mới là khởi đầu cho “cơn bão giá” thực sự có thể bùng phát vào đầu tháng 4 tới. Diễn biến này khiến nhiều người nghĩ đến hiện tượng thị trường bị thao túng?

Chợ, siêu thị đều ế

Ghi nhận từ giới tiểu thương kinh doanh tại các chợ trên địa bàn Hà Nội, mấy ngày nay họ đều lâm vào cảnh ế khách.

Cách đây 3 ngày, lương thực, thực phẩm ngoài thị trường tự do tiếp tục được điều chỉnh lên nấc giá mới, với mức tăng từ 10-15% khiến sức mua giảm sút. Lương thực là một trong những nhóm hàng tăng mạnh nhất: Gạo tiếp tục tăng thêm từ 5.000- 10.000 đồng/kg, vừng, lạc đã tăng từ 25.000 đồng/kg lên 50.000 đồng/kg.

Hai mặt hàng đang khiến người tiêu dùng liên tục phải “nổi da gà” vì giá bán tăng không ngừng, là dầu ăn và mì ăn liền. Sau Tết Nguyên đán, giá một can dầu Neptune 5 lít là 125.000 đồng thì đầu tháng 2/2008 tăng lên 150.000 đồng và đến thời điểm này đang giữ mức giá là 156.000 đồng. Các loại mỳ ăn liền đều đã tăng giá thêm từ 5.000–6.000 đồng/thùng.

Chị Hoàng Thị Hiền, chủ cửa hàng bán đồ khô tại chợ Hôm Đức Viên, Hà Nội, cho biết: “Từ sau Tết, tất cả các loại gạo đã tăng lên từ 3.000 - 3.500 đồng/kg, nên tất cả các sản phẩm chế biến từ loại nguyên liệu này đều có mức tăng chóng mặt. Người tiêu dùng tiết kiệm bằng cách hạn chế mua, đẩy các gian hàng vào cảnh ế khách”.

Theo đại diện Ban quản lý Chợ nông sản thực phẩm Dịch Vọng (Hà Nội), Dịch Vọng là chợ đầu mối họp vào ban đêm, nhưng mấy ngày nay chợ phải họp kéo dài đến gần hết buổi sáng, mà hàng vẫn còn đọng lại rất nhiều. Nguyên nhân chủ yếu là do giá tăng nên các nhà hàng, bếp ăn, tiểu thương nhập hàng ít hơn.

Còn ông Phạm Trung Tám, Phó giám đốc Siêu thị Bài Thơ lại cho rằng, giá các mặt hàng thiết yếu tăng đã ảnh hưởng đến sức mua và có sự chuyển dịch trong thói quen mua sắm của người tiêu dùng. Hiện khách hàng chỉ tập trung mua những mặt hàng thiết yếu và giảm mua sắm ở những mặt hàng may mặc, mỹ phẩm và đồ dùng. Tính đến thời điểm này, đã có gần 100 nhà cung cấp hàng cho các hệ thống siêu thị, thông báo tăng giá đối với khoảng 800 mặt hàng.

Tuy nhiên, theo một số nhà sản xuất thì thời gian tới sẽ còn nhiều mặt hàng buộc phải “chuyển” giá bán. Theo thông tin từ Công ty CP dầu thực vật Tường An, thì giá nguyên liệu dầu ăn của thế giới từ Tết ra tới nay đã tăng thêm 70 USD, lên 1.300 USD/tấn – cao nhất trong 10 năm gần đây. Điều này khiến sức tiêu thụ của thị trường hiện đang sụt giảm, chỉ bằng 50 – 60% so với trước Tết, nên không nhà sản xuất nào dám điều chỉnh tăng giá mạnh.

Tuy nhiên, cũng theo Tường An, nếu giá nguyên liệu thế giới còn tăng cao thì chuyện điều chỉnh tăng giá là điều khó tránh khỏi.

Đại diện một đơn vị sản xuất mỳ ăn liền thì cho rằng, giá bột mỳ đã ổn định nhưng dầu ăn, mắm muối, bao bì lại tăng giá, nên công ty buộc phải điều chỉnh giá bán hợp lý hơn.

Người tiêu dùng phải đắng đo khi quyết định mua một loại mặt hàng
nào đó trong sự leo thang của giá cả. Ảnh: Chí Cường

Giá cả bị thao túng ?

Theo thông tin từ nhiều nhà cung cấp, kinh doanh dịch vụ dự báo thì giá cả sẽ bùng phát vào đầu tháng 4. Đây là thời điểm hàng nghìn mặt hàng buộc phải điều chỉnh giá lên, sau hơn 1 tháng cầm cự vì chi phí xăng dầu tăng cao. Theo đó, toàn thị trường thiết lập một mặt bằng giá mới, đều khắp với mức tăng thấp nhất 5%, cao nhất có thể lên đến 50% so với mức giá của đầu năm 2008.

Tuy nhiên, theo thông tin từ Cục Thống kê TP Hà Nội thì chỉ số giá tiêu dùng trong tháng 3 đang được ngành Tài chính đánh giá là “sự lạ”, vì đây là tháng mua sắm thấp điểm nhất của năm nhưng giá vẫn không ngừng tăng. Trong khi những năm trước, đây là thời điểm các doanh nghiệp chọn làm tháng giảm giá sản phẩm để thanh lý hàng tồn sau Tết. Bên cạnh đó, nhiều người tiêu cũng cho rằng sự tăng giá bất thường này là do có bàn tay điều tiết giá của những kẻ “ôm hàng”.

Ông Nghiêm Chí Mỳ, nguyên Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế xã hội Hà Nội phân tích: “Trước mắt, giá các mặt hàng thiết yếu như xăng, dầu, than, điện… tạm thời vẫn chưa điều chỉnh cho đến hết quý II theo chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, nhưng việc các mặt hàng vẫn đồng loạt tăng giá là điều hết sức vô lý. Nếu có nhà sản xuất nào giải thích cho sự tăng giá của mình là do chịu đựng quá mức của việc tăng giá xăng dầu từ cách đây 1 tháng, thì đó là ngụy biện. Vì ngay sau khi tăng giá xăng dầu, một mặt bằng giá mới đã được xác lập”.

Ngay cả ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội cũng cho biết: “Tăng giá là điều khó tránh khỏi vì nguyên liệu đầu vào đang biến động mạnh. Nhưng điều quan trọng là tăng như thế nào. Cuối tháng 2 nhiều doanh nghiệp đã thông báo tăng giá bán sản phẩm. Người tiêu dùng chưa quen với nấc giá mới thì đến cuối tháng 3 lại có thêm một đợt điều chỉnh nữa, điều này sẽ làm loạn thị trường”.

Để thiết lập lại thị trường và bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng, đã đến lúc các cơ quan chức năng và nhà sản xuất cần ngồi lại với nhau để tính toán lại mặt bằng giá. Ngoài việc giảm chi phí sản xuất các nhà kinh doanh cũng nên tiết kiệm chi phí lưu thông, tổ chức khai thác nguồn hàng trực tiếp, để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng với mức giá hợp lý nhất.

Chỉ số giá lương thực tăng cao nhất từ trước đến nay Theo ước tính của Cục Thống kê TP Hà Nội, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2008 của Hà Nội tăng khoảng 1,9% so với tháng 2/2008, với hầu hết các ngành hàng đều tăng. Trong đó, hàng lương thực tăng 17,85%, là tốc độ tăng lớn nhất của mặt hàng này trong nhiều năm gần đây. Chỉ số giá lương thực tháng 3/2008 cao chót vót, tăng 20,99% so với tháng 12/2007 và 3 tháng đầu năm tăng 19,41% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân do thời tiết rét đậm kéo dài đầu năm nay, thời vụ nông nghiệp bị ảnh hưởng, nông dân dự đoán thiếu lương thực trong vụ tới nên trữ thóc không bán ra, làm giá lương thực trên thị trường tăng mạnh.

Mai Hạnh