Tái hiện “Hùm thiêng Yên Thế” và mối duyên “Bà ba”

GiadinhNet - Sẽ có chương trình nghệ thuật ban ngày tái hiện lại câu chuyện lịch sử cách đây 130 năm của một huyền thoại lịch sử là Cụ Đề Thám và cuộc khởi nghĩa Yên Thế năm 1884. Nhà văn Nguyễn Khắc Phục với kịch bản văn học của mình đã làm sống lại nhân vật kiệt xuất từng khiến thực dân Pháp run sợ này cùng câu chuyện tình với “Bà ba Yên Thế”.

Tái hiện “Hùm thiêng Yên Thế” và mối duyên “Bà ba” 1
Nhà văn Nguyễn Khắc Phục (phải) chia sẻ trong buổi họp báo.
Ảnh: T.G.
 
“Gói” 130 năm trong 45 phút

Trong lịch sử cận đại Việt Nam, cuộc khởi nghĩa Yên Thế chống thực dân Pháp được xem là cuộc khởi nghĩa lâu dài, oanh liệt nhất trong giai đoạn cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20. Cuộc khởi nghĩa  Yên Thế được Bộ VH,TT&DL công nhận là Di sản Văn hoá phi vật thể quốc gia năm 2012. Vì lẽ đó theo ông Nguyễn Thế Chính, Giám đốc Sở VH,TT&DL Bắc Giang, một lễ hội sẽ được tổ chức với quy mô hoành tráng, trang trọng, xứng tầm với vai trò lịch sử của cuộc khởi nghĩa này.

Lễ hội kỷ niệm 130 năm Khởi nghĩa Yên Thế sẽ được truyền hình trực tiếp trên sóng VTV2, VTV5 và Đài PTTH Bắc Giang với các nội dung: Lễ rước của các địa phương; Lễ tế cờ; Chương trình nghệ thuật tổng hợp: “Hùng ca Yên Thế và Khát vọng tự do”; Lễ dâng hương tưởng niệm Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám, các tướng lĩnh và nghĩa quân Yên Thế. Ngoài ra, trong khuôn khổ lễ hội còn có các hội thảo khoa học; Liên hoan ca, múa, nhạc dân gian; Giới thiệu ẩm thực dân gian…

Nhà văn Nguyễn Khắc Phục cho biết, đây là cơ hội lịch sử để có thể làm cho giới trẻ hiểu hơn về cuộc khởi nghĩa của một nông dân nhưng lại mang tầm vóc và khát vọng của cả một dân tộc. Cũng vì lẽ đó mà ngay từ đầu, ông đã xác định rõ, việc tái hiện lại cuộc khởi nghĩa Yên Thế cách đây 130 năm không chỉ để ngợi ca mà quan trọng hơn là hướng mọi người đến việc nhìn nhận: Giai đoạn lịch sử cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, trong số các bậc tiền nhân đã có những người sớm có những nhãn quan văn hóa đáng trân trọng và xa rộng hơn chúng ta tưởng.
 
Theo nhà văn Nguyễn Khắc Phục, khó khăn lớn nhất khi bắt tay vào viết kịch bản cho lễ hội lịch sử này đó là, nếu các lễ hội kỷ niệm, tôn vinh khác thường khai mạc vào ban tối, có sự hỗ trợ của các thiết bị ánh sáng… nên mọi việc dễ dàng hơn thì lễ hội Yên Thế lại diễn ra ban ngày, mọi thứ đều “trần trụi” dưới ánh sáng mặt trời nên không thể dựa dẫm vào các phương tiện hoặc kỹ xảo.
 
Thêm vào đó, việc “gói gọn” một giai đoạn lịch sử với nhiều vấn đề trong thời lượng 45 phút, buộc lòng người viết phải tập trung vào những điểm nhấn quan trọng, những trận đánh quy mô.
 
Đặc biệt, tái hiện mối tình của cụ Đề Thám với Bà ba Đặng Thị Nho (người vợ và cũng là người phụ tá), cùng với Cả Rinh, Cả Huỳnh, Cả Trọng… làm nên bộ khung trong khởi nghĩa Yên Thế.
 
Dựng lại sự kiện nghĩa quân Yên Thế đàm phán với đại diện của Pháp, dẫn tới cuộc giảng hòa lần thứ nhất, lần thứ hai. Một điểm nhấn là lễ hội Phồn Xương do Hoàng Hoa Thám chỉ huy tại đại bản doanh của cụ. Sinh thời, cụ Đề Thám đã quyết tâm xây dựng đồn Phồn Xương thành một “thế giới riêng biệt… giữa cái nơi gió mưa tanh tưởi” bốn bề là giặc cướp nước.

“Hùm xám” và nét phác thảo chân thực

Đối với việc tái hiện một giai đoạn lịch sử hoặc chân dung một danh nhân, các nhà biên kịch rất thường lúng túng và khó khăn khi tìm kiếm tư liệu. Tuy nhiên, theo nhà văn Nguyễn Khắc Phục, chưa có  có một cuộc khởi nghĩa nào của nông dân mà lại có nguồn tư liệu “gần như nguyên vẹn” cho đến ngày hôm nay như cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Phần lớn các tư liệu, hình ảnh, bút tích về nghĩa quân Đề Thám đều được người Pháp lưu giữ rất cẩn thận.

“Chúng ta còn rất nhiều ảnh mà người Pháp lên chụp với các nghĩa quân nông dân, chụp cảnh sinh hoạt của các vị thủ lĩnh, binh sĩ trong đồn Phồn Xương... Theo người Pháp thừa nhận, cuộc khởi nghĩa của thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám đã gây nên một chấn động văn hóa với nước Pháp”, nhà văn chia sẻ.

Nhà văn Nguyễn Khắc Phục cũng nhấn mạnh, điểm đặc biệt, bối cảnh chính của kịch bản là sân khấu được dựng ngay trước cửa đền Thề - một điểm nhấn đặc biệt quan trọng của khu di tích Yên Thế, Đây là công trình được chính cụ Đề Thám cho xây dựng để tổ chức các nghi lễ tế cờ, tổ chức hội thề, nơi các tướng sĩ cùng nghĩa quân làm lễ cắt máu ăn thề trước khi xuất quân đánh trận.
 
Đền Thề được đưa vào kịch bản như một bối cảnh chính, nơi các diễn viên đứng chân hôm nay là nơi các nghĩa binh anh hùng từng đặt chân 130 năm về trước, điều đó rất có ý nghĩa và thiêng liêng.

Và vì diễn ra vào ban ngày nên màu sắc nghệ thuật của kịch bản sẽ không có các màn hát múa theo kiểu sân khấu tuồng chèo với trang phục diễn viên xanh, đỏ, tím, vàng. Thay vào đó là tái hiện một cách chân thực nhất không khí mà cha ông đã sống cách đây 130 năm. Các thủ lĩnh, nghĩa binh sẽ có trang phục đúng như các bức ảnh tư liệu để lại, áo chỉ có đen và trắng, chân quấn xà cạp hoặc đi đất... Nhân vật Hoàng Hoa Thám sẽ là nhân vật trung tâm của vở sử thi và cụ sẽ xuất hiện với các nghĩa binh trong tư thế một nhân vật kiệt xuất mà người Pháp đã phải kính nể gọi là “Hùm thiêng Yên Thế”.

Khánh Toàn

hoangthanhthuctap