Tạm dừng xuất khẩu than tiểu ngạch từ 1/6

> Tình trạng than lậu: Nhiều lần đành phải để tàu đi
> Vụ đào thoát kỳ lạ của hàng trăm tàu than

Buông lỏng quản lý

Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng cho rằng: Thời gian gần đây, đặc biệt từ cuối năm 2007 tình trạng khai thác, chế biến, vận chuyển, buôn bán, xuất khẩu than trái phép, biểu hiện có tổ chức và trên diện rộng, gây thất thoát tài nguyên quốc gia, phát sinh nhiều tiêu cực, tệ nạn xã hội khiến dư luận nhân dân bức xúc.

Nguyên nhân khách quan là nhu cầu than tăng nhanh, chênh lệch giữa giá than trong nước và giá than xuất khẩu cao... Còn về chủ quan là do công tác quản lý nhà nước còn hạn chế, bất cập; thiếu sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời, đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương; việc giải quyết các thủ tục về cấp phép mỏ triển khai chậm; công tác kiểm tra, kiểm soát của chính quyền địa phương và Tập đoàn TKV chưa thường xuyên, liên tục; xử lý vi phạm còn nương nhẹ, không triệt để; một số cán bộ trong và ngoài ngành Than thông đồng, tiếp tay cho hoạt động kinh doanh than trái phép.

Tập đoàn TKV đã buông lỏng quản lý khai thác trong ranh giới mỏ, để các công ty thành viên ký hợp đồng với nhiều doanh nghiệp tư nhân san gạt, bốc xúc, vận chuyển và khai thác tận thu than thiếu chặt chẽ. Khi xảy ra tình trạng khai thác, kinh doanh than trái phép chưa báo cáo kịp thời với các cơ quan chức năng để có biện pháp xử lý.

Công tác quản lý của tỉnh Quảng Ninh đối với khoáng sản than chưa chặt chẽ; việc phối hợp với Tập đoàn TKV trong kiểm tra giấy phép và khai thác than chưa thường xuyên; việc xử lý vi phạm trong khai thác trái phép, lập bến bãi bất hợp pháp... thiếu kịp thời.

Xử lý nghiêm những trường hợp sai phạm

Trước tình hình này, Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương phải hoàn chỉnh Chiến lược và Quy hoạch phát triển ngành Than Việt Nam giai đoạn 2006 đến 2015, có xét đến năm 2025, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt trong tháng 5/2008…

Trước mắt, chỉ đạo tạm dừng xuất khẩu than tiểu ngạch từ ngày 1/6/2008; Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan kiểm tra việc sử dụng than của các hộ cuối nguồn, đặc biệt đối với các hộ có nhu cầu sử dụng than lớn nhằm tránh hiện tượng sử dụng than không đúng mục đích; xây dựng và ban hành quy định quản lý về nguồn than trôi nổi được thu nhặt ở các sông suối, chân bãi thải.

Bộ TN&MT chủ trì phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh, Tập đoàn TKV và các bộ, ngành rà soát ranh giới mỏ, trên cơ sở đó cấp phép hoạt động khoáng sản than cho các tổ chức, cá nhân hiện đang trực tiếp quản lý, khai thác, trong năm 2008. Việc cấp phép phải tuân thủ theo pháp luật về khoáng sản. Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Tài chính chỉ đạo ngành Hải quan kiểm tra, kiểm soát chặt việc xuất khẩu than. Bộ Công an chỉ đạo quyết liệt và hỗ trợ Công an tỉnh Quảng Ninh điều tra, khởi tố những trường hợp vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác và kinh doanh than.

UBND tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo chính quyền địa phương các cấp quản lý chặt chẽ, không để bất cứ tổ chức, hộ dân nào khai thác than trên diện tích ở (kể cả ao, vườn đã được giao quản lý sử dụng) và lập bến, bãi than không theo quy hoạch. Nếu địa phương nào để xảy ra tình trạng khai thác than trái phép, lập bến, bãi than không đúng quy hoạch thì chính quyền địa phương đó phải chịu trách nhiệm; chỉ đạo các lực lượng chức năng của Tỉnh phối hợp với Bộ Công an và Tập đoàn TKV tiếp tục kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp sai phạm.

Tập đoàn TKV cũng được yêu cầu đình chỉ ngay việc khai thác thác tận thu than của Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại và Dịch vụ; tổ chức kiểm điểm xác định rõ trách nhiệm và có hình thức xử lý đối với tổ chức, cá nhân để xảy ra tình trạng khai thác, kinh doanh than trái phép vừa qua, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 5 năm 2008.

Ngoài ra, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an cần hỗ trợ cho Công an và Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh để tăng cường kiểm tra, kiểm soát trên bộ, trên biển, cửa khẩu. Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng Bộ TN&MT cùng lãnh đạo Bộ Công Thương, Bộ Công an và các cơ quan có liên quan làm việc trực tiếp với UBND tỉnh Quảng Ninh và Tập đoàn TKV để triển khai thực hiện Chỉ thị của Ban Bí thư và kết luận của Chính phủ ngay trong ngày 27/4/2008.  

P.Vân