Tang thương mỏ đá lèn Chùa

Rủ nhau đi đá

Mỏ đá lèn Chùa ở huyện Quỳnh Lưu những ngày này nắng như đổ lửa, bụi trắng trời, xe công nông, ô tô ầm ầm tranh nhau vào lèn chở đá. Đứng cạnh những mái nhà phủ đầy bụi trắng, phóng tầm mắt không xa là những dải đá nhọn hoắt, nham nhở. Sau tiếng mìn nổ rung chuyển đất trời, đá lao ầm ầm từ vách lèn xuống. Vừa dứt tiếng mìn, phu đá bất chấp hiểm nguy ùa ra như ong vỡ tổ để khai thác.

Bài liên quan

>> Hiểm họa vùng khai thác đá phương Nam >> Đình chỉ khai thác đá tại Rú Mốc - Hà Tĩnh >> Núi sập chôn vùi 18 kỹ sư, công nhân

Quanh lèn đá này có 3 xã là Quỳnh Xuân, Quỳnh Văn và Quỳnh Tân thì xã nào cũng có người làm nghề phu đá (đi đá). Xã Quỳnh Xuân có 16 xóm, hầu như xóm nào cũng có gia đình có người đi đá. Buổi sáng từ 7 giờ, xe ô tô, công nông đã rú ga inh ỏi đón phu đá từ các ngả đường tập trung ở quốc lộ 1A chở vào lèn đá,  bỏ lại sau lưng là người già và trẻ em. Kể chuyện đi đá, anh Nguyễn Văn Nam, một người dân nơi đây cho biết: “Từ khi lèn đá được khai thác, sướng đâu không thấy, chỉ biết càng làm càng cực. Hằng ngày, hàng giờ, người dân Quỳnh Xuân phải gánh chịu thảm họa ô nhiễm môi trường từ bụi đá. Những chiếc máy xay đá hoạt động hết công suất, những lò vôi thi nhau nhả khói khiến mùa hè nơi đây càng trở nên oi bức, khó chịu vô cùng”.

 Nghề đi đá thuê ở Quỳnh Lưu bắt đầu rộ lên từ năm 1996, khi các ông chủ mỏ thi nhau khai thác ồ ạt. Đàn ông, đàn bà trong làng đều rủ nhau đi đá. Đàn ông có sức khỏe thì tham gia đặt nổ mìn, khuân đá, phụ nữ yếu hơn thì tham gia đập đá để đưa vào máy nghiền. Trong mịt mù bụi bặm, nhưng mỏi mắt chẳng thấy ai sử dụng trang phục bảo hộ lao động như ủng, găng tay. Phần lớn phu đá đều đầu trần, chân đất. Cái được của đi đá là ở Quỳnh Xuân, Quỳnh Tân mọc lên nhiều ngôi nhà kiên cố. Nhưng cũng từ đó những vành khăn tang dường như xuất hiện nhiều hơn, để lại cảnh bố mẹ mất con, trẻ thơ mồ côi sớm. Ai may mắn sống sót sau những vụ tai nạn thì mang thương tật suốt đời.

Những cảnh đời thương tâm

Kể từ ngày mỏ đá lèn Chùa được phép khai thác, số người tử nạn vì nghề phu đá cứ thế tăng lên hàng năm. Dù biết là rủi ro, nhưng phu đá vẫn lao vào để kiếm sống, bởi phần lớn họ cùng chung hoàn cảnh nghèo khổ, thiếu công ăn việc làm.

Bà Nam khóc khi kể lại chuyện con gái chết vì đá.

Tìm đến nhà anh Nguyễn Viết Toàn ở xóm 9, xã Quỳnh Xuân. Căn nhà vắng lặng, trên bàn thờ lạnh lẽo không có di ảnh của người xấu số - chị Lê Thị Quyên. Trước đó, ngày 12/1/2008 khi đang tham gia đập đá thì đá từ trên cao đổ sập xuống, chị ra đi để lại cho chồng cảnh gà trống nuôi 3 gà con là cháu Nguyễn Viết  Tùng (13 tuổi), Nguyễn Viết Đoàn (10 tuổi), Nguyễn Thị Duyên (6 tuổi) và một mẹ già bị mù. Cùng cảnh với gia đình anh Toàn là gia đình bà  Hồ Thị Nam, ở xóm 9 (60 tuổi) bị mù từ 3 năm nay, gia cảnh khó khăn. Hai con gái là Đậu Thị Hương (SN 1977) và Đậu Thị Sơn (SN 1979) phải bỏ học dở chừng vào miền Nam làm công nhân. Sau mấy năm làm xa về, hai chị em rủ nhau đi đá để kiếm tiền nuôi mẹ và anh trai bị tâm thần. Nhưng cũng như chị Quyên, Đậu Thị Hương đã tử nạn vì đá.

Gần nhà bà Nam là gia đình bà Tuế. Năm nay đã hơn 80 tuổi, ở cái tuổi gần đất xa trời nhưng bà vẫn phải nuôi 3 đứa cháu thơ dại mồ côi mẹ. Bà Tuế nói trong nước mắt: “Lèn đá ni cướp đi nhiều sinh mạng rồi. Năm đầu tiên, tôi vẫn còn nhớ rõ cái chết của anh Nguyễn Đình Kỳ, ở Quỳnh Xuân bị mìn nổ, đá văng trúng đầu chết ngay tại chỗ. Tiếp đến là anh Nguyễn Quang Tình ở xóm 9, Quỳnh Xuân, khi đang đu mình trên nóc lèn để đặt mìn thì dây thừng bị đứt, anh rơi xuống gãy cổ chết để lại vợ và 3 đứa con thơ”. Mới đây, khoảng 17 giờ ngày 13/8, một vụ tai nạn lại xảy ra. Khi những phiến đá nặng hàng chục tấn  rơi từ độ cao hơn 100m, “giã” nát anh Cao Xuân Thứ (39 tuổi) ở xã Quỳnh Văn, bỏ lại 3 đứa con nhỏ, người mẹ già và vợ đang mang thai. Hai nạn nhân khác “may mắn” hơn, trong đó có chị Nguyễn Thị Kế (45 tuổi) ở Quỳnh Văn thì chấp nhận dập chân và vỡ bàng quang.

Được biết, trước tình trạng ô nhiễm và những vụ tai nạn thương tâm, mỏ đá này đã từng bị đình chỉ khai thác. Tưởng rằng công tác an toàn sẽ được đảm bảo khi mỏ đá được khai thác trở lại, nhưng vấn nạn trên vẫn chưa được xử lý và người dân làng đá ngày ngày vẫn phải sống cùng hiểm hoạ.

Hồ Hà