Thâm nhập thế giới taxi "gian": Mua thương hiệu, bán khách hàng

 

Đó là những nguyên nhân để taxi “gian” có đất sống. Quản lý taxi hiện đang ở tình trạng bát nháo, hỗn loạn.

 

Theo khuyến cáo, hành khách nên chọn những hãng taxi có uy tín, logo, phù hiệu rõ nét, không có dấu hiệu bóc gỡ lem nhem. Trước khi lên xe nên tham khảo lộ trình, độ dài quãng đường để ước lượng giá tiền tương ứng phải trả. Khi phát hiện tài xế, đồng hồ tính cước có biểu hiện bất thường nên tìm cách báo cho cơ quan chức năng hoặc các lực lượng như TTGT, CSGT, CSTT để được can thiệp kịp thời.

Theo các thanh tra nhiều kinh nghiệm trong việc chống taxi “gian”, cứ 10 doanh nghiệp taxi Hà Nội thì đến 8 - 9 đơn vị hoạt động theo hình thức “bán” thương hiệu. Đó là việc doanh nghiệp đứng ra lập công ty taxi, nhập phương tiện sau đó bán trả góp cho lái xe. Lái xe chịu sự điều phối, quản lý của doanh nghiệp, phải đạt doanh thu tối thiểu trong ngày. Ứng với từng định mức doanh thu sẽ có tỉ lệ ăn chia tương xứng. Hàng tháng tài xế phải trả một khoản tiền mua xe, tiền dịch vụ, giao động từ 500.000 – 1 triệu đồng/tháng tuỳ từng hãng. Những biến tướng của hình thức bán thương hiệu đang tạo nên mảnh đất màu mỡ cho taxi “gian” náu thân.

Ông Hà Minh Quang - Đội trưởng Đội TTGT vận tải Hà Nội cho biết, theo quy định, doanh nghiệp phải có đầy đủ hồ sơ, thủ tục pháp lý, bộ phận chức năng mới được cấp phép hoạt động taxi. Vậy nhưng, thực tế là nhiều doanh nghiệp chỉ đủ tính pháp lý... trên giấy tờ. Không ít hãng taxi hoạt động cầm chừng, thậm chí khuyết hẳn bộ phận điều hành, mọi giao dịch đều trực tiếp giữa khách hàng và lái xe, không qua sự điều phối của doanh nghiệp.

Một thanh tra viên cho biết, không ít doanh nghiệp lập công ty vận tải taxi chỉ nhằm mục đích hưởng tiền dịch vụ mà không quan tâm tới chất lượng phục vụ khách hàng của lái xe. Chứng minh cho nhận định này là việc doanh nghiệp nhận thông tin phản hồi từ khách hàng về hành vi vi phạm của lái xe nhưng không có các chế tài xử lý. “Một đầu xe đóng cho doanh nghiệp từ 500.000 – 1,5 triệu đồng/tháng tiền dịch vụ. Xe nhiều, doanh nghiệp thu lợi càng cao. Muốn có nhiều xe, dĩ nhiên cơ chế quản lý phải thoáng. Chính lý do này khiến khách hàng là đối tượng phải chịu thiệt” – thanh tra viên nói trên khẳng định.

Theo thoả thuận ngầm giữa lái xe và doanh nghiệp, hết nợ, lái xe phải hoạt động cho doanh nghiệp thêm từ 2 - 3 năm. Sau thời gian này, xe thuộc quyền sở hữu của lái xe, doanh nghiệp chỉ đứng tên, hàng tháng thu tiền dịch vụ. Đây là “cửa” khiến nhiều taxi chính hãng “biến” thành xe “gian”. Hết ràng buộc với doanh nghiệp, lái xe được tự do hoạt động. Thậm chí cả việc lột vỏ, nhảy cóc từ hãng này sang hãng khác hoặc hoạt động độc lập, không phải ăn chia với doanh nghiệp.

 

Xe “gian” giả mạo taxi Thành Hưng bị tạm giữ. Ảnh: T.G

Một dạng khác, doanh nghiệp có đầy đủ ban bệ, có hệ thống quản lý nhưng quản không chặt cũng là nguyên nhân làm cho dịch vụ taxi thêm nhộn nhạo. Đúng chuẩn, doanh nghiệp phải chốt số km, chốt tiền tương ứng với số km hiển thị trên đồng hồ, đồng thời kiểm tra xe hàng ngày sẽ nắm rõ được tình hình hoạt động của xe. Số hãng áp dụng phương pháp quản lý trên không nhiều nên mới có tình trạng chủ xe vài ba tháng mới về hãng một lần để... nộp tiền dịch vụ. Với những lỗ hổng trên, nhiều hãng taxi đang bị xế “gian” lợi dụng để kinh doanh bất hợp pháp.

Hình thức nữa là xe của cá nhân chuyển quyền sở hữu về một hãng taxi nào đó, được gắn logo, sử dụng hệ thống điều hành, tần số của hãng. Hàng tháng trả cho hãng một khoản tiền dịch vụ, tiền thu từ khách hàng lái xe được bỏ túi. Với những “đứa con nuôi” này, việc quản lý của doanh nghiệp lại càng hạn chế. Theo ông Hà Minh Quang, việc chuyển quyền sở hữu này không chỉ khách hàng phải chịu thiệt mà nhiều chủ xe cũng lâm vào tình cảnh “khóc dở, mếu dở” khi muốn rút xe khỏi hãng. Theo tìm hiểu, việc góp cổ phần không đơn giản là sang tên cho hãng mà còn phải “thi hành” nhiều điều khoản theo yêu cầu của hãng. Nhiều tài xế nhỡ “ném” xe vào một hãng quản lý kém, làm ăn không giữ uy tín với khách hàng, muốn rút xe cũng đành chịu. Việc làm ăn gian dối của không ít tài xế vừa ảnh hưởng đến uy tín của hãng, vừa đẩy những tài xế làm ăn chân chính vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Các thanh tra giao thông cho rằng, việc đuổi bắt, xử phạt tài xế xe “gian” chỉ giải quyết phần ngọn. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng xe “dù”, xế “gian” là do những yếu kém trong quản lý của doanh nghiệp. Theo kết quả kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp vận tải taxi tại Hà Nội, những doanh nghiệp có quy trình quản chặt đã hạn chế tối đa những vi phạm của lái xe. Sở GTVT Hà Nội đang tiến hành kiểm tra tất cả các doanh nghiệp kinh doanh vận tải taxi trên toàn thành phố để chấn chỉnh hoạt động loại hình dịch vụ này.

Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Duy Hồng - Trưởng gara taxi (Công ty cổ phần taxi CP Hà Nội) cũng thừa nhận nguyên nhân xuất hiện xế “gian”, xe “dù” là do cơ chế quản lý của hãng. Theo quy định, trước khi giao, nhận xe từ tài xế, bộ phận kỹ thuật cần phải kiểm tra kỹ các thông số đo, đếm của xe. Đặc biệt là hệ thống tem, kẹp chì niêm phong đồng hồ tính cước phải còn nguyên vẹn theo đúng quy định. “Dây dẫn xung bọc bố thép. Giao ca, xe được ghi lại số km hiển thị trên đồng hồ. Biện pháp này ngăn tài xế không thể can thiệp vào xe, cắp cước gây hại cho khách hàng” – ông Hồng khẳng định. Tại những hãng taxi lớn, việc phòng chống xế “gian” được tiến hành từ khâu sơ tuyển. Trước khi giao xe, tài xế phải qua một kì đào tạo, sát hạch về tác phong giao tiếp, phục vụ, đạo đức nghề nghiệp. Được phổ biến rõ quy chế của doanh nghiệp...

Chịu trách nhiệm kiểm định đồng hồ tính cước taxi, ông Trần Văn Sửu, Trưởng phòng Đo lường cơ – độ dài, Trung tâm kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng I (Viện Khoa học & Công nghệ Việt Nam) cho biết: “Đồng hồ tính cước taxi nằm trong danh mục phải kiểm định hàng năm của Nhà nước. Việc kiểm định được tiến hành theo quy trình nghiêm ngặt. Sau khi kiểm định, các thông số kỹ thuật đảm bảo, đồng hồ được dán niêm phong, kẹp chì chống can thiệp. Trong quá trình kiểm định, phát hiện xe gắn đồng hồ không đúng chuẩn, Trung tâm sẽ yêu cầu hiệu chỉnh theo đúng quy định hoặc buộc phải thay thế bằng đồng hồ mới. Để chống những tiêu cực của lái xe, doanh nghiệp cần có cơ chế kiểm tra thường xuyên”.