Thầy giáo không biên chế

Thầy Nguyễn Trai và lớp học của mình.

Ở xã Phú Đa (Phú Vang, Thừa Thiên - Huế) có một người thầy rất đặc biệt. Bị khuyết tật, lên lớp phải chống nạng, đi xe lăn nhưng cái dáng lưng còng của thầy Nguyễn Trai, 51 tuổi, ở thôn Thanh Lam đã quá quen thuộc với người dân nơi đây. Trong căn nhà vừa là chỗ ở vừa là lớp học, hàng ngày đều vang lên tiếng học bài ê a, thầy giáo lụi cụi cầm tay luyện từng nét chữ cho trò.

Năm 1987, người dân ở cánh đồng Thanh Lam ngỡ ngàng khi biết tin Nguyễn Trai mở lớp dạy học xóa mù chữ tại nhà. Ban đầu “bụt nhà không thiêng” nên lớp chỉ lèo tèo vài người. Nhưng rồi chính sự ân cần của thầy Trai đã thu hút hàng trăm người lớn đến học xóa mù chữ, trẻ em đến học vỡ lòng. Và đến giờ, thầy Trai không nhớ nổi mình đã dạy bao nhiêu học sinh. Chỉ biết cả xã này nhà nào cũng có người đến học chữ của thầy. Có nhà thầy dạy bố mẹ, rồi đến lượt con cái.

Cầm trên tay những tấm ảnh chụp lớp học cũ cách đây 10 năm, nơi thầy và trò ngồi học trong cái lán rộng 15 m2 dựng ở giữa đồng, thầy Trai nhớ lại: “Mỗi lần mưa là thầy trò lại ngồi ôm nhau vì nước mưa dột lỗ chỗ, dưới nền là đất nhớp nháp. Năm 2005, một nhà hảo tâm giúp thầy dựng căn nhà, thầy và trò có lớp học khang trang".

Xuôi về lớp học tình thương của thầy Trần Văn Hòa nằm giữa đầm Sam (xã Phú Mỹ, huyện Phú Vang), trong cái nắng chang chang, hàng chục học trò U 30-40 đang được thầy Hòa cầm tay tập viết từng nét chữ. “Buổi trưa người lớn trong vùng học xóa mù chữ, còn hai buổi sáng và chiều là lớp ghép 1-2 và 3-4”, thầy Hòa cho biết.

Lớp học của thầy Hòa được bố trí hai chiếc bảng đen ngược chiều nhau. Hết giảng bên này thầy Hòa lại chạy vòng qua bên kia. “Vì học ghép lớp nên phải bố trí như thế”, thầy Hòa giải thích.

Lo lắng cho tương lai những đứa trẻ không được học hành rồi cuộc sống lại bấp bênh trên con phá mưu sinh như bao thế hệ vạn đò, với vốn kiến thức của 12 năm học, thầy Hòa quyết định mở lớp học tình thương ngay tại nhà, đó là năm 1990. Quê nghèo khát chữ, chẳng mấy chốc lớp học của thầy đã kín chỗ và đi vào nề nếp. Và đến nay, nhiều em đã là sinh viên đại học, giáo viên tiểu học…

Thấy người lớn đa phần không biết chữ nên thầy mở thêm lớp xóa mù cho bà con. Học phí là những mớ tôm, mớ cá bắt được ngoài phá người dân mang đến biếu. "Nhờ thầy mà những ngư dân chúng tôi biết đọc chữ, biết ký tên mà vay vốn ngân hàng lấy vốn làm ăn. Chúng tôi mang ơn thầy Hòa nhiều lắm”, chị Đinh Thị Hạnh, một tay khệ nệ bế con, một tay được thầy Hòa hướng dẫn viết chữ, thật thà nói.

“Việc thầy làm cũng bình thường thôi, nhưng vui và hạnh phúc. Thầy không mong mỏi vật chất gì từ phụ huynh hay học sinh, chỉ mong các em học giỏi, ngoan ngoãn, lễ phép, người lớn biết chữ mà bớt khổ”, thầy Hòa tâm sự.

Thầy Trai bảo nếu nói chưa được nhận quà thì không đúng. Cách đây vài năm có một giáo viên của trường tiểu học trong xã có lẽ vì thương nên đến tặng thầy một bộ ấm chén. Và món quà đó được thầy dùng rót trà tiếp khách mỗi ngày, như một niềm vui nho nhỏ khích lệ tinh thần người thầy giáo khuyết tật.

Còn thầy Hòa rưng rưng khi nhắc đến ngày của mình: “Có ngày 20/11 thầy vẫn đứng lớp, tủi thân vì chưa một lần được nhận hoa của học trò”.

Những năm gần đây, thầy Hòa được mời đi dự Ngày nhà giáo Việt Nam trên UBND xã và trường tiểu học Phú Mỹ, nhưng nhiều khi do trời mưa gió, đầm Sam là vùng thấp trũng, đến ngày 21/11 mới nhận được giấy mời.

Không chỉ dạy học, thầy Hòa còn giúp đỡ nhiều trẻ em mồ côi, nhà nghèo không có điều kiện đến lớp. Riêng thầy Trai giờ dạy học đã có học sinh đóng học phí. Sống với hơn số tiền học phí ít ỏi của 9 học sinh thiểu năng trí tuệ, mỗi tháng 30.000 đồng mỗi em, nhưng nhiều khi trời mưa gió hay phụ huynh bận việc không đến đón, thầy lại tất bật nấu cơm cho học sinh ăn cùng.