Thế giới trong lòng bàn tay

Tuy nhiên, vì nhu cầu giao tiếp với người thân, bạn bè trong thời hội nhập nên tôi đã cố gắng tiếp cận công nghệ thông tin. Không cần quá giỏi cũng có thể "nắm cả thế giới trong lòng bàn tay".

 

 

Chiếc máy tính  của Đàm Thanh Sơn

Thời tôi là sinh viên (1976 - 1982), không thấy ai nói gì tới máy tính. Năm 1990, tôi trở lại Moskva (Nga) học trên đại học và lần đầu tiên nghe nói đến máy tính cá nhân; không những được nhìn thấy, mà còn được sờ mó, gõ lên phím, rê chuột...

 Đó là máy tính của Đàm Thanh Sơn. Là người đoạt Huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế, nhưng Đàm Thanh Sơn nằng nặc xin học Khoa Vật lý của trường Đại học Tổng hợp Moskva mang tên Lomonosov. Với sự trợ giúp của gia đình cộng với tiền nhuận bút một bài báo khoa học, Đàm Thanh Sơn là người đầu tiên trong số sinh viên Việt Nam ở trường Tổng hợp Moskva mua máy tính. Anh chàng quý máy tính đến nỗi có lần vào rừng chơi, tôi hỏi: "Bây giờ Sơn nhớ ai nhất?"; Sơn trả lời ngay: "Em nhớ cái máy tính nhất". 

Dẫu quý máy tính là vậy, nhưng thỉnh thoảng Sơn vẫn cho bạn bè mượn, bê về phòng để làm quen và khám phá. Với chiếc máy tính đầu tiên này, nhiều sinh viên đã có cơ hội thâm nhập vào một thế giới đang rộng mở. Đương nhiên, chủ nhân của nó là người có thành tích ấn tượng hơn cả. Đàm Thanh Sơn hiện nay là Giáo sư làm việc tại Đại học Washington (Mỹ), là một trong những nhà Vật lý lý thuyết nổi tiếng.

 

Ba bố con tác giả gặp nhau ngắn ngủi ở Hà Nội.

Con gái Hồ Hoàng My trên đất Mỹ.

Chiếc máy tính đầu tiên của gia đình tôi

Năm 1996, gia đình mua chiếc máy tính đầu tiên. Trước đó, Nhà thơ Trần Đăng Khoa ngỏ ý cho tôi cái máy cũ mang từ Mỹ về nhưng nó nát quá rồi, tôi không lấy. Sở hữu một chiếc tính cá nhân cũng thú vị thật, nhưng ba bố con thường tranh nhau chơi games, mà chỉ chơi suy nhất trò Lines của người Nga. Nếu đề ra luật lệ, đây là trò chơi không biết chán, có thể thi đấu và lập nên những "kỷ lục". Ví dụ, mỗi người chơi trong 3 phút, ai được nhiều điểm nhất, người đó thắng. Có điều, tôi là người thường về bét trong những cuộc thi đấu như vậy.

 Tuy nhiên, đến khi nối mạng Internet mới là lúc máy tính phát huy tác dụng. Lúc này ba bố con lại tranh nhau đọc những thông tin mà mỗi người quan tâm. Cậu con trai "đành hanh" nhất nhà và cũng có vẻ thông thạo máy tính nhất nhà nên nó chiếm dụng nhiều nhất. Tôi phải nhiều lần đóng vai quan toà để xử việc "kiện tụng" giữa hai con về việc sử dụng máy tính.

Một chuyến đi đáng nhớ

Năm 2001, ba bố con tôi lại sang Nga. Nhớ lại kỷ niệm lần đầu tiên xuất ngoại, tôi cùng hai con quyết định đi tàu hỏa. Theo kế hoạch là đến Bắc Kinh, nghỉ chơi ba ngày rồi lại đi tiếp. Lần này chúng tôi trang bị khá kỹ càng, trong hành trang có máy ảnh và máy quay phim. Hai con tôi có vẻ rất thú vị khi dạo chơi trên Quảng trường Thiên An Môn, vào Cấm Thành, quay phim, chụp ảnh thoải mái. Nhưng chúng thực sự bị cuốn hút khi được tận mắt nhìn thấy hồ Baikal hùng vĩ.

Trong chuyến đi dài ngày này, ba bố con tôi không ở Moskva mà về thành phố Tambov ở miền Trung nước Nga. Để có thể liên lạc thường xuyên với gia đình, bạn bè ở Việt Nam, lần đầu tiên tôi dùng hộp thư điện tử (Email). Thời điểm này hotmail.com thịnh hành nhất.

Lúc này ở thành phố tỉnh lẻ của nước Nga, điểm truy cập Internet không sẵn lắm nên ba bố con thường phải vào trung tâm. Cước phí vào Internet khá đắt nên mỗi ngày chúng tôi chỉ vào mạng một tiếng đồng hồ để nhận thông tin và thông báo tình hình. Do đã thỏa thuận từ trước nên chúng tôi có thể viết và nhận thư trả lời trong vòng 5 phút (lúc này chưa có dịch vụ chat). Ba bố con hồi hộp và  sung sướng trong khoảng thời gian một tiếng đồng hồ này. Các thao tác trên máy tính chủ yếu do con trai đảm nhiệm.

Năm 2003, chúng tôi trở về Việt Nam. Năm 2004, tôi có kế hoạch sang Mỹ học tập. Để chuẩn bị cho chuyến đi này, tôi mua một chiếc laptop và bắt đầu học sử dụng máy tính độc lập, nghĩa là học cách mở máy, tắt máy, diệt virus... (trước đây, con trai tôi làm việc này). Thấy tôi mổ cò chậm chạp, con gái tôi đứng nhìn, rồi mỉm cười nói: "Bố đánh máy trông rất quấy, hai thằng làm, tám thằng nghỉ".

Trước ngày lên đường, tôi đề nghị con gái chơi mấy bản nhạc quen thuộc  bằng đàn piano và ghi vào laptop. Vào những lúc rảnh rỗi, tôi thường mở để nghe. Tiếng đàn tuy non nớt và vụng dại nhưng nó "mang" gương mặt con gái tôi.

Tuy là "hai thằng làm, tám thằng nghỉ", nhưng trong 11 tháng ở bên Mỹ, tôi đã sử dụng laptop để liên hệ với người thân ở Việt Nam, bạn bè ở Nga; viết hàng chục bài báo cho Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Tiền Phong... và hoàn thành một quyển sách 400 trang. Việc dùng máy tính để khám phá luôn luôn tạo cảm hứng sáng tạo.

Ba bố con tổ chức sinh nhật qua webcam

Đúng ngày sinh nhật của con gái. Cậu con trai mới ở New Zealand về rủ tôi "dự" sinh nhật của em bên Mỹ. Máy tính bật lên, vào messenger, mở webcam. Con gái tôi hiện ra với bánh sinh nhật và nến. Ở bên này, chúng tôi cũng mở bia và nâng cốc chúc mừng. Thấy trong phòng tôi có bảng viết chữ nho, con gái khoe cũng đang học tiếng Trung Quốc vì trong lớp có bạn người Hongkong. Tôi đố một số chữ, con gái đọc và viết được. Trong ngày hôm đó, tôi không có cảm giác là con gái đang sống xa chúng tôi nửa vòng Trái đất.

Con trai tôi chỉ ở nhà một thời gian ngắn lại đòi đi học, sang cùng với em gái. Nó hứa, sang Mỹ nó sẽ học hành nghiêm chỉnh, vì theo nó "học đại học ở Mỹ khác hẳn những nơi khác". Nó còn động viên tôi: "Dù có ở đâu thì con cũng thường xuyên liên lạc với bố. Bây giờ chuyện thông tin không còn là vấn đề nữa".

Ngày 9/8/2011 nó bay. Tôi tính toán thời gian, mở máy, vào mạng đã nhận được thông tin của con gái: "Con vừa ra tận sân bay đón anh Dương. Con đã mua cho anh ấy một số đồ dùng rồi. Nói chung ổn bố ạ. À, con rất thích hai cái áo bố gửi cho con. Con cám ơn bố!".

Khi người đơn giản nhất sử dụng IPhone

Tôi là người đơn giản trong việc sử dụng điện thoại di động. Phương châm của tôi là dùng máy nhỏ, nhẹ, rẻ tiền; nếu có mất cũng không tiếc. Các đồng nghiệp ở cơ quan không ai quan tâm tới việc tôi dùng máy loại gì nữa. Đùng một cái, có bạn trẻ kêu lên: "Cháu cứ tưởng chú không chạy theo mốt thời trang trong việc dùng điện thoại. Ai ngờ, chú "chơi" cả iPhone cơ đấy!".

Thật ra, tôi không chạy theo mốt. Đơn giản có một dạo vào facebook bằng máy tính rất khó; hơn nữa tôi lại hay đi xa nên dùng iPhone để "sống" với hai con ở bên kia bán cầu. Với iPhone, có thể "nói chuyện" với các con khi đi xe, đi tàu; thậm chí ở làng bản giữa rừng núi vẫn có thể biết các con giờ này đang làm gì.

Mỗi con người, mỗi gia đình có hoàn cảnh riêng. Tôi và các con tôi luôn luôn ở trong những chuyến đi xa, sống cách nhau hàng chục ngàn cây số. Nhờ có công nghệ thông tin mà chúng tôi vẫn cảm thấy luôn luôn ở bên cạnh nhau. Đấy là điều mà chúng tôi biết ơn các nhà khoa học, các nhà công nghệ.

Nhưng có một điều tôi hơi lo. Đó là công nghệ có thể làm cho con người trở lên lười nhác. Chính Larry Page - đồng sáng lập Google cũng đã từng nhắc nhở điều này trong bài phát biểu tại Đại học Michigan năm 2009. Vì vậy tôi mong là dù vẫn "gặp" nhau thường xuyên trên mạng, nhưng con người, nhất là những người ruột thịt đừng quên gặp nhau trên thực tế.

TS Hồ Bất Khuất