Thí điểm bỏ HĐND cấp quận, huyện, phường và bầu trực tiếp chủ tịch xã: Băn khoăn tiêu chuẩn, lo lắng chế tài

Thứ tư, 16:28 05/11/2008 | Xã hội

Giadinh.net - Sáng 4/11, các đại biểu Quốc hội (QH) thảo luận ở tổ về Đề án thí điểm không tổ chức HĐND quận, huyện, phường và nhân dân bầu trực tiếp chủ tịch xã.

> Chủ trương nhân dân bầu trực tiếp chủ tịch xã: “Lẽ ra phải làm từ lâu rồi”
> Thí điểm hay làm luôn?
> Người dân bầu Chủ tịch xã: Điều cần tính đến...

Nhiều ý kiến đồng tình việc "thí điểm" nhưng vẫn còn băn khoăn về phương thức tiến hành cũng như những khó khăn chưa lường hết khi chủ trương này đi vào thực tế.

Sửa hay không sửa Hiến pháp?

"Chúng ta làm thí điểm là hơi muộn. Tuy nhiên, Đề án chưa làm rõ mối quan hệ giữa cơ quan tư pháp với HĐND. Không thể để HĐND tỉnh "cử" cho bao nhiêu huyện lên báo cáo, bởi ngồi nghe thì hết cả năm. Cũng đề nghị bỏ luôn việc HĐND tỉnh cử hội thẩm cho toà án", ĐB Nguyễn Đình Quyền (Hà Nội) nêu ý kiến.

ĐB Trần Du Lịch: Phải phân biệt rõ chính quyền đô thị và nông thôn để quản lý có hiệu quả.

Ngoài việc ủng hộ quan điểm của ông Quyền, ĐB Nguyễn Thị Tuyến (Hà Nội) băn khoăn về tiêu chuẩn chủ tịch xã mà đề án đưa ra, nếu không thận trọng lại mắc vào chuyện tuổi tác, dòng họ cũng như "nguồn" giới thiệu nhân sự.

Theo ĐB Nguyễn Thị Bích Ngọc (Hà Nội) việc quan trọng là xác định cách thức tiến hành thí điểm như thế nào để có sức thuyết phục. "Nếu chúng ta quyết làm thì trước hết phải sửa Hiến pháp, không dân sẽ phản ứng, Quốc hội làm luật mà không tuân theo luật", ĐB Ngọc lên tiếng.

Không đồng tình với cách đặt vấn đề của bà Ngọc, GS. Đào Trọng Thi - Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh thiếu niên & Nhi đồng của Quốc hội phân tích: "Làm thí điểm nên không cần phải sửa Hiến pháp, nếu thành công thì mới sửa, không thành công thì sửa lại thành... sai.

Cần quan niệm lại về thí điểm bởi trước nay thí điểm thường là làm thật sau đó áp dụng đại trà, nay cần phải hiểu thí điểm là làm thử, sau đó tổng kết lại mới quyết định".

Cơ chế bãi nhiệm chủ tịch xã - không khả thi!

Ông Đinh Thế Huynh (ĐB Tuyên Quang) lưu ý đến tính cục bộ, dòng họ khi bầu chủ tịch xã: "Đưa ra mấy ứng viên để dân bầu cũng phải tính đến mặt không thuận là sau cuộc "giao đấu", vết hằn sẽ để lại bao lâu? Phải tính toán lựa chọn xã làm thí điểm, việc này tỉnh nắm rõ, nếu chỉ chọn xã thuận lợi để tiến hành thì việc thí điểm sẽ không thật chuẩn".

Trưởng đoàn ĐBQH Hà Tĩnh Nguyễn Thanh Tân thì cho rằng, đầu vào cán bộ xã (nguồn) để lựa chọn chủ tịch xã rất yếu. Có xã ngay của thành phố Hà Tĩnh nhưng trong Đảng ủy chưa ai tốt nghiệp THPT (cấp 3). Nói làm thí điểm, nhưng trong số 385 xã, nếu chỉ chọn xã vững, khá, khi tổng kết thì tốt, đến khi bầu đồng loạt sẽ... hỏng hết. Vì vậy cần chọn cả những xã khó khăn.

Viện trưởng Viện Kinh tế TP HCM, TS. Trần Du Lịch (ĐB TP HCM) về cơ bản đồng tình với Đề án nhưng cho rằng, tại những nơi không tổ chức HĐND sẽ tăng cường đại biểu HĐND cấp thành phố ở địa phương đó (làm nhiệm vụ giám sát) và tăng thêm chuyên trách.

Bên cạnh đó phải làm rõ được đặc điểm, chức năng của chính quyền đô thị khác chính quyền nông thôn. Về bầu chủ tịch xã, ông Lịch kiến nghị cần đề cử nhiều, nếu không ai quá bán thì chọn 2 người vào vòng sau.

Chủ tịch xã không nhất thiết phải có bằng cấp 3. Vì rất có thể tiêu chí đó sẽ đẩy một bộ phận cán bộ đi theo con đường "học giả, bằng thật".

GS Nguyễn Lân Dũng (ĐB Đăk Nông) không đồng tình với quan điểm này, theo ông, trình độ học vấn tối thiểu của chủ tịch xã phải là cấp 3 (như Đề án quy định) để tiến tới bổ túc dần dần thành kỹ sư nông nghiệp. Nông thôn Việt Nam đang bước vào thời kỳ CNH, HĐH, điều đó cần thiết cho sự phát triển.

ĐB Huỳnh Thành Đạt (TP HCM) cũng cho rằng, lãnh đạo một xã tương đương với lãnh đạo một sư đoàn, cần phải có trình độ học vấn. Về việc bãi nhiệm, ĐB Đạt bày tỏ: "Tôi thấy điều kiện phải có 1/3 số cử tri toàn xã đề nghị bằng văn bản mới bãi nhiệm chủ tịch xã là không khả thi. Không thể có việc 2.000-3.000 dân làm văn bản kiến nghị bãi nhiệm ông chủ tịch xã được".

Lê Hồng Sơn

phuoclong