Thị trường bán lẻ trước giờ G: Doanh nghiệp "nội" tăng tốc

Chuẩn bị chờ một cuộc “đổ bộ” quy mô?

Bộ Thương mại vừa ban hành Quyết định số 10/2007/QĐ-BTM của Bộ Thương mại quy định về danh mục và lộ trình thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa, quyền xuất nhập khẩu và phân phối của các DN 100% FDI hoặc các tổ chức kinh tế liên doanh giữa nhà đầu tư nước ngoài và trong nước.

Năm 2010, siêu thị chiếm 20% hệ thống bán lẻ Theo “Đề án phát triển thương mại trong nước đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020” đã được Thủ tướng phê duyệt,  từ nay đến năm 2010, tốc độ tăng bình quân hàng năm của tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ (loại trừ yếu tố giá) là 11% (đạt giá trị khoảng 800 nghìn tỉ đồng), các giai đoạn tiếp theo là 10%. Dự kiến đến năm 2020, tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ đạt khoảng 2 triệu tỉ đồng. Trong đó, tỷ trọng mức bán lẻ hàng hoá của loại hình thương mại hiện đại (bao gồm siêu thị, trung tâm thương mại) đạt 20%, khoảng 160 nghìn tỷ đồng vào năm 2010, đến năm 2020 đạt 40%, khoảng 800 nghìn tỷ đồng. Đồng thời, đến năm 2010, đóng góp của thương mại trong nước vào tổng sản phẩm trong nước (GDP) của cả nền kinh tế có thể đạt trên 200 nghìn tỷ đồng (chiếm tỷ trọng 14,5%), đến năm 2020 đạt gần 450 nghìn tỷ đồng (chiếm tỷ trọng khoảng 15%).

Theo quyết định này, ngay trong năm 2007, quyền phân phối (bao gồm: đại lý mua bán hàng hóa, bán buôn, bán lẻ, nhượng quyền thương mại) được đầu tư theo hình thức liên doanh giữa nhà đầu tư nước ngoài và trong nước, trong đó phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không vượt quá 49% vốn điều lệ.

Kể từ ngày 1/1/2008 sẽ không hạn chế tỷ lệ góp vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài. Đến 1/1/2009, các DN FDI sẽ được toàn quyền lập doanh nghiệp phân phối hàng hóa tại Việt Nam (tuy nhiên, DN FDI không được xuất khẩu dầu thô. Đến 1/1/2011 sẽ được xuất khẩu lúa gạo), không được quyền nhập khẩu thuốc lá, xì gà, xăng, dầu hỏa, diezel, báo - tạp chí, băng đĩa, phương tiện bay (trực thăng, máy bay, tàu vũ trụ). Từ 1/1/2009, DN nước ngoài sẽ được nhập khẩu trực tiếp dược phẩm, phim điện ảnh, các loại lịch, bưu thiếp và tem thư.

Trong khi đó, thị trường bán lẻ Việt Nam được xem là một “miếng bánh màu mỡ” bởi không chỉ với trên 80 triệu người tiêu dùng mà đó là một thị trường còn khá “hoang sơ” và có tốc độ phát triển rất nhanh. Theo một số nghiên cứu gần đây, các nhà đầu tư nước ngoài đánh giá Việt Nam nằm trong “tốp 3” nước có thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất, tính theo chỉ số kết hợp giữa tiềm năng phát triển và rủi ro quốc gia (hai nước còn lại là Nga và Ấn Độ).

Mặc dù có những bước phát triển mạnh trong thời gian gần đây nhưng đến nay hệ thống phân phối đại siêu thị cũng mới chỉ đạt xấp xỉ 20-25% tổng lượng hàng hoá luân chuyển. Theo ông Vũ Vinh Phú - Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội thì đến nay trên địa bàn này vẫn còn khoảng 1/3 siêu thị, trung tâm thương mại chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn của Bộ Thương mại.

Sức ép từ phía các nhà đầu tư, DN nước ngoài đối với các DN trong nước ngày càng lớn. Trên thực tế, mới chỉ có sự góp mặt của một vài đại gia nhưng đã làm chao đảo thị trường bán lẻ mấy năm nay. Chỉ tính riêng hai tập đoàn Metro và Buorbon đã chiếm trên 100 ngàn mét vuông sàn kinh doanh. Còn những  tập đoàn bán lẻ danh tiếng như Wal-Mart (Mỹ), Carrefour (Pháp), Tesco (Anh), Dairy Farm (Hồng Kông)...  cũng đã “rập rình” vào Việt Nam.

Doanh nghiệp nội: Vừa hợp tác vừa tự lo

Trước khi giờ G điểm, các DN trong nước cũng đang tìm mọi cách để tự cứu mình trong cuộc đổ bộ sắp tới. Để cạnh tranh với những nhà đầu tư, DN nước ngoài (bao giờ cũng được mặc cho cái áo “vốn nhiều, kinh nghiệm lắm), cách đầu tiên mà các DN trong nước nghĩ đến là hiệp lực.

Công ty cổ phần đầu tư và phát triển hệ thống phân phối Việt Nam (VDA) với sự góp vốn của 4 DN hàng đầu trong lĩnh vực phân phối Việt Nam là Satra, Hapro, Saigon Co.op và Phú Thái Group là thành công đầu tiên cho lĩnh vực này. Với tổng số vốn lên đến 6.000 tỉ đồng, các bên góp vốn kỳ vọng rằng VDA sẽ thực sự trở thành một đầu tàu trong lĩnh vực phân phối Việt Nam. Với doanh số gần 20.000 tỉ đồng/năm của 4 đơn vị hiện nay và hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng vững chắc, kinh nghiệm lâu năm, VDA sẽ trở thành một tập đoàn phân phối vững mạnh, một đối trọng đáng kể trong lĩnh vực này.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp trong nước nào cũng tìm được “một nửa” của mình, họ bắt đầu mở rộng để chiếm lĩnh thị phần - tận dụng triệt để ưu thế của những người đến trước.

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ, Chủ tịch Hội đồng Quản trị của G7 Mart, cho biết: “Theo kế hoạch đến năm 2008, sẽ có hơn 10.000 chuỗi cửa hàng tiện lợi, các nhà phân phối của G7 Mart chính thức hoạt động. Đây mới là bước đầu tiên trong chặng đường chinh phục người tiêu dùng Việt Nam”.

Với quyết tâm trở thành nhà phân phối hàng đầu Việt Nam, G7 Mart đang tích cực triển khai nhiều hoạt động kinh doanh cũng như xây dựng hạ tầng cho hệ thống phân phối đồng bộ. Để chiếm lĩnh thị trường và cạnh tranh được với các DN FDI sau khi những đơn vị  này được phép phân phối hàng hoá tại Việt Nam, ông Vũ cho biết: “G7 Mart đặt ra 2 mục tiêu để phát triển là liên kết với các DN trong nước để hình thành nên tập doàn phân phối bán lẻ mạnh trong nước. Bên cạnh đó, trong bối cảnh như vậy việc cải thiện hạ tầng, đào tạo nhân lực, bố trí sắp xếp mặt hàng, ứng dụng công nghệ mới... cũng được G7 Mart chú trọng”.

Ông Vũ nhìn nhận, để cạnh tranh được với các DN nước ngoài, bên cạnh việc cố gắng của các đơn vị phân phối trong nước thì cần thiết phải có một cái nhìn bao quát, cụ thể cần có chiến lược ở tầm vĩ mô từ cấp Nhà nước để hoạch định cho vấn đề này.

Ông Nguyễn Hữu Thắng - Tổng giám đốc Hapro cho biết, sẽ phấn đấu đưa 50 siêu thị và cửa hàng tiện ích vào hoạt động trong năm 2007. Hiện nay, hệ thống Hapro Mart đã có 7 siêu thị và 15 cửa hàng tiện ích chính thức hoạt động phục vụ đông đảo người tiêu dùng trên một số tỉnh, thành phố cả nước. để đứng vững trên thị trường và cạnh tranh được với các nhà phân phối nước ngoài, Hapro cũng đang gấp rút triển khai việc đưa 50 siêu thị và cửa hàng tiện ích theo kế hoạch vào hoạt động trong năm 2007.

N.Hoàng - V. Hưng