Thị trường trong nước: Nhiều giao dịch đòi... "đô"!

> Sẽ “hút” ngoại tệ trôi nổi vào hệ thống ngân hàng

Việc này cần được cơ quan chức năng kịp thời chấn chỉnh bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng mà còn gây hiệu ứng không tốt cho giá trị và hình ảnh của đồng nội tệ.

Cần điều chỉnh thói quen giao dịch bằng “đô”

Sáng 24/6, có mặt tại phố ngoại tệ Hà Trung (Hà Nội), trong vai người săn “đô" nhưng phóng viên GĐ&XH không thể mua được. Trong khi đó, nhiều nơi lại đang tồn tại nghịch lý là đến cả những cái... cặp tóc, bút máy cũng đòi trả bằng “đô”!

Rút ra khỏi mấy cửa hàng chuyên kinh doanh vàng bạc kèm dịch vụ đổi tiền ở đó, chúng tôi được mấy người tiếp cận và họ sẵn sàng bán USD nhưng với giá “thị trường”. Vợ chồng chị Hoa (ở phường Chương Dương, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) đi mua ô tô, nhưng qua nhiều cửa hàng bán xe nhập khẩu, ở đâu cũng yêu cầu giao dịch bằng USD. Cũng có những đơn vị bán xe đồng ý giao dịch bằng tiền đồng nhưng lại áp dụng tỷ giá theo thị trường tự do. Tỷ giá thì mỗi nơi một khác, chênh nhau đến cả vài trăm đồng mỗi USD.

Chị Hoa đã đi tìm mua USD nhưng không thể mua nổi số tiền ấy, nên bức xúc nói: “Mang tiền đi mua tiền mà sao lại khó thế? Mình ở Việt Nam, chỉ có tiền đồng, sao người bán hàng lại ép chúng tôi dùng tiền nước ngoài”? 

Nhằm hạn chế tình trạng đô la hoá trong nền kinh tế, ngày 04/7/2007, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 98/2007/QĐ-TTg phê duyệt Đề án nâng cao tính chuyển đổi của đồng tiền Việt Nam, khắc phục tình trạng đô la hoá trong nền kinh tế. Để thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc NHNN đã tổ chức Hội nghị bàn các biện pháp triển khai, thành lập Ban chỉ đạo ngành Ngân hàng phối hợp với các Bộ: Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Công an, Công thương, Thông tin và Truyền thông lên kế hoạch tổng thể triển khai Đề án.

Không chỉ chị Hoa gặp khó, mà thời gian qua nhiều người khốn khổ vì muốn mua hàng nhưng không có USD. Các doanh nghiệp vì thế còn khó khăn hơn vì nhu cầu ngoại tệ của họ còn cao và cần thiết hơn nhiều.

Vòng quanh các phố lớn chuyên bán hàng điện tử, từ cái nhỏ nhất đến cái có giá trị cao đều được bày bán với giá USD và tỷ giá lại chênh lệch rất lớn. Ví dụ, tại cửa hàng Đăng Khoa IT trên phố Ngọc Khánh, giá một con chuột máy tính niêm yết 64 USD. Ở một cửa hàng khác trên phố Lý Nam Đế, vẫn con chuột này giá niêm yết là 64 USD, nhưng do chênh lệch cách tính tỷ giá nên hàng ở Đăng Khoa IT rẻ hơn đến hơn 60 ngàn đồng.

Chỉ với mặt hàng nhỏ đó thôi, khách hàng đã có thể chịu thiệt lớn, với những món hàng như ô tô, xe máy... thì mức độ chênh lệch là bao nhiêu? Với máy vi tính, tất cả đều được bán bằng USD cho dù sau đó có được quy ra tiền đồng, nhưng đơn giá, phiếu thanh toán, hóa đơn bảo hành... đều ghi bằng USD, rồi mới chuyển qua tiền đồng để thanh toán.

Cá biệt, với một số loại laptop hàng hiệu, các cửa hàng nhất định không nhận tiền đồng với lý do mua bằng USD thì thanh toán... cũng thế. Cần mua hàng, khách buộc phải chấp nhận chạy đôn chạy đáo kiếm cho được đủ số ngoại tệ ấy để thanh toán với người bán. Không chỉ các mặt hàng giá trị cao mà thậm chí ít tiền như nồi cơm điện... cũng được niêm yết giá bằng ngoại tệ.

Nguồn lực can thiệp thị trường ngoại hối

Trên thực tế, không phải đợi đến khi đồng USD lên xuống thất thường về giá trong những ngày qua thì việc mua bán hàng hóa mới bị áp bằng USD mà việc này đã diễn ra khá lâu trước đó.

Theo quy định, tất cả hàng hóa bày bán ở Việt Nam chỉ được niêm yết bằng tiền đồng, nhưng trên thực tế không phải ở đâu cũng thực hiện quy định này. Nếu có, giá tiền đồng cũng được niêm yết dựa trên tỷ giá USD. Điều đó lý giải tại sao ở Đăng Khoa IT, các bảng giá hàng được thay đổi hàng ngày, biến động theo giá USD.

Ngày 21/6, Bộ Kế hoạch và Đầu tư công bố đầu tư nước ngoài trong 6 tháng đầu năm 2008 đạt kỷ lục 31,6 tỷ USD, vượt xa con số 21,3 tỷ USD đầu tư nước ngoài vào Việt Nam cả năm 2007. Ngay lập tức, giá ngoại tệ trên thị trường tự do đã giảm mạnh.

Hiện tại, 8 nhóm giải pháp kiềm chế lạm phát của Chính phủ đã bắt đầu có hiệu quả và Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Đồng Tiến cũng khẳng định: Với lượng dự trữ ngoại tệ 20,7 tỷ USD, là nguồn lực quan trọng để Chính phủ bảo đảm thế chủ động can thiệp thị trường ngoại hối để giữ giá đồng tiền Việt Nam khi cần thiết.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu: "Người dân bị thiệt khi mua hàng" Trong những thời điểm cung cầu ngoại tệ trên thị trường mất cân bằng như một vài thời điểm trong thời gian vừa qua, tình trạng đô la hoá cũng gây thêm khó khăn cho việc ổn định trở lại thị trường ngoại tệ do đô la hoá làm tăng hiện tượng đầu cơ, bóp méo cung cầu ngoại tệ. Bên cạnh đó, đô la hoá làm giảm nhu cầu phát triển các công cụ phòng ngừa rủi ro trên thị trường ngoại hối, không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển thị trường ngoại hối, mà các doanh nghiệp cũng đối mặt với nguy cơ thiệt hại lớn do không có công cụ phòng ngừa rủi ro khi đồng USD biến động bất thường. Ngoài ra, việc niêm yết giá bằng ngoại tệ cũng khiến cho người dân bị thiệt khi thanh toán tiền mua hàng hoá do các cửa hàng áp dụng tỷ giá không thống nhất. Như vậy, nhìn chung hiện tượng đô la hoá đã có những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế. Đô la hoá bóp méo cung cầu ngoại tệ, khiến cho tỷ giá không phản ánh chính xác cung cầu ngoại tệ và hoạt động đầu cơ ngoại tệ hết sức rủi ro… Để hạn chế tình trạng USD hóa, người dân và doanh nghiệp không nên nắm giữ ngoại tệ nếu không có nhu cầu. Đồng thời để bảo vệ lợi ích của mình, người dân cũng như các doanh nghiệp nên cân nhắc, đề phòng những rủi ro do biến động tỷ giá, cũng như tránh chạy theo tâm lý đám đông đầu cơ ngoại tệ.  C.Long (lược ghi)

Ngọc Tước