Thủ đô đón Bác

 

Quay lại dòng lịch sử, ngày 2/9/1945, bản Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo và đọc trong buổi mít tinh tại vườn hoa Ba Đình lịch sử đã khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

 

Ngày 2/9 đã đi vào lịch sử dân tộc Việt Nam.

 

Theo một số các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước từng hoạt động với Bác Hồ và một số đồng chí cảnh vệ có vinh dự được phục vụ và bảo vệ Bác trong thời gian ấy đã kể lại: Ngày 23/8/1945, theo kế hoạch của Thường vụ Trung ương, tổ công tác đặc biệt do đồng chí Trần Đăng Ninh - Uỷ viên Uỷ ban khởi nghĩa - trực tiếp chỉ đạo đã đón Bác từ Tân Trào về ở và làm việc tại nhà đồng chí Công Ngọc Kha ở làng Gạ (thôn Phú Gia, xã Phú Thượng, Từ Liêm, Hà Nội).

 

Chiều 25/8/1945, các đồng chí Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Trần Đăng Ninh từ nội thành ra đón Bác. Thời gian này, Hà Nội mới giành được chính quyền trọn một tuần, khí thế Cách mạng tháng Tám vẫn còn hừng hực khắp các đường phố. Xe đưa Bác qua Chèm, dọc theo đê Yên Phụ, xuống dốc Hàng Than qua phố Chả Cá đến phố Hàng Cân thì đoàn đi vào số nhà 35.

 

Thường vụ Trung ương Đảng bố trí Bác nghỉ và làm việc ở ngôi nhà này. Ngôi nhà của gia đình ông Trịnh Văn Bô và bà Hoàng Thị Minh Hồ, một gia đình thương gia yêu nước. Căn nhà cao ba tầng, cửa phụ là 35 Hàng Cân, ăn thẳng sang cửa chính là 48 Hàng Ngang.

 

Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập.

 

Hôm sau, sáng 26/8/1945 tại ngôi nhà này Bác đã triệu tập và chủ trì cuộc họp của Thường vụ Trung ương Đảng, bàn nhiều việc quan trọng, trong đó có việc chuẩn bị soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập và tổ chức mít tinh lớn ở thủ đô Hà Nội vào ngày 2/9/1945, để Chính phủ lâm thời ra mắt nhân dân và nước Việt Nam cách mạng chính thức công bố quyền độc lập, thiết lập chính thể dân chủ cộng hòa.

 

Đây là việc rất quan trọng cần làm ngay trước khi quân đội Tưởng vào Đông Dương tước vũ khí của quân đội Nhật. Và từ ngày 28/8/1945 (tức ngày 21/7 năm Ất Dậu) Bác đã tập trung phần lớn thời gian vào việc soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập.

 

Bên chiếc bàn hình vuông, vừa đủ để tập giấy bút và chiếc máy chữ nhỏ Bác mang từ chiến khu về, trên tầng hai ngôi nhà 48 Hàng Ngang, Bác Hồ ngồi trầm ngâm suy nghĩ, lúc viết, lúc đánh máy để phác thảo Tuyên ngôn Độc lập.

 

Sau hai ngày làm việc khẩn trương, ngày 30/8/1945, Bác mời một số đồng chí trong Thường vụ Trung ương đến trao đổi ý kiến cho bản Dự thảo Tuyên ngôn Độc lập.

 

Đúng 2 giờ chiều ngày 2/9/1945, buổi lễ Độc lập được bắt đầu, không có tuyên bố lý do như thường lệ mà đi thẳng ngay vào giới thiệu vị Lãnh tụ tối cao là Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thành viên Chính phủ. Chủ tịch Hồ Chí Minh mặc bộ ka ki bạc màu giản dị. Đứng trên lễ đài, Chủ tịch Hồ Chí Minh giơ tay vẫy chào đồng bào rồi thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập.

 

Tiếng của Người thật thiêng liêng, Người hỏi: "Tôi nói đồng bào nghe rõ không?". Lời Người nghe như lời non nước vọng lại thật xúc động làm cả biển người đồng thanh hô vang: "Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm!".

 

Đoàn xe của Chính phủ lâm thời Việt Nam dân chủ cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh dẫn đầu tiến vào Quảng trường Ba Đình.

 

 Sau Nam quốc sơn hà và Bình Ngô Đại cáo, Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tại vườn hoa Ba Đình ngày 2/9/1945 là mốc son chói lọi trên con đường đấu tranh dựng nước và giữ nước suốt mấy nghìn năm của dân tộc Việt Nam. 

                        

Nguyễn Đức Quý