Thu hồi đất phục vụ tái định cư dự án thủy điện Bản Vẽ: Đình trệ do đâu?

Giadinh.net - Hơn 2 năm, với 46 cuộc họp, hàng chục công văn, thông báo, nhưng việc đền bù, thu hồi đất phục vụ tái định cư Dự án thuỷ điện Bản Vẽ (Hạnh Lâm, Thanh Chương, Nghệ An) vẫn đi vào ngõ cụt.

Người dân không chịu giao đất với lý do: Việc thu hồi và đền bù chưa thoả đáng. Bởi vậy, khi chính quyền địa phương tiến hành cưỡng chế quyết liệt thì người dân lại tiếp tục “kêu cứu” đòi một phán quyết hợp lý.

Dân bức xúc

Trong số 53 hộ dân bị thu hổi đất ở xã Hạnh Lâm, hiện còn 24 hộ không đồng ý thu hồi đất với lí do chính quyền địa phương làm sai luật.

Ông Lê Đại Nguyễn, trú tại xóm 2, xã Hạnh Lâm cho biết, gia đình ông được cấp 17,68 ha đất rừng lâm nghiệp ổn định 50 năm từ ngày 23/4/2004. Tháng 2/2007, UBND tỉnh Nghệ An lập hồ sơ, ra quyết định bồi thường 4.000 đồng/m2 và sẽ giải ngân trước 70%. Nhưng sau đó, Ban quản lý Dự án thuỷ điện II đến thẩm định nguồn gốc đất và cho rằng, đất đựơc giao không hợp pháp nên không chấp nhận phương án đền bù như trên.

Ông Trần Đức Hồng bức xúc việc giá đất bị nâng lên đặt xuống. Ảnh: Bùi Văn

Tháng 5/2007, tỉnh Nghệ An lại ra quyết định hủy bỏ quyết định đã ban hành và chỉ thực hiện đền bù 4.000 đồng/m2 đối với đất lâm nghiệp lâu dài và hỗ trợ 1.000 đồng/m2 với đất tạm giao. Theo ông Nguyễn, thửa đất mà gia đình ông đang quản lý phải là đất lâm nghiệp ổn định, thuộc diện được đền bù.

Vậy nhưng không hiểu sao, đến tháng 8/2008, phần lớn diện tích đất bị đưa vào diện “tạm thời”,  chỉ được nhận hỗ trợ 1.000đ/m2. Ông Nguyễn nói: “Luật Đất đai cũng chỉ rõ là đất lâm nghiệp không giao tạm thời. Vậy mà bây giờ, lá đơn xin giao đất đã bị UBND huyện âm thầm sửa chữa, từ mục đích sử dụng từ “lâm nghiệp” thành “đất khác” (tạm thời) nhằm áp giá đền bù thấp”.
 

Ông Trần Đức Hồng, ở xóm 2, Hạnh Lâm cho biết, gia đình ông nhận đất rừng từ năm 1985 làm trang trại. Bây giờ, thửa đất của ông cũng được đưa vào diện đất tạm thời. “Thay vì nhận 850 triệu đồng, gia đình tôi chỉ được nhận 190 triệu đồng”- ông Hồng nói.

Văn bản  “đá” nhau

Thực hiện kế hoạch di dời dân ra khỏi lòng hồ thủy điện Bản Vẽ, chính quyền tỉnh Nghệ An và Ban Quản lý Dự án thủy điện II đã tổ chức di dời và tái định cư cho trên 2.000 hộ về các xã Hạnh Lâm, Thanh Hương, Thanh Mỹ của huyện Thanh Chương. Trong đó, Hạnh Lâm là địa phương có số lượng dân tái định cư đông nhất với trên 1.200 hộ.

Sự việc bắt đầu từ quyết định đền bù 4.000đ/m2 đất thu hồi để phục vụ tái định cư thuỷ điện Bản Vẽ của UBND tỉnh Nghệ An. Thế nhưng đến tháng 5/2007, UBND tỉnh đã huỷ bỏ việc áp giá bồi thường này. Lý do được viện dẫn là việc giao đất này chỉ là... tạm thời.

Sau đó, Bộ Tài Nguyên và Môi trường đã có công văn số 2177 cho rằng, việc UBND huyện Thanh Chương ra quyết định giao đất lâm nghiệp ổn định lâu dài trên diện tích đất đã có chủ trương của Chính phủ cho phép quy hoạch các khu tái định cư là không phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai năm 2001. Luật Đất đai cũng không quy định cho phép giao đất tạm thời đối với đất lâm nghiệp.
 
Tuy nhiên, đến tháng 3/2008, Bộ Tài nguyên và Môi trường lại có công văn thay thế công văn cũ và cho rằng, việc lấy thời điểm tháng 7/2001 (ngày Chính phủ có văn bản thông qua báo cáo tiền khả thi thuỷ điện Bản Vẽ) để xem xét bồi thường là không phù hợp, vì báo cáo này không giao địa điểm cụ thể.

Dựa vào công văn này, UBND tỉnh Nghệ An đã quyết định lấy ngày 19/5/2005 làm thời điểm để lập phương án đền bù. Đất lâm nghiệp được giao trước thời điểm tiền khả thi, được đền bù với mức giá như cũ là 4.000 đồng/m2. Tuy nhiên, nhiều hộ dân ở Hạnh Lâm có đất bị đưa vào diện “tạm thời” cho rằng hồ sơ giao đất đã bị sửa.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hữu Vinh, Phó Chủ tịch UBND huyện Thanh Chương, đồng thời là Phó ban giải phóng mặt bằng cho rằng, việc đền bù giải phóng mặt bằng ở Hạnh Lâm gặp khó khăn, bởi cơ quan quản lý nhà nước ban hành quá nhiều văn bản chỉ đạo, thậm chí có văn bản nọ “đá” văn bản kia.

Còn về vấn đề cơ sở để lập hồ sơ đất, tại sao lại sửa hồ sơ thì ông Vinh từ chối trả lời với lý do... không nắm được. Ông Vinh quả quyết: “Nếu lập sai hồ sơ, Phòng Tài nguyên và Môi trường phải chịu trách nhiệm”. Chúng tôi đề nghị được gặp đại diện Phòng Tài nguyên Môi trường để tìm hiểu, ông Vinh từ chối với lý do chờ ý kiến chỉ đạo của cấp trên.

Trong vấn đề này, nếu chiếu theo quy định của Nghị định 197 và Nghị định 17 của Chính phủ, ngày 1/1 hàng năm, UBND tỉnh có trách nhiệm công bố giá đất đền bù cho cả năm đó và áp dụng trong địa bàn tỉnh. Như vậy, việc bồi thường của UBND tỉnh và Ban quản lý Dự án thuỷ điện Bản Vẽ cũng cần theo quy định, chứ không có chuyện thoả thuận giữa chừng như ở đây.
 
Sẽ vẫn cưỡng chế

Trao đổi qua điện thoại, ông Hồ Đức Phớc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết, việc thu hồi đất tái định cư Dự án thuỷ điện Bản Vẽ đã rất đình trệ. Người dân không chịu giao đất, chính quyền buộc phải cưỡng chế. Ông Phớc lưu ý người dân có trách nhiệm thực hiện đúng quy định của pháp luật và tuân thủ theo chủ trương. Sau đó, tỉnh sẽ xem xét lại vấn đề hồ sơ cấp đất, lập phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng... Nếu khâu nào làm sai, khâu đó phải chịu trách nhiệm.

Trần Tuấn Linh

kimngan