Tin thất thiệt và hệ lỵ sốc "phòng vệ"

Những thông tin “kinh dị” khiến nhiều người dân hoang mang lại vừa xuất hiện tại một số đường phố Thủ đô. “Chiến tranh sinh hóa sắp xảy ra, hồ Hòa Bình có thể bị đầu độc bằng thuốc trừ sâu, Bộ Tài nguyên Môi trường khuyến cáo người dân nên mua các thiết bị, dụng cụ chứa nước”.

Vẫn theo một “bổn cũ”: phát tán tờ rơi tại những điểm công cộng, truyền miệng, thêu dệt từ miệng kẻ này sang tai người khác. Vẫn đánh vào “tâm lý đám đông”: Một người nói, không tin, hai người nói, bán tín bán nghi, nhiều người nói, phải để ý xem xét. Giữa lúc thông tin về thực trạng ô nhiễm các dòng sông, thanh tra ngành Tài nguyên Môi trường ra quân trấn áp “nước thải tặc” tràn ngập; câu chuyện “nguồn nước bị đầu độc” dễ làm người ta “nhẹ dạ cả tin”. Mục đích của kẻ tung tin chỉ nhắm tới việc dẫn dụ người tiêu dùng mua hàng hóa, vậy mà không phải ai cũng có khả năng “miễn dịch” .

Khó có thể đong đếm rạch ròi về những thiệt hại do thông tin thất thiệt gây ra. Cũng như vụ gieo rắc “cảnh báo” về thức ăn kỵ nhau. Hay trước đó là ăn vải bị viêm não, nước tương 3-MCPD gây tai biến, mắm tôm dính phẩy khuẩn tả, tiêm vaccine gây chết người và tiệm cận nhất là uống sữa nhiễm melamine bị sạn thận. Dù tác nhân là sự tích hợp nhiều lần của những thông tin ly kỳ, giật cục trên một số báo, hay đích thị là chuyện bịa như thật của giới “truyền thông vỉa hè”... thì hậu quả của nó vẫn có mẫu số chung. Đó là sự phản ứng thái quá của cộng đồng với nguy cơ, như một kiểu sốc “phòng vệ”. Dễ thấy nhất là các phong trào: phụ huynh hạn chế việc uống sữa của con cái, không đưa trẻ đi tiêm vaccine, hay nói “không” với vải thiều, nước tương, mắm tôm bất kể nguồn gốc từ doanh nghiệp chân chính hay làm ăn vô lối.

Một điều không thể không nói là có khi hậu quả do chính nguy cơ mang lại còn chưa đến, thì hệ lụy do xuất phát từ sự truyền thông thất thiệt đã hiển hiện. Mọi chuyện chỉ được lắng dịu khi các cơ quan chức năng trấn an dư luận, các phương tiện thông tin đại chúng nỗ lực phát đi những thông điệp “đính chính”. Dễ nhận thấy, khi các cơ quan chức năng vào cuộc thì mọi sự cũng đã rồi.

Hiếu Sự