Tình công sở

Dư luận đang xôn xao với dự thảo nghị định về văn hóa công sở do Bộ Nội vụ xây dựng. Dĩ nhiên, giới công chức, nhân viên văn phòng tỏ ra thích thú nhất. Cái sự thích thú khi con người ta nhìn thấy những điều mới lạ, chứ hay hoặc dở chưa biết, tân tiến hay bảo thủ chưa quan trọng, khả thi hay bất khả thi cũng chẳng cần bàn.

Thái độ tiếp nhận của dư luận có thể là như thế, chứ những người tạo ra các quy phạm luật pháp chẳng thể như vậy. Những quy định cấm xưng hô chú – cháu, bác-cháu, bố-con, cô-chú…, rồi chuyện có được mặc váy không, váy dài đến đâu… tưởng rất nhỏ nhặt nhưng nếu đã đưa vào nghị định thì phải được xem xét một cách nghiêm túc để đảm bảo sự tôn nghiêm của pháp luật.

Khá nhiều ý kiến ủng hộ dự thảo này với kỳ vọng vào một nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, hội nhập với thế giới, với suy nghĩ rằng tư tưởng “gia đình hóa công sở” vốn làm nên nền hành chính chậm tiến, rằng thói xưng hô thân mật như hiện tại là tàn dư của lễ nghi phong kiến. Rồi chuyện váy ngắn váy dài cũng được nhiều người lạc quan mong sẽ như một cuộc cách tân cho thời trang công sở nhà nước…

Nhưng cũng có ý kiến cho rằng, chưa có báo cáo chính thức nào cho thấy độ dài của chiếc váy ảnh hưởng đến chất lượng công việc. Chưa có nghiên cứu nào chứng minh chuyện xưng hô chú-cháu, bố-con đang làm tổn hại nền hành chính quốc gia. Chưa có cuộc thanh tra nào đột xuất vào các cuộc họp giao ban để xem cán bộ xưng hô với nhau ra sao. Chưa ai nghĩ đến việc sẽ “giám sát” chuyện xưng hô bằng phương pháp nào.

Người ta đã tính đến yếu tố văn hóa truyền thống, đã tham khảo cách xưng hô của công sở nước ngoài, đã nói rằng nhiều nước coi đây như cuộc “cách mạng” cho văn hóa công sở. Thế nhưng, tất cả đều dựa trên cảm tính, chứ không phải lý tính. Cái làm nên văn minh công sở, hiệu quả hành chính của họ, là những cải tổ lớn về bộ máy, là văn hóa phục vụ nhân dân…, chứ không phải cách gọi, không phải là chiều dài của cái váy…

Có vẻ như, những nhà soạn ra quy định dưới luật đang không nghĩ tới một thực tế là thứ khó thay đổi nhất chính là văn hóa, là thói quen mang đậm bản sắc của một dân tộc. Đã có vô vàn những thứ bất khả thi được ban ra vì không giám sát, không thực hiện, không chế tài được. Nay, những quy định về chuyện tình cảm ở công sở không hiểu sẽ được giám sát, xử phạt kiểu gì?