Tòa án muốn “quản” báo chí?

Thứ tư, 13:34 19/03/2014 | Xã hội

GiadinhNet - Luật Báo chí cho phép phóng viên được tác nghiệp tại các phiên tòa công khai, trong khi dự thảo thông tư mà Tòa án Nhân dân Tối cao (TAND Tối cao) lại quy định phóng viên phải được Chánh tòa, Chủ tọa đồng ý. Vậy nếu tòa không “thích”, không đồng ý thì quyền hạn nhà báo theo luật định còn có ý nghĩa gì?

Báo chí một lần nữa bị “làm khó” bởi các văn bản quy phạm pháp luật nhưng “vênh” luật. Ảnh: Việt Nguyễn

Muốn đưa tin phải được tòa đồng ý

“Vấn nạn” ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thiếu tính khả thi, thậm chí trái luật, vênh với các văn bản luật khác lại được nhắc đến khi TAND Tối cao đang lấy ý kiến cho dự thảo thông tư quy định “Nội quy phiên tòa” với một điều khoản gây nhiều băn khoăn: “Các nhà báo, phóng viên được tham dự phiên tòa để đưa tin, đưa hình khi được sự đồng ý của Chánh án Tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa nhưng phải xuất trình thẻ nhà báo, thẻ phóng viên cho thư ký phiên tòa tại bàn thư ký chậm nhất là 15 phút trước giờ khai mạc phiên tòa”.

Chưa biết dự thảo này sẽ được “quyết” như thế nào, tuy nhiên đã có nhiều văn bản ra trước đó - cũng liên quan đến hoạt động tác nghiệp báo chí – bị phản ứng mạnh mẽ, bị “tuýt còi”. Ví dụ, tháng 8/2013, Cục CSGT đường bộ, đường sắt (Bộ Công an) đã có công văn gửi cấp dưới quy định khi phóng viên tác nghiệp chụp ảnh, quay phim cảnh sát giao thông đang làm nhiệm vụ phải… xin phép. Công văn này rút cục bị hủy không lâu sau đó.

Nhiều bộ ngành khác cũng từng gây “hốt hoảng” khi xây dựng các nghị định, thông tư hướng dẫn Luật Xử lý vi phạm hành chính mà trong đó cho phép rất nhiều người cũng có quyền phạt báo chí. Như, Điều 28 Nghị định 138/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, một ông chủ tịch cấp xã cũng có thể phạt báo chí đến 5 triệu đồng.

Hay Nghị định 79/2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê cũng cho phép chủ tịch UBND cấp huyện được phạt “người đưa tin” tới 15 triệu đồng nếu phạm sai sót về số liệu… Bộ Tư pháp sau này đã phải báo cáo Chính phủ để làm rõ những nội dung này trước bức xúc của dư luận.

Và đây cũng không phải lần đầu tiên TAND Tối cao “làm khó” báo giới. Giữa năm 2013, cơ quan này xây dựng Pháp lệnh xử lý các hành vi cản trở hoạt động tố tụng với quy định: “Phạt cảnh cáo đối với hành vi ghi âm, ghi hình tại phiên tòa mà không được sự cho phép bằng văn bản của chánh án tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc chủ tọa phiên tòa giải quyết vụ án hoặc thực hiện việc ghi âm, ghi hình không đúng theo hướng dẫn và sắp xếp vị trí của tòa án nơi giải quyết vụ án”…

Tòa án càng phải đúng luật

Đây là ý kiến của ông Hà Minh Huệ - Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam với PV Báo GĐ&XH. “Quan điểm của tôi là cần phải tuân thủ Luật Báo chí, đảm bảo quyền của nhà báo, quyền được thông tin của nhân dân. Nhiệm vụ, quyền hạn của báo chí cũng đã được Hiến pháp mới quy định, do vậy, bất kỳ luật nào, văn bản dưới luật nào cũng phải tuân thủ, dựa vào đạo luật gốc ấy”, ông Huệ nói.

Theo Phó Chủ tịch Hội Nhà báo, tham gia quản lý báo chí đã có các cơ quan chức năng, quản lý nhà nước và cơ quan chủ quản, lãnh đạo các cơ quan báo chí. Nếu báo chí sai ở đâu, cơ quan báo chí trực tiếp chịu trách nhiệm trước pháp luật và công luận. Do đó, các cơ quan chức năng khác, như TAND Tối cao cần tuân thủ những quy định pháp luật đã có. Nội quy của tòa cũng phải đảm bảo đúng pháp luật. Ông Huệ đề nghị: “Báo chí mong muốn ban soạn thảo thông tư này nhìn nhận báo chí như lực lượng tham gia tích cực vào công tác quản lý xã hội như báo giới đã và đang làm từ trước đến giờ”.

Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Hà Minh Huệ

Đồng quan điểm này, Luật sư Nguyễn Tiến Dũng (VP luật sư Trần Vũ Hải – Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích: “Dự thảo của TAND Tối cao vênh khá rõ với Luật Báo chí hiện hành. Theo Nghị định 51/2002 hướng dẫn luật này, nhà báo được hoạt động nghiệp vụ lấy tin, chụp ảnh, quay phim, ghi âm tại các phiên tòa xét xử công khai, được dành chỗ ngồi riêng, được liên lạc trực tiếp với các thẩm phán, luật sư để lấy tin, phỏng vấn theo quy định của pháp luật”.

Do đó, theo LS Nguyễn Tiến Dũng, một cơ quan như TAND Tối cao càng phải đưa ra các quy định đúng luật, ban soạn thảo nên cân nhắc lại các quy định đề xuất, để tránh đưa ra các văn bản vừa thiếu khả thi, vừa trái luật như nhiều bộ, ngành khác đã từng làm.

Việt Nguyễn

hoangthanhthuctap