Tôi có được kết hôn với người đang bị phạt tù?

Luật sư cho tôi hỏi, chúng tôi có được phép kết hôn không?

Trả lời:

Theo quy định tại Điều 39 Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009 về tước một số quyền của công dân thì:

“Công dân Việt Nam bị kết án phạt tù về tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm khác trong những trường hợp do Bộ luật này quy định thì bị tước một hoặc một số quyền công dân sau đây:

a) Quyền ứng cử, quyền bầu cử đại biểu cơ quan quyền lực Nhà nước;

b) Quyền làm việc trong các cơ quan Nhà nước và quyền phục vụ trong lực lượng vũ trang nhân dân;…”.

Theo đó, pháp luật hiện hành không quy định cấm người đang chấp hành hình phạt tù thực hiện các quyền dân sự hợp pháp nói chung và quyền kết hôn nói riêng.

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 tại Điều 10 có những quy định về trường hợp bị cấm kết hôn, song việc kết hôn khi đang chấp hành hình phạt tù thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều luật này. Do đó, về nguyên tắc, người đang phải chấp hành hình phạt tù không bị cấm kết hôn.

Tuy nhiên, thủ tục đăng ký kết hôn tại Điều 14 của Luật Hôn nhân và Gia đình lại quy định “khi tổ chức đăng ký kết hôn phải có mặt hai bên nam, nữ kết hôn…”. Tại Khoản 3, Điều 18, Nghị định 158/NĐ-CP ngày 27/12/2005 về đăng ký và quản lý hộ tịch cũng quy định: Khi đăng ký kết hôn, hai bên nam, nữ phải có mặt. Đại diện UBND cấp xã yêu cầu hai bên cho biết ý muốn tự nguyện kết hôn, nếu hai bên đồng ý kết hôn thì cán bộ Tư pháp hộ tịch ghi vào Sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận kết hôn. Hai bên nam, nữ ký vào Giấy chứng nhận kết hôn và Sổ đăng ký kết hôn, Chủ tịch UBND cấp xã ký và cấp cho mỗi bên vợ, chồng một bản chính Giấy chứng nhận kết hôn, giải thích cho hai bên về quyền và nghĩa vụ của vợ, chồng theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình. Mặt khác, theo quy định tại Điều 16 Pháp lệnh thi hành án phạt tù thì: "Việc cho người đang chấp hành hình phạt tù ra khỏi trại giam hoặc chuyển họ từ trại giam này đến trại giam khác chỉ được thực hiện theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật".

Như vậy, đối chiếu với trường hợp bạn hỏi với quy định mà Luật sư vừa viện dẫn trên đây thì việc phải “có mặt” của cả hai người tại UBND phường, xã, thị trấn theo quy định để làm thủ tục đăng ký kết hôn là không thể thực hiện được. Do đó, dù pháp luật không cấm nhưng việc kết hôn với người đang chấp hành hình phạt tù có thời hạn là không khả thi ngoại trừ trường hợp người bị kết án phạt cải tạo không giam giữ.