Trẻ em lang thang tại Huế: Bài toán khó...

Chúng tôi trở lại Phú Bình giữa ngày chớm hạ chói chang. Xấp xỉ 50% dân cư phường này đều có “hộ khẩu” trên bờ sông mép nước. Khi người dân lấy đò làm nhà thì cuộc sống của họ bấp bênh đến nhường nào.

Bởi thế, những trẻ em lang thang (TELT) “xuất thân” từ cư dân vạn đò chiếm số lượng đông đảo. Đến thăm nơi tá túc của gia đình em Lê Thị Phương Thảo, chúng tôi không thể không mủi lòng. Ba mất, mẹ bị tâm thần, hai chị em Thảo phải bỏ học giữa chừng đi lang thang kiếm sống, nhặt ve chai.

Gia đình em Nguyễn Thị Út cũng trong hoàn cảnh khốn khó, nhà có 7 chị em đều làm thuê đây đó. Út luôn mơ ước được đi học, lớn lên làm cô giáo... Và rất nhiều trẻ em nghèo khác cũng đang mơ ước được học hành, gia đình khấm khá, không phải lang thang lao động kiếm sống.

Ông Lê Viết Thịnh, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Bình nhớ lại, thời điểm đầu năm 2005 trên địa bàn phường có 65 trẻ lang thang, trẻ có nguy cơ lang thang (NCLT) thống kê được 51 em nhưng trên thực tế, con số này nhiều hơn. Tại tỉnh Thừa Thiên Huế có 4 xã phường (Thuỷ An, Phú Bình, Phú Cát, Tây Lộc) thuộc TP. Huế tham gia DA HTTELT.

Theo thống kê cách đây hơn 2 năm, tại TP Huế có trên 440 TELT và 1.140 trẻ có nguy cơ lang thang (NCLT).  Trong 4 địa phương tham gia dự án (DA) có 221 trẻ lang thang và 291 trẻ có NCLT. Trong số đó có 11 em mồ côi cả cha lẫn mẹ; 16 em mồ côi cha hoặc mẹ, người còn lại bị tâm thần... Nói chung đa phần các em thuộc diện hộ nghèo, điều kiện kinh tế khó khăn.

Khác với các địa phương, những TELT tại Huế đều có một đặc thù là ban ngày các em lang thang kiếm sống, buổi tối về với gia đình. Một điều khác nữa là tại Huế, “dân vạn đò” chính là cái “nôi” sinh ra trẻ lang thang. Bởi thế, vấn đề TELT vẫn luôn là “vấn nạn” của vùng đất Cố đô.

Ông Nguyễn Ngọc Chung, Điều phối viên DA cho hay, trong thời gian thực hiện DA, đã có 216 em được hồi gia; hỗ trợ giáo dục 368 em; hỗ trợ y tế 485 em; hỗ trợ học nghề 127/80 em; chăm sóc thay thế 29 em; tổng kinh phí hoạt động tính đến 30/4/2007 trên 2,34 tỷ đồng. Thời điểm này, khi kết thúc DA, phường Phú Bình đã có 44 em được học nghề miễn phí (23 em học tại Trung tâm Dạy nghề- Tạo việc làm cho người tàn tật); 29 hộ được vay vốn, cuộc sống đang dần ổn định; 3 lớp học bổ túc với gần 40 em được rèn chữ...

 DA đã giúp Út trở lại trường, Thảo được đi học nghề may, Tâm (em Thảo) được trở lại trường học. Tâm đã 14 tuổi nhưng em không ngần ngại bước vào học lớp... 1. Tâm cười hiền: “Có xấu hổ nhưng em phải vượt qua mà học”. Kết quả thật bất ngờ, Tâm là một trong những học sinh học giỏi của lớp. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Bình vẫn trăn trở: “Khi các em học nghề gần xong, DA rút đi chúng tôi khó nhất là khâu giải quyết việc làm”.

Ông Nguyễn Xuân Quang, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban DSGĐTE Thừa Thiên Huế cho biết, theo Quyết định 19/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình Ngăn ngừa và giải quyết tình trạng TELT, trẻ em bị xâm hại tình dục và trẻ em phải lao động nặng nhọc trong điều kiện độc hại, nguy hiểm giai đoạn 2004 – 2010; đến nay Ủy ban DSGĐTE phối hợp với các cấp, các ngành liên quan thực hiện kế hoạch vận động “Đưa trẻ em lang thang về với gia đình và hoà nhập cộng đồng” đã giúp cho khoảng 66% trẻ em lang thang được quản lý, chăm sóc.

DA HTTELT đã góp phần tích cực giúp cho công tác về ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng TELT ở TP.Huế. Tuy nhiên, hiện tại Thừa Thiên Huế còn trên 350 trẻ lang thang, hàng ngàn trẻ có NCLT. Thực tế cho thấy, DA HTTELT tại Huế phát huy hiệu quả cao, song chỉ thực hiện tại 4 phường, xã của TP. Huế nên tình trạng TELT vẫn tồn tại, cần sự hỗ trợ chặt chẽ, lâu dài giữa các cấp, các ngành mới có thể đạt được kết quả bền vững.

Nguyễn Xuân Hoài