Triển khai công nghệ chống rửa tiền ở Việt Nam: 6 triệu giao dịch được ghi nhớ

Không mong đợi!

Đây là câu nói rất đáng chú ý mà ông Ric Power, Cố vấn khu vực về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, một đơn vị thuộc Cơ quan Phòng chống tội phạm và ma túy, Liên Hiệp Quốc (UNODC) về mối quan hệ giữa chống rửa tiền và thu hút đầu tư ở Việt Nam.

Vấn đề đặt ra là có nhiều người quan niệm việc các nước đang phát triển có thể thu hút đầu tư từ mọi nguồn, miễn là có lợi cho sự phát triển đất nước của họ. Ông Ric Power không phủ nhận quan điểm này, nhưng cho rằng cần hiểu rõ bản chất của hoạt động rửa tiền.

“Rửa tiền là quá trình nhờ đó tài sản do phạm tội mà có được đưa vào một loạt các giao dịch nhằm che đậy nguồn gốc bất hợp pháp và tạo vỏ bọc hợp pháp cho số tài sản đó”. Và để rửa tiền thì tội phạm thường sắp xếp, chia nhỏ và pha trộn số tiền bất hợp pháp có được, trong đó có hoạt động đầu tư, các công ty vỏ bọc ở nước ngoài, chuyển dấu tiền mặt, cơ cấu lại tiền, mua bất động sản... Nhưng vì chỉ chia nhỏ để pha trộn nên hoạt động đầu tư từ giới tội phạm rửa tiền là không chắc chắn. Chúng chỉ lợi dụng hoạt động đầu tư để hợp pháp hóa tiền rồi nhanh chóng rút lui, để lại một loạt các lỗ hổng trong nền kinh tế.

Từ nhận định này, bản thân UNODC và Việt Nam cùng thống nhất với nhau rằng chống rửa tiền là hoạt động phải được thực hiện rốt ráo, quyết liệt. Kết quả của việc này sẽ giúp cho Việt Nam giảm tội phạm và tham nhũng; thu hút đầu tư nước ngoài bền vững; củng cố vững chắc chỗ đứng của các định chế tài chính; mở rộng cơ hội thiết lập các mối quan hệ giao dịch với các ngân hàng...

Nền kinh tế tiền mặt: Khó chống rửa tiền

Khác với các nền kinh tế khác, Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu sử dụng tiền mặt trong các giao dịch của mình. Đây là một khó khăn trong việc chống lại nạn rửa tiền, vì rất khó kiểm soát các giao dịch.

Khoảng 1 năm qua, Việt Nam có 6 triệu giao dịch được ghi nhớ và trong số này, Trung tâm thông tin phòng chống rửa tiền, NHNN Việt Nam ghi nhận có khoảng 20 giao dịch đáng ngờ. Trong đó, một số giao dịch đã được chuyển sang cơ quan điều tra, tuy nhiên cho đến nay chưa có kết luận nào về các giao dịch này là hoạt động rửa tiền hay không?

Được biết, quy định ghi nhớ và lập báo cáo về các giao dịch thuộc diện ghi nhớ đã được công khai tại Nghị định số 74 của Chính phủ, ban hành từ năm 2005.

Về hoạt động chống rửa tiền ở Việt Nam, với việc thành lập một cơ quan chuyên trách trực thuộc NHNN từ năm 2007, Việt Nam đã chính thức tuyên chiến với nạn này. Đến nay, các cơ sở pháp lý cơ bản đã hoàn thiện và đang từng bước được bổ sung.

Chống rửa tiền ở Việt Nam hiện có sự tham gia của các cơ quan thuộc chính phủ, ngành ngân hàng, công an, tư pháp... Tuy nhiên, đặc thù của Việt Nam là giao dịch tiền mặt nên công tác chống rửa tiền có nhiều điểm khác biệt.

Hiện nay, quy định cao nhất về hình phạt đối với tội hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm tội mà có, thì mức phạt tù từ 1 đến 15 năm, bị tịch thu tài sản, phạt tiền đến 3 lần số tiền, giá trị tài sản được hợp pháp hóa.

N.Tước