Triển lãm tưởng nhớ cha của Lê Minh Hiền

GiadinhNet - Với những kí ức đầy ám ảnh về người cha đã qua đời 10 năm, nghệ sĩ thị giác Lê Hiền Minh đã quyết định mở một cuộc triển lãm sắp đặt mang tên “Bố Hạo”.

Cuộc triển lãm với những cuốn sách từ điển trống rỗng bằng giấy dó và những tấm ảnh xưa cũ đong đầy xúc cảm về người bố được xem như một cuộc triển lãm đặc biệt nhất từ trước tới nay.
 
Triển lãm tưởng nhớ cha của Lê Minh Hiền 1
Tấm ảnh chụp Hiền Minh được bố chở đi dạo phố khi còn nhỏ.

10 năm không dám xem ảnh đám tang cha

Lê Hiền Minh sinh năm 1979 là con gái của nữ họa sĩ Nguyễn Thị Hiền (con gái nhà văn Kim Lân) và nhà nghiên cứu Hán – Nôm Lê Dương Hạo. Cô chỉ là cháu ngoại nhưng thoạt nhìn ai cũng bảo Lê Hiền Minh có chút gì đó hao hao giống nhà văn Kim Lân. Và đi đâu mà được nhiều người gọi là cháu ngoại nhà văn Kim Lân là Lê Hiền Minh sướng lắm. Tuy nhiên, cô nhận mình là người không giống ai trong đại gia đình bên nội và bên ngoại. Bởi con người cô là cả một khối mâu thuẫn lớn.

Bề ngoài trông cô có vẻ cũ kỹ, lì lợm và có chút gì đó bất cần đời nhưng bên trong lại là một tâm hồn cực kỳ đa cảm và sâu lắng. Cũng chính vì cái sự “mẫu thuẫn” ấy mà cô đã quyết định hướng con đường sự nghiệp của mình theo những nhánh rẽ nghệ thuật không giống ai. Đó là loại hình nghệ thuật thị giác – một loại hình nghệ thuật hết sức mới mẻ ở Việt Nam. Hơn 10 năm qua, Lê Hiền Minh đã dành rất nhiều tâm huyết và sức lực để sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật thuộc loại hình điêu khắc - sắp đặt trên chất liệu truyền thống giấy dó và giấy bản.

Và cũng từ cái ngày bắt tay vào tạo dựng những tác phẩm ấy, Lê Hiền Minh đã nghĩ ngay đến một cuộc triển lãm về người cha Lê Dương Hạo của mình.

“Khi bắt tay vào chuẩn bị cho triển lãm cũng là khi những suy ngẫm về cha bắt đầu mở ra. Tôi phải đối mặt với những cảm xúc lẫn lộn mà tôi đã tránh né trong bao năm. Những cảm xúc đầy thách thức này trở về mạnh mẽ khi tôi xem lại những bức ảnh kỷ niệm, sổ tay, thư viết và rất nhiều những vật dụng khác của cha. Thật khó khi phải lục lọi trong ký ức để nhớ lại kỷ niệm mà tôi đã không muốn nhớ đến trong nhiều năm qua, để khi nhận ra bây giờ mình không còn nhớ gì mấy. Và dù 10 năm trôi qua, tôi vẫn không thể xem ảnh đám tang của cha. Tôi thấy sợ dù chỉ là chạm tay vào những bức ảnh này” - Lê Hiền Minh chia sẻ.
 
Triển lãm tưởng nhớ cha của Lê Minh Hiền 2
Tác giả Lê Hiền Minh.

Triển lãm từ điển bằng giấy dó

Và tất nhiên, 10 năm cha cô rời xa nhưng trong kí ức của một cô con gái như cô thì cha vẫn đang hiện hữu trong từng bước đời mà cô đang bước. Chính vì thế, chỉ cần nói đến cha thôi là Lê Hiền Minh có thể vẽ ra bằng ngôn từ con người cha bằng xương bằng thịt. Lê Hiền Minh kể, cha cô là người yêu sách, thích đọc sách và mê mua sách. Ông luôn tin có thể học hỏi được rất nhiều từ việc đọc sách, ông đọc vô vàn thể loại. “Tôi biết ông luôn nghĩ tôi không đọc, không học hỏi đủ từ sách. Tôi chắc là ông thất vọng và lo lắng khi căn hộ của tôi chưa thực sự phong phú về các loại sách”.

Thế nên: “ngay từ những suy nghĩ đầu tiên, tôi đã biết chắc chắn một trong những tác phẩm sẽ là sắp đặt gồm 1000 vật thể được làm bằng giấy bản và có hình dáng của sách từ điển. Tất cả đều rỗng ruột và không có chữ. Tác phẩm sắp đặt này có tên Sách Từ Điển. Sau này, tôi quyết định làm thêm một ấn phẩm phụ trợ cho Sách Từ Điển, đó là tập hợp ảnh chụp vật dụng còn lại của bố Hạo và ghi chép lại ký ức của tôi về bố, có tên Còn Lại| Rời Rạc” - Lê Hiền Minh bộc bạch.

Ý tưởng đặc biệt này được Lê Hiền Minh xem như một lời tuyên bố thay cho sự thất vọng của cha mình về việc đại bộ phận chúng ta không biết đọc ngôn ngữ Hán - Nôm.

“Chúng ta hoàn toàn bị cắt đứt với chính nền văn hoá của tổ tiên. Đây là một việc liên quan đến văn hoá đọc, viết của giới trẻ ngày nay. Với sự phát triển của máy vi tính và internet, chúng ta càng ngày càng đọc và viết bằng bút, bằng giấy ít đi… Sách từ điển nói về sự trống rỗng và sự trống rỗng đối với tôi lúc này tượng trưng cho những ký ức về cha tôi đã mất đi qua năm tháng. Trống rỗng cho nỗi buồn và giận rằng bao năm tôi ở bên cha bây giờ trở thành một nắm ký ức lộn xộn, lẫn lộn, lụn vụn và mỏng manh. Những mảnh ký ức này ùa về bất chợt, lung tung không báo trước, không có thứ tự trước sau, không cần biết chúng sẽ làm tôi buồn hay làm tôi giận. Sự rời rạc này nhiều lúc thật khó để tôi có thể nhìn sự việc một cách khách quan khi bố tôi không còn để giải đáp. Tôi cũng không thể phủ nhận nhiều lúc ký ức đến bất chợt mang lại niềm vui và làm tôi thấy mạnh mẽ hơn trong cuộc sống”. 

Và vì thế mà ấn phẩm Còn lại| Rời rạc được hình thành để phụ trợ cho Sách Từ Điển. Nó là tập hợp ảnh chụp vật dụng còn lại của bố cô và ghi chép lại những mảnh ký ức mà cô nhớ về bố.
 

Lê Hiền Minh tốt nghiệp Học Viện Mỹ Thuật Cincinnati, Ohio, USA, chuyên khoa Hội họa. Từng có 3 triển lãm cá nhân ở Mỹ và Việt Nam. Triển lãm cá nhân lần thứ 4 này mang tên “Bố Hạo” sẽ diễn ra vào 16h ngày 10/11 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội). Đây là một cách để Lê Hiền Minh kỷ niệm 10 năm ngày mất của cha cô – nhà nghiên cứu Hán - Nôm Lê Dương Hạo.

 
Hà Tùng Long
hoaianh