Trồng rau sử dụng chất "kích phọt": Lỗi không phải ở thuốc, mà ở con người
Giadinh.net - Đó là khẳng định của TS Nguyễn Thị Phương Chi (nguyên Trưởng phòng Vi sinh vật đất, Viện Công nghệ Sinh học) – người đã “làm việc” với GA3 từ cách đây hơn 20 năm.
Tác dụng của GA3 hết sức rõ ràng
“Chúng tôi đã từng cùng đoàn của Viện Công nghệ Sinh học sang Trung Quốc tìm hiểu về GA3 chiết xuất từ những cây đang nảy mầm như lúa, đỗ... từ năm 1972. Bản thân tôi đã từng sử dụng thuốc này trên cây xà lách, cây chè... cách đây mấy chục năm. Tác dụng kích thích tăng trưởng của GA3 thiết tưởng không cần phải đề cập nữa, bởi đã được thế giới thừa nhận từ những năm 20 của thế kỷ trước. Đó là một nhóm cổ điển, không phải mới mẻ gì”.
Theo dòng sự kiện >> Chất "kích phọt" trong rau: "Bán" nguy hại cho người tiêu dùng >> Khảo sát thực địa của phóng viên GĐ&XH: Hà Nội có nguy cơ thiếu rau xanh
Cùng chung quan điểm với TS Phương Chi, GS.TS Nguyễn Lân Dũng (Phó Chủ tịch Hội các ngành sinh học Việt Nam) cũng khẳng định, GA3 chẳng có lỗi lầm gì trong câu chuyện “kích phọt” ngày hôm nay của chúng ta cả. “Tôi khẳng định, GA3 đã được các nhà khoa học chứng minh là vô hại đối với người, động vật... nên được sử dụng rộng rãi ở các nước trên thế giới” – TS Lân Dũng nói – “Tác dụng điều hòa sinh trưởng của GA3 chủ yếu là xúc tiến việc kéo dài tế bào, xúc tiến quá trình tổng hợp protein và axit nucleic trong tế bào, kích thích hạt nảy mầm, thúc đẩy quá trình phát triển của thân, lá, hoa. GA3 giúp sản sinh ra loại ARN thông tin mã hóa việc tổng hợp các men thủy phân, do đó giúp phân giải các chất dự trữ trong tế bào để cung cấp cho quá trình sinh trưởng các cơ quan mới”.
Theo TS Phương Chi, trong thời gian bà làm thử nghiệm với GA3, năng suất trồng trọt tăng khoảng 150%-170% so với khi không sử dụng, tất nhiên với điều kiện cây trồng phải có chế độ chăm sóc tốt. “Thông thường thì với liều lượng đúng, đủ, cây bắt đầu có dấu hiệu tăng trưởng sau khoảng 12-15 ngày phun GA3, sau đó người trồng mới thu hái để mang bán. Lúc này, thuốc gần như không còn tồn dư nữa”. TS Chi khẳng định, nếu dùng GA3 chỉ trong vòng vài ngày thì rau cỏ khó có thể dài ra một cách “đáng ngờ”, ngoại trừ sử dụng quá liều. “Nhưng rõ ràng là nếu sử dụng quá liều, cây sẽ phát triển một cách dị dạng, người tiêu dùng dễ dàng nhận ra điều đó để tẩy chay” - TS Chi nhận định.
Cả hai nhà khoa học đều khẳng định, nếu nói việc sử dụng GA3 trong trồng trọt để kích thích tăng trưởng có thể gây hại cho con người là chưa có căn cứ.
Lỗi là ở con người
“Vấn đề ở chỗ, để “kích phọt” cho rau cỏ và cây trồng hiện nay, người nông dân đang sử dụng chất gì, chất đó có đúng là GA3 hay không? Đã có ai chứng minh được, việc rau cỏ lớn nhanh “như thổi” hiện nay chính là do người dân dùng GA3 chứ không phải một loại thuốc nào đó?” – TS Phương Chi lo ngại. Cũng như ý kiến của TS Nguyễn Kim Thanh - Trưởng bộ môn Sinh lý thực vật, Khoa Nông học, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội (xem GĐ&XH số 26 ra ngày 29/2/2008), TS Chi cho rằng, để xác định được điều này, Chi cục Bảo vệ thực vật không phải là sự lựa chọn tối ưu vì “cơ quan bảo vệ thực vật chỉ mạnh về thuốc trừ sâu chứ không mạnh về lĩnh vực này”. Phải chăng chính vì “sự vào cuộc bất đắc dĩ” của cơ quan bảo vệ thực vật với những thí nghiệm và những kiến giải thiếu thuyết phục, khiến câu chuyện về thuốc “kích phọt” một lần nữa làm cho người tiêu dùng lo ngại và người trồng rau lao đao?
Khi được hỏi, các nhà khoa học đều khẳng định, các loại thuốc kích thích tăng trưởng, như bất kỳ loại thuốc nào khác, nếu sử dụng quá liều và không đúng quy cách thì có thể gây hại cho người tiêu dùng. Còn việc gây hại như thế nào thì cần có sự nghiên cứu kỹ lưỡng của ngành y tế. TS Chi khuyến cáo, việc phân biệt rau dùng thuốc quá liều – ví như rau bí, loại rau vẫn có khả năng dài ra sau thu hái nếu được dùng chất kích thích tăng trưởng – với rau bình thường rất dễ: khoảng cách giữa các đốt rất dài, màu xanh của lá nhạt đi do chất diệp lục không có đủ để phủ kín lá, lá rau dài hơn so với lá rau bình thường…
Theo GS.TSKH Nguyễn Tài Lương (Hội các ngành Sinh học VN) vấn đề của chúng ta hiện nay là làm sao hướng dẫn người trồng rau biết cách sử dụng các loại thuốc kích thích tăng trưởng một cách hợp lý (bởi các loại thuốc này được bán rất rẻ trên thị trường). “Nếu nông dân ta dùng GA3 đúng liều lượng thì chỉ khi một người ăn một lúc cả mấy tạ rau mới có dấu hiệu biểu hiện ngộ độc. Cũng hiếm khi xảy ra tình trạng ngộ độc tích lũy, vì cơ thể con người có khả năng thải trừ các chất không có lợi, chỉ đến khi quá sức thì chất độc mới có thể tấn công được” – ông nói – “Tôi chỉ nghi ngại, người trồng rau dùng những loại thuốc mà chúng ta không biết tên, nguồn gốc, thành phần mà thôi”.
Vì thế, trong khi chờ đợi các ngành chức năng kiểm soát việc nhập lậu các loại thuốc nông nghiệp không nguồn gốc xuất xứ, không hướng dẫn sử dụng, thì người trồng rau – vì uy tín và sự tồn vong của mình – phải biết “nói không” với chúng. Và thay vì việc đưa ra những thí nghiệm, những kiến giải thiếu thuyết phục, ngành nông nghiệp, nói rõ hơn là các cơ quan khuyến nông cần sâu sát hơn với người dân để hướng dẫn họ những cách “kích phọt” hợp pháp để tăng năng suất cây trồng.
Tú Anh - Thu Hường