Trung Quốc ”cập nhật” cách báo hiếu

Chữ “hiếu” và đạo làm con luôn được coi là tâm điểm trong “chiếc la bàn đạo đức” ở Trung Quốc.

 

Trong 600 năm qua, trẻ em ở Trung Quốc đã học cách báo hiếu cha mẹ già thông qua việc đọc những câu truyện cổ tích về đạo làm con. Nay chính quyền Trung Quốc quyết định bổ sung thêm các câu chuyện mới mang dáng dấp hiện đại. Tuy nhiên hành động của nhà chức trách đã vấp phải nhiều lời chê bai.

 

Làm mới sách dạy chữ hiếu

“Nhị thập tứ hiếu” là một tác phẩm nổi tiếng trong văn học Trung Hoa, kể lại sự tích của 24 tấm gương hiếu thảo do Quách Cư Nghiệp, sống thời nhà Nguyên (1260-1368) biên soạn. Ông nổi tiếng là một người con hiếu thảo, sau khi cha mất ông đã xuất bản quyển sách này. Các câu chuyện cảm động được kể lại xảy ra từ thời Thuấn Đế đến đời ông và tới nay vẫn còn xuất hiện trên các hiệu sách ở Trung Quốc. Trong cuốn sách, độc giả có thể tìm thấy rất nhiều câu chuyện đẹp đẽ về chữ hiếu. Đó là Dương Hương, người con giết hổ cứu cha; Giang Cách, người làm thuê nuôi mẹ; Đường phu nhân, người cho mẹ chồng bú sữa; Ngô Mãnh, nhân vật thà để muỗi đốt chết mình chứ không cho chúng đụng tới cha mẹ.

Đó còn là Vương Tường, người nằm trên băng cho băng tan ra để câu cá chép về nấu cháo cho mẹ; Dữu Kiềm Lâu, đứa con dũng cảm nếm phân của cha để tìm nguyên nhân khiến ông bị bệnh; Giang Cách, tấm gương làm thuê nuôi mẹ; Đổng Vĩnh, người đã bán thân để có tiền mai táng cho cha.

Nhưng nay cuốn sách đã có một đối thủ mới, mang tên “Nhị thập nguyên tắc hiếu thảo”. Đây là một tập sách chứa các câu chuyện do giới chức Trung Quốc biên soạn, nhằm khuyến khích các hành vi tốt trong "thời hiện đại".

Nhưng tập sách về chữ “hiếu” thời hiện đại lại không được hay ho như sách gốc. Trái lại, nó tầm thường hơn nhiều. "Hãy dạy cha mẹ cách dùng Internet", "Hãy viếng thăm cha mẹ trong những ngày nghỉ", "Lắng nghe câu chuyện của người già" là tựa những bài viết được đăng trong tập sách.

Li Li, một phát ngôn viên dự án “Trái tim tôi hướng về người già” do Chính phủ tài trợ, vốn đứng sau ý tưởng cho ra đời cuốn sách mới, đã giải thích: "Tập sách cập nhật về đạo hiếu đã phản ánh tinh thần của bộ sách cũ, nhưng nó còn mang cả dáng dấp hiện đại nữa. Chúng tôi đã quyết định viết sách theo mô hình các lời khuyên, sau khi đã lắng nghe tâm sự của người già trong hai năm qua và tìm hiểu về những điều họ mong muốn. Chúng tôi cảm thấy mình có trách nhiệm phải cập nhật bộ sách về chữ hiếu vì đơn giản là người ta hiện không thể làm theo những gì có trong tập sách cũ nữa".

Chỉ hô hào suông chưa đủ

Tờ China Daily nói rằng các câu chuyện của Quách Cư Nghiệp được rất nhiều người Trung Quốc thuộc nằm lòng và có thêm nhiều câu chuyện khác về chữ hiếu đã được thêm vào sách này trong vòng nhiều năm qua. Ngày hôm nay, các câu chuyện của ông vẫn được khắc vào bia mộ và chúng thậm chí còn tồn tại với tư cách một ứng dụng cho điện thoại iPhone.

Tuy nhiên việc "cập nhật" các câu chuyện của Quách đã mang tới những phản ứng trái chiều tại Trung Quốc. "Tôi đã dạy mẹ tôi dùng Internet để bà có thể trò chuyện với tôi. tôi đã hoàn thành đạo hiếu theo tiêu chuẩn mới rồi đấy" - Zheng Li, một kế toán 27 tuổi hồ hởi kể. Là con duy nhất trong gia đình ở tỉnh Giang Tô, Zheng đã rời nhà cách đây 9 năm để học đại học và giờ định cư tại Mỹ. "Các câu chuyện cổ về chữ hiếu thực sự không có giá trị lắm với tôi" - Zheng nói và cho biết cuốn sách (mới) cập nhật đã giúp cô rất nhiều trong việc hiểu tâm tình cha mẹ già ở quê, sau nhiều năm xa nhà. Nhưng chồng Zheng thì khác, anh đánh giá sách của Quách Cư Nghiệp vẫn có giá trị trường tồn. "Anh ấy luôn tin vào các giá trị truyền thống" - cô nói.

Shen Xiaoyin, 50 tuổi, người Trùng Khánh, cũng có quan điểm giống chồng Zheng. Bà thậm chí đi xa hơn khi chỉ trích cuốn sách mới là "vô giá trị". "Liệu cuốn sách mới có thể làm được gì cơ chứ? Con cái chúng tôi sẽ không về thăm cha mẹ thường xuyên hơn chỉ vì các nguyên tắc mới đã xuất hiện" - bà nói và đánh giá gia đình mới là yếu tố quan trọng trong việc giáo dục đứa trẻ thành hiếu thảo hay không .

Được biết chữ “hiếu” hiện vẫn là tâm điểm trong “chiếc la bàn đạo đức” ở Trung Quốc và đã tích hợp vào tất cả các hệ thống tôn giáo, tín ngưỡng của nước này. Trong những năm gần đây, Chính phủ đã tăng cường các biện pháp nhằm khiến việc con cái tôn trọng cha mẹ trở thành một phần trong luật pháp, thể hiện qua việc đề xuất một điều luật, trong đó yêu cầu con cái viếng thăm cha mẹ tại dự thảo luật về Quyền của người già.

Tuy nhiên Wu Zuolai, một chuyên gia văn hóa tại Học viện Nghệ thuật quốc gia Trung Quốc nói rằng, chức năng của gia đình đã suy giảm ở Trung Quốc, nhất là tại vùng nông thôn, bởi sự di cư của lực lượng lao động ở đây ra các đô thị, vốn khiến cho người già chỉ còn biết trông vào nhau mà sống. "Nhắc nhở người dân về bổn phận làm con với cham mẹ già là điều tốt Nhưng quan trọng hơn, Chính phủ và toàn xã hội cũng phải nỗ lực để hoàn thiện hệ thống chăm sóc y tế, phúc lợi, nhằm đảm bảo người già luôn có một cuộc sống hạnh phúc dài lâu" - ông nói.