Truy tìm nguồn gốc 280 con gấu hoang dã

Vụ việc này có dấu hiệu của vụ vận chuyển, buôn bán động vật hoang dã lớn nhất từ trước tới nay được phát hiện tại Việt Nam.

6 công ty liên quan vụ buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép 280 con gấu gồm: Công ty TNHH FPC, có địa chỉ tại phường Hà Khẩu, TP Hạ Long (61 con); Công ty TNHH Xuân Hương, địa chỉ Hà Khẩu, Hạ Long (51 con); Công ty TNHH Hồng Minh, địa chỉ Hà Khẩu, Hạ Long (51 con); Công ty cổ phần dịch vụ Ngọc Châu, Yên Hưng (42 con); Công ty Black bia, Hà Khẩu, Hạ Long (15 con), Công ty TNHH Minh Phượng, Yên Hưng, Quảng Ninh (60 con).

Trong tổng số 280 con gấu nói trên, bước đầu xác định toàn bộ đều thuộc gấu hoang dã, trong đó có 117 con có gắn chíp.

Theo quy định hiện hành, những con gấu gắn chíp là gấu có sự kiểm soát của lực lượng kiểm lâm, có giấy phép vận chuyển. Cơ quan chức năng đang kiểm tra hồ sơ, giấy tờ liên quan đến 117 con gấu gắn chíp.

Trường hợp các giấy tờ đều hợp lệ thì 117 con gấu này coi như được phép vận chuyển. Ngược lại, nếu không có đủ giấy tờ, giấy tờ không hợp lệ đối với bất kỳ con gấu nào đã gắn chíp thì đây là dấu hiệu của hành vi giả mạo chíp hoặc có sự tiếp tay của người được giao kiểm tra, gắn chíp.

Do đó, hiện chưa đủ cơ sở để xác định 117 con gấu có gắn chíp là hợp pháp hay không.

Riêng 163 con gấu còn lại không có chíp, theo quy định việc vận chuyển, bắt giữ là vi phạm việc bảo vệ động vật hoang dã quý hiếm.

Theo nhận định bước đầu của cơ quan chức năng, nhiều khả năng số gấu hoang dã này được đưa về từ nước ngoài. Vì trên thực tế, rừng Việt Nam không thể săn bắt được nhiều gấu hoang dã như vậy. Nếu đúng toàn bộ số gấu có nguồn gốc từ bên ngoài thì trách nhiệm đặt ra với lực lượng Hải quan và Kiểm lâm phải được làm rõ.

Hiện tại, các doanh nghiệp có số gấu bị phát hiện nuôi giữ trái phép đã khai báo bước đầu. Một số trường hợp cho rằng, số gấu bị phát hiện không thuộc sở hữu của họ mà là... nuôi hộ! Tuy nhiên, theo quy định thì bất kỳ hành vi tàng trữ động vật hoang dã trái phép nào cũng vi phạm pháp luật.

Do đó, việc vận chuyển, tàng trữ tới 280 con gấu, trong đó 163 con không có chíp, theo đánh giá của Cục CSMT là rất nghiêm trọng.

Được biết, từ tháng 9/2005, Cục Kiểm lâm triển khai kế hoạch gắn chíp điện tử cho khoảng 4.000 con gấu đang được nuôi nhốt tại Việt Nam với mục tiêu là quản lý chặt chẽ hơn nữa gấu nuôi và gấu hoang dã.

Chương trình gắn chíp cho gấu nuôi được tiến hành 2 đợt, trong đó đợt đầu tiên gắn 2.000 chíp cho hơn 2.000 con gấu tại Hà Tây, Hải Phòng, Nghệ An, Bình Dương –  bốn địa phương có số lượng gấu nuôi nhiều nhất.

Kinh phí thực hiện gắn chíp được huy động từ Hội Bảo vệ động vật thế giới, Cục Kiểm lâm và các địa phương có gấu nuôi nhốt.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nếu thu hồi số gấu nuôi nhốt nói trên thì việc chăm sóc, quản lý sẽ rất phức tạp, tốn kém. Còn việc thả gấu về rừng cũng không khả thi do gấu nuôi nhốt đã mất bản năng tự kiếm thức ăn như gấu hoang dã, việc gắn chíp sẽ giúp phân biệt gấu nuôi với gấu hoang dã. Sau khi hoàn tất chương trình gắn chíp, nếu phát hiện gấu hoang dã tại các trang trại, chủ nuôi gấu sẽ bị xem xét xử lý hình sự.

Tuy nhiên, đến nay hiếm vụ nuôi gấu không có chíp bị khởi tố mà chỉ nộp phạt hành chính. Phải chăng đây là là một kẽ hở?

Phan Hiếu