Tường trình từ tâm lũ
Giadinh.net - “Vào lúc 5h30 sáng, đứng từ trên đồi cao nhìn xuống, cảnh tượng thật khủng khiếp, dòng nước cuồn cuộn nhổ từng cái cây, từng nóc nhà và cuốn đi mất hút”...
Những người Dao ở Tùng Chỉn 1 (xã Trịnh Cường, Bát Xát, Lào Cai) bàng hoàng kể lại...
Cánh đồng đá chết
Từ xa nhìn lại, bản Tùng Chỉn 1 giờ đây giống như một cánh đồng đá mênh mông, kéo dài gần 3km. Đá cục, đá tảng trắng phau, lô nhô giữa những dòng nước đục ngầu cuồn cuộn. Đứng bên bờ nghe vọng tiếng lục cục của đá cuội đang bị cuốn đi. Lục Thị Đuổi, 20 tuổi kể lại: “Hai mẹ con ở nhà một mình, chồng em có việc đi lên huyện, lúc đó trời còn tối lắm, mưa rất to, em trở dậy cho con bú thì bỗng nghe một tiếng nổ to như tiếng sấm, rồi những tiếng ầm ầm vọng về, chưa hiểu chyện gì xảy ra thì bên nhà hàng xóm có tiếng hét: “Chạy đi! Lũ về!”. Chả kịp mang theo gì, bế con bé chưa đầy tháng tuổi, chỉ kịp ra sau nhà dắt con trâu rồi hai mẹ con chạy lên đồi. May mà có con trâu, em cứ nắm đuôi để nó kéo đi”. Không may mắn như cô, 19 người khác trong bản đã không kịp thoát, bị dòng nước mang đầy gỗ đá, bùn cuốn phăng đi, đến nay vẫn chưa tìm thấy xác.
Bé Lan, 3 tuổi ở bản Cuông 3, xã Xuân Hoà, Bảo Yên.
“Vào lúc 5h30 sáng, đứng từ trên đồi cao nhìn xuống, cảnh tượng thật khủng khiếp, dòng nước cuồn cuộn nhổ từng cái cây, từng nóc nhà và cuốn đi mất hút”- những người Dao ở Tùng Chỉn 1 bàng hoàng kể lại. Theo anh Nguyễn Phùng Giang, Đồn trưởng biên phòng 263 đóng trên địa bàn xã Trịnh Tường: “Nguyên nhân chính gây ra vụ lũ không hẳn do mưa lớn đơn thuần vì thực tế ở đây mưa không thể to bằng bên Sapa, thế nhưng cách đây mấy tuần, trên tận đầu nguồn, gần khu rừng thảo quả có một ngọn đồi bị sạt, lấp khe, nước tụ lại thành một cái hồ chứa, mấy ngày qua mưa to, nước của hồ dâng lên mãi và đến rạng sáng mùng 9/8 thì hồ bị bục, vỡ tạo thành cơn lũ bất ngờ này khiến bà con không trở tay kịp. Tiếng nổ lớn mà nhiều người nghe thấy chính là tiếng vỡ của cái hồ, nhờ đó một số người đã tỉnh dậy kịp chạy thoát, nếu không hậu quả còn khôn lường”.
Mấy ngày nay, cả trăm người dân Tùng Chỉn và các bản lân cận vẫn kiên trì tìm kiếm từng hốc đá, bụi cây trên cái “cánh đồng đá chết chóc”, dưới hàng vạn viên đá to nhỏ kia là người thân, là trâu bò, là tài sản và hoa màu của người Dao ở Tùng Chỉn. Những ánh mắt, tắt dần tắt dần hy vọng khi thời gian trôi qua, những tiếng thở dài như nặng hơn. Thật khó còn chút ít cơ may nào để tìm được chút gì trên “cánh đồng đá chết”.
Nỗ lực “giải vây”
Không riêng ở Tùng Chỉn, khắp Lào Cai, mưa lũ còn kéo theo lở, sụt đất khiến cho đến ngày 11/8 những con đường chính đến Lào Cai vẫn hoàn toàn bị chia cắt. Tuyến đường huyết mạch, quốc lộ 70 bị chắn bởi hàng chục điểm đất lở lấp ngang đường, đặc biệt là đoạn từ Bảo Yên xuôi về Yên Bái. Ngay cả tuyến đường 279 nối từ thị trấn Phố Ràng (Bảo Yên) đi Bắc Quang (Hà Giang) cũng có đến 38 điểm sạt lở, nhất là đoạn ở khu vực xã Xuân Hoà, nguyên một quả đồi đã sụt xuống lấp hết đường với khối lượng đất đá ước tính lên tới 8.000 m3. Xe máy di chuyển cũng còn cực kỳ khó, nhiều đoạn cũng không thể khiêng xe vượt qua được. Chúng tôi đã mất hơn 6 tiếng đồng hồ để đi một chặng đường chừng 30km từ trung tâm xã Nghĩa Đô ra tới thị trấn Phố Ràng bằng cách đi xe máy rồi lại đi bộ chừng 12km rồi bắt xe máy để đi tiếp.
Đến rạng sáng ngày 12/8 những chuyến tàu đầu tiên có thể xuất phát được từ Lào Cai về Hà Nội góp phần giải tỏa một phần nhỏ lượng người bị kẹt lại TP Lào Cai, Sapa, nhất là du khách. Thế nhưng, các đoàn tàu cũng chỉ đến được địa phận Yên Bái thì lại phải dừng do bùn đất tiếp tục tràn xuống lấp hết đường. Hàng chục toa tàu ì ạch nhích từng bước đi, sau những công nhân sửa đường. Còn có hàng ngàn người khác vẫn đang vạ vật ở
Sống trong vùng lũ
Với 50 người dân còn sống sót ở Tùng Chỉn, Bát Xát, hiện họ chỉ biết trông chờ tá túc tại Đồn biên phòng 263 Trịnh Tường mà chưa biết tương lai sẽ đi về đâu? Việc cấp bách giờ đây là chỗ ở để trở về sinh sống trong những ngày tới cũng như một vùng đất mới để canh tác vì cả cánh đồng Tùng Chỉn đã nằm dưới bãi đá khổng lồ do cơn lũ gây nên.
Người dân đang cố nhặt nhạnh những gì còn sót lại. Ảnh: Na Sơn
Một số xã bị cô lập như Long Phúc, Xuân Thượng (Bảo Yên) đã có thể mang hàng cứu trợ được vào bằng thuyền và vác bộ. Toàn huyện Bảo Yên cũng có 15 người chết và 6 người mất tích chưa tìm thấy. Thương tâm nhất là ở xã Xuân Thượng, khi lũ về một nhóm 5 em nhỏ chăn trâu chạy trú vào một cái lán nhỏ, dòng nước mang theo bùn và đất đá ập xuống, cả người và trâu bị vùi lấp.
Ở thị trấn Phố Ràng (huyện Bảo Yên) ngày 10/8, chúng tôi bắt gặp hàng trăm du khách, nhất là khách nước ngoài bị kẹt lại trong thế “tiến thoái lưỡng nan”. Một nhóm khách người Pháp đành đánh liều thuê xe ôm để qua Bắc Quang (Hà Giang) trở về Hà Nội cho kịp chuyến bay về nước. 800 ngàn/người là cái giá phải trả cho cuốc xe gần 60km này. Trong hoàn cảnh mưa lũ, một số nghề lại trở nên “có giá” hơn như xe ôm, dịch vụ khiêng xe máy qua những chỗ sụt lở.
Một số người dân thì tranh thủ lũ để vớt củi và gỗ trôi theo dòng nước lũ. Ở khu vực bản Vược, Bát Xát luôn tập trung khoảng vài chục người tranh thủ kiếm thêm. Có khi may mắn họ vớt được những khúc gỗ to có giá trị lên tới vài chục triệu. Các tiệm sửa xe máy trong những ngày này cũng luôn nhộn nhịp và đông khách.
Khi nghe thông tin lại có áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng vào miền Bắc gây mưa khắp nơi, nỗi lo về cơn lũ vừa đi qua chưa hết, nỗi lo về những hiểm họa thiên tai đang rình rập lại tiếp tục đè nặng những người dân vùng lũ. “Đất ở đây đã ngậm no nước rồi, bây giờ có mưa to thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra”- một cán bộ ở văn phòng huyện ủy Bảo Yên lo lắng.
Na Sơn