“Văn hóa tiền mặt” và chuyện phạt

 Sẽ không có gì đáng nói, nếu như chuyện phạt được thực hiện một cách nghiêm túc, đúng luật. Thế nhưng, báo chí và dư luận xã hội từng nhiều lần phơi bày các hiện trạng bất cập của chuyện phạt. Từ chuyện các vi phạm ATGT được "cho qua" thay vì lập biên bản xử lý, chuyện các cá nhân thừa hành công vụ "làm luật", nhận "mãi lộ" với tài xế và người vi phạm giao thông, vi phạm trật tự công cộng… Nay lại đến chuyện trao quyền cho người xử phạt cao hơn, nhiều hơn với hình thức xử phạt "lao động công ích" tại địa phương nơi người vi phạm cư trú thì việc phạt sẽ ngày càng nặng nề và phức tạp hơn.

Chưa nói đến chuyện thẩm quyền ra quyết định không phù hợp với tư pháp quốc tế, việc trao quyền năng này cho các lực lượng thực thi pháp luật cũng dễ dẫn tới nhiều hệ lụy. Đơn cử một ví dụ nhỏ: Một cán bộ lãnh đạo cấp huyện ở Hải Phòng chẳng hạn, khi lên Hà Nội tham gia giao thông có vi phạm đến mức phải bị xử lý hình thức lao động công ích trong phạm vi 30 giờ tại địa phương. Liệu ông (bà) cán bộ lãnh đạo này có thể chấp nhận việc sau đó phải về chường mặt ngay tại nơi mình đang làm lãnh đạo để thực hiện hành vi… lao động công ích không? Chưa kể, nếu việc đó được chấp nhận thì chính quyền địa phương nơi cán bộ này làm việc sẽ "giám sát" ra sao với việc "lao động công ích" của "sếp" mình? Chưa kể, nếu không chấp nhận được sự "muối mặt", vị cán bộ nọ có thể sẽ sử dụng mọi hình thức có thể để việc "phạt lao động công ích" không diễn ra.

Với người dân cũng vậy, nếu chẳng may vi phạm hành chính, vi phạm giao thông, đa phần cũng sẽ chọn "phương án nhanh gọn" thay cho việc về địa phương đi nhổ cỏ, trồng cây, tưới rau, sơn tường hay làm một việc tương tự nào đó. Có nghĩa là, đa phần người dân khi vi phạm sẽ bằng mọi cách để thoát khỏi việc bị xử phạt này. Khi ý thức pháp luật chưa cao, sự thực thi chưa nghiêm túc, sự kiểm tra, giám sát còn hạn chế, người ta vẫn có vô vàn cửa để "lách" các quy định phạt. Khi "văn hóa tiền mặt" vẫn còn phổ biến mà quyền năng lại được trao nhiều hơn vào một số bộ phận trực tiếp thực thi pháp luật, chuyện phạt với ý đồ "răn đe mạnh mẽ" có thể gây hiệu ứng ngược lại mong muốn tốt đẹp của nhà làm luật!

Thường Sơn