Vì "Một thế giới phù hợp với trẻ em": Việt Nam - Câu chuyện của sự thành công

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng, ông Kul Gautam, Phó Giám đốc Điều hành Quỹ Nhi đồng LHQ, ông Jesper Morch, đại diện UNICEF tại Việt Nam... cùng lãnh đạo Uỷ ban Văn hoá giáo dục thanh thiếu niên nhi đồng của Quốc hội, các bộ, ban ngành liên quan và lãnh đạo ngành DSGĐTE các địa phương đã tiến hành kiểm điểm quá trình triển khai, tổ chức thực hiện những nội dung cơ bản của văn kiện; trao đổi chia sẻ kinh nghiệm với một số nước trong khu vực và các tổ chức quốc tế.

Việt Nam đã nỗ lực làm hài hoà giữa công ước quốc tế và luật pháp quốc gia

Trong Báo cáo quốc gia kiểm điểm giữa kỳ việc thực hiện văn kiện “Một thế giới phù hợp với trẻ em”, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban DSGĐTE Lê Thị Thu nhấn mạnh: “Chúng ta nhận thức sâu sắc rằng xây dựng một thế giới phù hợp với trẻ em, mà cụ thể hoá là xây dựng thành công xã, phường phù hợp với trẻ em thì trẻ em Việt Nam đều có cuộc sống khoẻ mạnh, được hưởng nền giáo dục cơ bản có chất lượng, được lớn lên trong môi trường an toàn lành mạnh, không bị lạm dụng và bạo lực, được tham gia và phát triển. Việt Nam đã rất nỗ lực trong việc làm hài hoà giữa công ước quốc tế và luật pháp quốc gia, cụ thể hoá tinh thần văn kiện “Một thế giới phù hợp với trẻ em” trong việc xây dựng “xã phường phù hợp với trẻ em".

Mô hình này đang được triển khai ở các tỉnh, thành phố trong cả nước với 28 chỉ tiêu cụ thể và 4 tiêu chuẩn cơ bản là: Môi trường xã hội phù hợp với trẻ em; Môi trường gia đình đảm bảo để trẻ em phát triển toàn diện; Mọi trẻ em đều được hưởng các quyền cơ bản; Bảo vệ, chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Thông qua việc ban hành, sửa đổi, bổ sung  những bộ luật liên quan tới việc đảm bảo quyền của trẻ em, đồng thời hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành luật theo hướng ngày càng hoàn thiện và thân thiện với trẻ em hơn. Cùng với việc bổ sung hoàn thiện hệ thống luật pháp, Chính phủ đã ban hành và chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện nhiều chính sách, chương trình, dự án về lĩnh vực này  và từng bước  đưa các mục tiêu phát triển về trẻ em vào kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Việt Nam đã và sẽ tiếp tục những cam kết và nỗ lực để thực hiện văn kiện trên thông qua việc xây dựng khuôn khổ pháp lý cũng như môi trường gia đình, nhà trường và xã hội thân thiện với trẻ em; nâng cao nhận thức quyền trẻ em; tăng cường nguồn lực đầu tư cho trẻ em; đẩy mạnh giám sát đánh giá, xử lý  nghiêm minh theo quy định của pháp luật  mọi hành vi xâm hại, lạm dụng trẻ em và vi phạm quyền trẻ em. Các hoạt động tuyên truyền và giáo dục được tăng cường nhằm khuyến khích, hướng dẫn những hành vi tích cực trong việc thực hiện các quyền cơ bản của trẻ em, lên án và ngăn chặn những hành vi vi phạm quyền trẻ em, ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của trẻ em.

Các dịch vụ tư vấn, can thiệp sớm đã và đang được thiết lập để mọi trẻ em, mọi người dân được tiếp cận với pháp luật, chính sách, phúc lợi của nhà nước, xã hội dành cho trẻ em”.Ông Kul C. Gautam, Phó giám đốc điều hành UNICEF đánh giá, báo cáo quốc gia của Việt Nam nhìn nhận rất thẳng thắn trên tinh thần “tự phê bình” những “hạn chế”, khó khăn và tồn tại. Chỉ trong vòng  một thập kỷ, tại Việt Nam tỷ lệ nghèo đói đã giảm xuống một nửa; Tỷ lệ tử vong của trẻ dưới 5 tuổi và tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng  đều giảm đáng kể; Tỷ lệ trẻ được tiêm chủng rất cao...

Ông cũng đề nghị các nhà lãnh đạo Việt Nam đẩy nhanh các tiến bộ giảm thiểu sự phân hoá trong xã hội, đặc biệt có ảnh hưởng đối với trẻ em. Đối với các vấn đề nảy sinh như sự lây truyền nhanh của HIV/AIDS trong thanh niên và vị thành niên, Việt Nam cần nhanh chóng đảo ngược xu hướng này bằng các can thiệp chống lại kỳ thị và phân biệt đối xử, cung cấp kịp thời các dịch vụ và điều trị đến gia đình và những người bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS.

Đẩy mạnh việc xây dựng “Nền văn hoá quyền trẻ em”

Ông Jesper Morch, Trưởng đại diện UNICEF Việt Nam nhận xét: “Chúng ta đã chứng kiến những cam kết và những tuyên bố quốc tế được hiện thực hoá trên đất nước này – ví dụ như việc xây dựng những xã phường phù hợp với trẻ em và gần đây nhất là Tuyên bố Hà Nội về hiệu quả viện trợ  nhằm tìm ra một phương thức hài hoà và có hệ thống phát huy tối đa hiệu quả các nguồn lực dành cho sự phát triển của Việt Nam.

Tuy nhiên, tôi muốn gợi ý rằng khi đề cập đến quyền trẻ em ở Việt Nam, những nỗ lực cho đến lúc này dường như mới chỉ dừng lại ở mức chúng ta đã có khá đầy đủ các công cụ bảo vệ về pháp lý. Vấn đề ở đây là, trong nhiều lĩnh vực, thực tế cho thấy ở nhiều chỗ, nhiều nơi, chúng ta vẫn chưa có khả năng cụ thể hoá các chính sách  tốt thành những việc làm thực sự để tạo nên một môi trường bảo vệ và tạo điều kiện tốt và toàn diện nhất cho trẻ em. Có lẽ, thách thức lớn nhất của chúng ta hôm nay là làm sao tăng tốc và đẩy mạnh hơn nữa việc xây dựng một “nền văn hoá quyền trẻ em”.

Bên cạnh đó, ông Jesper Morrch cũng hướng sự chú ý đến việc thúc đẩy sự tham gia tích cực của trẻ em và thanh niên trong các quyết định và hành động ảnh hưởng đến cuộc sống, tình trạng và tương lai của các em. Trẻ em và thanh niên là những người có sức sáng tạo và cải tiến phi thường nếu họ được có cơ hội tham gia với sự hỗ trợ, dẫn dắt phù hợp. Việt Nam cũng phải cải thiện khả năng lưu trữ và cung cấp các số liệu đáng tin cậy về mọi khía cạnh liên quan đến tình trạng của trẻ em, những số liệu phức tạp hơn về những vấn đề mới nảy sinh  như bảo vệ trẻ em, trẻ em nghèo, trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS...

Để tiếp tục khẳng định những cam kết mạnh mẽ của Việt Nam với cộng đồng quốc tế, các đại biểu nhất trí cao tiếp tục thực hiện chủ trương tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi  trường; Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, trách nhiệm của gia đình trong việc thực hiện luật pháp, chính sách liên quan đến hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới; đặc biệt  chú trọng khuyến khích sự tham gia của trẻ em, cung cấp kiến thức  và kỹ năng chăm sóc sức khoẻ sinh sản cho người chưa thành niên để họ tự biết chăm sóc bản thân và bảo vệ mình trước các nguy cơ bị lạm dụng...

Chung Nhi