Việc dạy làm người đang rất yếu

> Đừng cho roi!
> Vụ cô giáo tát học sinh: Cô không làm hồ sơ chuyển cấp cho trò?
> Vụ cô giáo tát học sinh: Những người trong cuộc nói gì?

 

Việc giáo viên tát, véo tai học sinh mà GĐ&XH phản ảnh trong các số báo vừa qua đã gây nên làn sóng bức xúc trong dư luận. GS. Viện sĩ Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT khẳng định chắc chắn như một chân lý: "Giáo viên đánh học trò là hoàn toàn sai lầm. Hành động đó không thể chấp nhận được cả về đạo đức thầy cô, trong tiêu chuẩn giáo viên của Bộ GD&ĐT đưa ra và cả trong luật pháp".

 

 

-Từng giữ cương vị Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, ông có nhận xét gì về việc giáo viên đánh,  tát học sinh như đã đăng trên Báo GĐ&XH  vừa qua?

 

- Thực ra, vấn đề bạo lực học đường đã có từ rất lâu nhưng giờ nổi lên thành vấn đề xã hội quan tâm. Nói một cách vắn tắt, đây là việc giáo dục đạo đức trong những năm đổi mới. Đến nay, việc đổi mới đã trải qua 24 năm. Chúng ta đã chuyển sang cơ chế kinh tế thị trường. Việc thay đổi này có nhiều mặt tích cực nhưng mặt khác, nó ảnh hưởng đến việc định hướng giá trị trong xã hội. Đặc biệt, trong nhà trường, việc giáo dục đạo đức không thay đổi kịp so với thời đại. Trong các văn bản của Đảng và Nhà nước của ta đã nói rất nhiều, nhà trường chủ yếu dạy chữ và gần đây có dạy nghề nhưng việc dạy làm người thì yếu nhất.

 

 

- Năm 1927, Bác Hồ có viết một bài lấy đầu đề là "Khổng Tử". Trong đó, Bác viết: "Người Việt Nam ta muốn trở thành người tốt, trước hết phải học Khổng Tử". Lý thuyết của Khổng Tử rất rộng nhưng trọng điểm là giáo dục đạo đức. Trong đó, ông đặc biệt chú ý quan hệ giữa con người với con người và bắt đầu từ mối quan hệ giữa cha- con, anh- em, vợ- chồng. Tuy nhiên, sau những năm dài của chiến tranh, ta chưa chú trọng đến giáo dục tình người và tính người. Một trong những biểu hiện bắt đầu của tính người là phải tôn trọng người khác. Những biểu hiện thầy đánh trò, trò đánh trò là thiếu hoặc không có nhân tính, tức không có tính người. Đây là hành động sai trái đáng lên án. Nhất là ở nữ giáo viên, phụ huynh còn mong mỏi các cô đem những nét đẹp của dân tộc, mang biểu tượng của chữ "hiền" để giáo dục con trẻ thành người.

 

GS.VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT. (Ảnh: TG)

 

 

 

- Cách đây mấy hôm, tôi lại thấy việc học trò nữ đánh nhau ở Hải Phòng. Nam sinh đánh nhau thường vẫn thấy nhưng nữ sinh đánh nhau thì quá bức xúc. Tôi nói thế để thấy, khi cô giáo đánh trò, thì dư luận rất bức xúc bởi nét đẹp của phụ nữ không chỉ ở hình thức mà còn là ở sự đức hạnh và nét đẹp tinh thần trong sự nghiệp giáo dục.

 

 

- Tôi nghĩ không chỉ có giáo viên mà nhà trường chúng ta đều phải nhân văn. Cốt lõi của việc giáo dục không phải chỉ đem một vài công thức, một vài con số dạy qua năm này năm khác mà qua những thứ đó phải dạy tính người, dạy có trí tuệ, có khoa học. Đấy mới là cội nguồn sâu xa của giáo dục. Đầu thế kỉ 21, khi công nghệ rất phát triển, các nhà giáo dục lớn trên thế giới đều kêu gọi giáo dục nhân văn. Vì thế, phải "thanh toán" những mầm mống bạo lực.

 

 

 

- Cả trong luật và trong quy định của nghành giáo dục đều bác bỏ tư tưởng này từ lâu. Có lẽ ta nên hiểu nghĩa bóng của nó, nghĩa là giáo dục phải nghiêm túc, hoặc có thể gọi là nghiêm khắc. Nhưng "đánh" đã là xâm phạm nhân quyền, xâm phạm luật bảo vệ trẻ em, điều mà cả thế giới đều đang lên án.

 

 

- Tôi lấy thí dụ, ở Hà Nội, có một trường THPT chuyên nhận tất cả học sinh cá biệt ở các trường về học nhưng ở đó không hề có roi vọt, không có hình phạt. Họ rất nghiêm về giờ giấc, kỉ luật trong lớp. Thầy cô theo dõi sát việc học của các em. Họ có tổng kết, có năm đến 90% học sinh trường này đỗ tốt nghiệp. Ở đây, trường đề cao việc tôn trọng học sinh, tức biểu hiện tình người, tình thầy trò. Nhiều em đã tốt nghiệp ĐH và đã thành công và trở về phát biểu ở trường. Có phụ huynh nói, tôi tưởng con mình đã hỏng nhưng sau khi về đây được 3 năm, con tôi trở thành người tốt. Điều này khẳng định, cách giáo dục của ta có thể làm thay đổi bản chất của một con người.

 

 

- Các ông đồ ngày xưa, mỗi lần lên lớp lại để cái roi cạnh bàn. Hoặc khi trò viết xấu, ông đồ lấy thước đánh lên tay là chuyện thường. Nhưng thời đại tiến lên, quyền của người học đã được coi trọng. Đấy là thay đổi của thời đại và cũng là thay đổi của triết lý giáo dục từ phong kiến sang dân chủ. Hai cách này có hai cách ứng xử khác nhau và có luật pháp đứng ra bảo vệ. Ngay cả Liên Hiệp Quốc cũng đã tuyên bố nhân quyền vào năm 1948, một tuyên ngôn tiến bộ. Hiện ở nhiều nước phương Tây, việc thầy đánh trò không còn nữa. Còn chúng ta, tư tưởng phong kiến vẫn còn rất nặng, nhất ở nông thôn. Nói tóm lại, thời đại mới, cách giáo dục phải mới và được luật hoá nên không thể ủng hộ tiếp tục việc dùng đòn roi. Với tư cách một nhà giáo, nhà trường phải nhận ra sứ mệnh này để thực hiện tốt hơn.

 

 

 

- Tôi có thể nói chắc chắn như một chân lý rằng, giáo viên đánh học trò là hoàn toàn sai lầm. Hành động đó không thể chấp nhận được cả về đạo đức thầy cô giáo, cả trong quy định của Bộ GD&ĐT về tiêu chuẩn giáo viên cũng như trong luật pháp. Tóm lại, đứng về mọi phương diện, mọi hoàn cảnh, mọi thời điểm, hành động đánh đó đều phải lên án. Những người có hành động đó, theo tôi, tối thiểu phải nhận kỉ luật từ nhà trường và cao hơn nữa là phải "thanh lọc" mà không có lý do gì để biện bạch.

 

- Trong sư phạm, nếu tiếp tục để những nhà giáo có ấn tượng xấu với học sinh tiếp tục đứng trên bục giảng, sẽ để lại hậu quả ra sao thưa ông?

 

- Nếu vẫn để họ tiếp tục dạy  học sẽ phản tác dụng. Theo tôi, quan hệ thầy trò là quan hệ tốt đẹp. Chỉ có trên cơ sở quan hệ tốt đẹp này mới thực hiện tốt sứ mệnh của giáo dục.

 

 

GS. VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, nguyên Phó Trưởng ban thứ nhất Ban Khoa giáo Trung ương; Chủ tịch Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước (từ 2001-2006); Viện trưởng Viện Nghiên cứu con người (1999-2006); Ủy viên Hội đồng khoa học Viện Khoa học xã hội Việt Nam (từ 1999); Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (từ 2005)...

 

> Đừng cho roi!
> Vụ cô giáo tát học sinh: Cô không làm hồ sơ chuyển cấp cho trò?
> Vụ cô giáo tát học sinh: Những người trong cuộc nói gì?

 

Mỹ Hà