Việt Nam sẽ trở thành "cường quốc" xe máy vào năm 2020?

Ông Đỗ Hữu Hào, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp, cho biết: Hiện nay, chiến lược ngành công nghiệp xe máy đã được Bộ Công nghiệp gửi đến các cơ quan xin ý kiến. Đối với khả năng của Việt Nam từ nay đến 2020, thì lĩnh vực xe máy vẫn đóng vai trò quan trọng khi ta chưa có phương tiện giao thông công cộng tiến bộ để thay thế như tàu điện ngầm, tàu điện trên không, xe buýt.

Lượng xe máy sẽ gấp đôi trong 15 năm nữa Dự báo của Bộ Công nghiệp cho thấy, đến năm 2010 cả nước sẽ có khoảng 25 triệu xe máy lưu hành và đến năm 2015 khoảng 31 triệu xe, và đến 2020 là 35 triệu xe. Tức chỉ trong vòng 15 năm tới, lượng xe máy sẽ tăng gấp đôi.

Vì vậy, phải tính đến mức đa dạng hoá nguồn xe để đáp ứng được nhu cầu xã hội, tiến tới không chỉ sản xuất các dòng xe phổ thông mà có thể lắp ráp, chế tạo các dòng xe ga, xe cao cấp, các loại xe thể thao, các loại xe đặc chủng, xe leo núi, xe đua... ta phải bảo đảm đủ nhu cầu của dòng xe phổ thông trong nước, tiến tới có thể sản xuất và lắp ráp được những dòng xe cao cấp và làm chủ được kiểu dáng công nghiệp.

* Thưa ông, với mục tiêu đề ra là Việt Nam sẽ trở thành một trong những nước hàng đầu sản xuất xe máy trong khu vực và thế giới, liệu chúng ta có tham vọng quá không?

Không có gì là quá tham vọng, thực tế lĩnh vực này mỗi năm chúng ta xuất khẩu được trên 150 triệu USD. Bây giờ có xe nào của Trung Quốc vào được Việt Nam đâu, chỉ có xe của Suphat, T&T...

* Để đạt được mục tiêu này thì cần có ngành công nghiệp phụ trợ, tuy nhiên lĩnh vực này của chúng ta vẫn còn yếu, thưa ông?

Riêng lĩnh vực xe máy hoàn toàn không yếu, vì chúng ta đã sản xuất được 90% phụ tùng trong nước rồi thì yếu sao được. Ngành công nghiệp xe máy Việt Nam đã được chuyên môn hoá, nơi sản xuất hộp số, nơi sản xuất pít tông, vành bánh, may ơ...

* Thực tế vẫn chưa có nhiều nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực sản xuất xe máy, vì sao thưa ông?

Những đại gia lớn trong lĩnh vực này thì đã có mặt ở Việt Nam rồi, do đó các nhà đầu tư mới cũng khó tham gia. Chúng tôi cũng không hy vọng và khuyến khích các nhà đầu tư mới tham gia vào lĩnh vực này.

* Vì sao lại không khuyến khích trong khi chúng ta đã đề ra mục tiêu rõ ràng, thưa ông?

Với năng lực như hiện nay thì các nhà sản xuất trong nước cũng đã thừa sức đạt mục tiêu đề ra. Nếu làm hết sức thì công suất cũng đạt 2,5 triệu xe/năm. Nhiều doanh nghiệp cũng chưa sản xuất hết công suất của mình, đặc biệt là các doanh nghiệp Việt Nam.

* Trong số xe sản xuất trong nước, theo đánh giá cuả ông thì có bao nhiêu phần trăm kiểu dáng công nghiệp là của Việt Nam?

Cái này thì ít lắm, chủ yếu vẫn là mua và nhận bản quyền của nước ngoài thôi. Chỉ có số ít doanh nghiệp tự tạo được kiểu dáng của mình, một số khác nhờ nghiên cứu nhưng về cơ bản vẫn mang dáng dấp của xe Nhật.

* Chiến lược phát triển xe máy của ta có đề cập đến điều này?

Có, nhưng cũng khó bởi vì để làm được một thiết kế hoàn toàn của mình là mất khoảng từ 1 – 1,5 triệu USD, doanh nghiệp Việt Nam chưa có khả năng để làm điều này.

* Khó không có nghĩa là chúng ta buông xuôi?

Cũng đã làm nhưng không làm nổi. Trước đây Hiệp hội xe đạp, xe máy cũng xin Bộ Khoa học và Công nghệ một dự án về thiết kế nhưng cũng chưa hoàn thành. Chỉ có Suffat họ bỏ tiền làm, còn những đơn vị khác thì mua bản quyền hoặc chuyển nhượng bản quyền từ các công ty khác, còn một số doanh nghiệp không đủ khả năng thiết kế thì liên doanh hoặc bán cổ phần cho đối tác nước ngoài.

* Và bài toán về an toàn giao thông, tắc nghẽn giao thông cũng được Bộ Công nghiệp đặt ra trong chiến lược phát triển ngành xe máy của mình, thưa ông?

Đây là bài toán về hạ tầng chứ không phải bài toán bản thân phương tiện đó là gì. Bây giờ anh không phát triển hạ tầng thì đi bộ cũng tắc nghẽn. Do đó vấn đề không phải là phương tiện gì mà nằm ở chỗ chúng ta đã quan tâm đến phát triển cơ sở hạ tầng hay chưa. Nhu cầu đi lại của người dân là chuyện đương nhiên, anh không thể cấm người ta đi lại được.

* Trong một khảo sát mới đây của Hà Nội thì có đến 58% khí thải xe máy vượt tiêu chuẩn cho phép, ông có lo ngại về điều này?

Đấy là chỉ nói thôi chứ ai mà đi khảo sát hết. Người Việt Nam sử dụng xe ít bảo dưỡng cho nên anh mà lấy xe cũ để đánh giá thì cũng rất khó nói có đạt tiêu chuẩn hay không. Cái này còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện như khả năng đốt, loại xăng sử dụng có tốt hay không...

Trên thực tế ở Việt Nam hiện nay số lượng xe cũ là rất nhiều, trong đó có những xe sản xuất từ những thập niên 60, 70 vẫn đang lưu hành. Bây giờ mình có quy định nào về xe máy phải đưa đi kiểm tra như ô tô đâu nên đánh giá trên 50% khí thải xe máy vượt tiêu chuẩn cũng đúng.

* Vậy mình có nên kiểm tra định kỳ xe máy sau khi xuất xưởng như với ô tô, thưa ông?

Điều này cũng khó. Cả nước hiện nay có đến 18 – 19 triệu xe thì ai làm được chuyện này. Vấn để ở chỗ cái này thuộc Bộ Giao thông vận tải, chứ không phải thẩm quyền của Bộ Công nghiệp.

* Xin cảm ơn ông!

Việt Hưng