Xe buýt Hà Thành: Tài xế và thượng đế cùng khổ

 

Chiều 19/10, tôi có mặt trên một chiếc xe buýt tuyến 32 biển số 29T-83xx xuất phát từ Nhổn. Xe chạy tuyến này là loại Mercedes Benz, có sức chứa 80 người, thuộc loại “cao cấp” nhất trong các dòng xe buýt đang lưu hành tại Hà Nội. Dù là Chủ nhật, nhưng mới qua 3 bến đầu, xe đã chật kín người. Nhiều hành khách phải đứng chỉ bằng... một chân. Nhưng họ không lo ngã, vì xung quanh nêm chặt toàn người là người. Đã là cuối thu nhưng không khí trên xe rất nóng nực, dù tất cả cửa xe đều mở toang. Đi kèm với gió là khói xe và bụi.

 

Hành khách mất tiền mua dịch vụ mà cứ như đang phải "đi nhờ" người khác. Ảnh: Chí Cường.

 

Đoạn từ Nhổn đến Cầu Diễn đường đầy ổ gà. Bụi đất, khói xe như hoả mù. Mấy chị em trên xe đều bịt khẩu trang kín mít. Xe có điều hoà, nhưng không thấy ai phàn nàn chuyện xe không bật điều hoà, đóng cửa lại cho đỡ bụi.

 

Trong báo cáo mới đây về chất lượng và các biện pháp nâng cao chất lượng dịch vụ xe buýt của Tổng Công ty vận tải Hà Nội (Transerco), ngoài việc đề cập đến các hình thức kỷ luật, tuyên truyền, giám sát nhân viên, họ dường như quên mất việc đánh giá đời sống cán bộ nhân viên. Họ cũng không đề cập đến những vấn đề bức xúc của cánh lái xe và phụ xe đã nêu ở trên. Trong cả báo cáo 5 trang A4 có đúng một dòng khiêm tốn như sau: “Giá cả thị trường tăng cũng gây tâm lý cho đội ngũ lao động nói chung”.

Thấy tôi có ý phàn nàn, cô bạn ngồi cạnh kéo khăn che miệng ra nói nhỏ: “Anh đừng có dại phàn nàn mà ăn mắng đấy. Họ không bật điều hoà lâu rồi. Họ bảo tốn xăng, tốn dầu không ai bao cấp cho cả”. Bây giờ tôi mới để ý, hành khách đi xe buýt đều rất giống cô gái này, họ có vẻ rất “kiêng nể” nhà xe. Phụ xe bảo đứng đâu là họ đứng đó. Phụ xe bảo né chỗ này, tránh chỗ kia là họ làm y như vậy. Không thấy ai phàn nàn, cự nự. Rõ ràng họ mất tiền mua vé xe, mất tiền mua dịch vụ mà cứ như là đang phải “đi nhờ” người khác. Cánh phụ xe và lái xe thì chẳng bao giờ thấy cười, mặt lúc nào cũng khó đăm đăm.

 

Xe đến một bến đỗ gần Cầu Diễn, một nhóm người đang đứng dưới bến thấy xe từ xa đã ùa ra. Ai nấy đều muốn tranh đến trước. Nhưng rồi họ nhanh chóng đứng khựng lại, nhìn theo xe mà lắc đầu, tiếc ngẩn ngơ. Xe đã bỏ bến. Nó phóng vọt qua, đến cách bến chừng 15-20m mới đỗ lại cho người trên xe xuống. Có lẽ lên được xe đã là một điều hạnh phúc nên dù khổ thế nào hành khách cũng phải chấp nhận. Xe buýt là loại dịch vụ vận tải hành khách công cộng, nhưng chứng kiến những cảnh như thế này, không ai nghĩ đó là một loại hình “dịch vụ” nữa!

 

 

Tôi đã mang những thắc mắc trên đến gặp tài xế xe buýt Nguyễn Thanh T. Anh trả lời không chút đắn đo: “Anh tưởng chúng tôi thích mở toang cửa xe thế này lắm à? Anh tưởng chỉ có hành khách là thích bật điều hoà mát rượi như phòng khách sạn à? Anh tưởng chúng tôi không sợ khói bụi? Nhưng bật điều hoà thì ai trả tiền dầu cho chúng tôi? Anh cứ tính đi, công ty khoán cho 90 lít dầu, nếu bật điều hoà, xe ngốn đến 110 lít. 20 lít kia ai chịu? Lái xe bỏ tiền túi ra chịu chứ ai? Đấy! Nếu anh là lái xe thì anh có dám bỏ tiền túi ra để phục vụ hành khách không?”. Còn về chuyện bỏ bến, anh T nói: “Xe đông như thế này, chúng tôi cho họ lên thì nhét vào đâu? Xe chạy có biểu đồ rồi”.

 

Cảnh chen chúc lên - xuống xe buýt không còn lạ. Ảnh: ĐK.

 

Bớt vẻ bức xúc, rồi anh T quay sang phàn nàn về chuyện lương bổng. Anh cho biết, lái xe đã gần chục năm nay nhưng lương thì như que chẽ cứ mòn dần. Mỗi lượt chạy, anh chỉ được khoảng 20.000 đồng. Tổng thu nhập một tháng chưa đến 4 triệu đồng. Thỉnh thoảng có tăng được chút, nhưng không kịp với giá cả thị trường. Hơn nữa, tăng được khoản này lại giảm khoản kia. Cuối cùng vẫn giữ nguyên. Để khẳng định, anh T còn dặn: “Anh nên tìm các lái xe khác nữa, hỏi họ xem tôi nói có sai không”.

 

Tôi đã mang câu hỏi này đến một số lái xe khác. Họ đều nói như vậy. Theo nhiều lái xe buýt, lương thấp, tắc đường, cúp phạt là những nguyên nhân chính khiến họ stress trong công việc. Một lái xe cho biết: “Trung bình một ngày chúng tôi phải chạy 7-8 chuyến. Đường đông, xe chật. Nắm tay lái là nắm trong tay sinh mạng bao nhiêu con người. Lại còn những áp lực từ phía công ty. Đường tắc xe chạy trễ, thiếu lượt cũng có thể bị lập biên bản. Tất nhiên không thể lấy lý do đó để bao biện cho việc chạy ẩu. Nhưng tôi cho rằng có điều gì đó bất ổn trong khâu quản lý”.

 

Cũng với những lý do trên, nhưng cánh phụ xe còn có nhiều bức xúc khác. Một phụ xe tuyến 24 nói: “Xe có “chở gió” thì lương chúng tôi vẫn thế. Xe có len kín người thì lương chúng tôi vẫn thế. Cả lương lẫn phụ cấp, tất tần tật chỉ khoảng 1,5 triệu đồng/tháng. Anh bảo sống kiểu gì! Tôi ở Hà Nội, không phải mất tiền thuê nhà. Nhiều anh em ở tỉnh xa, còn mất tiền thuê nhà nữa thì anh bảo, sống thế nào được? Hành khách chỉ biết phàn nàn. Họ đâu có biết, chúng tôi cũng chịu bao nhiêu áp lực. Tắc đường, xe nhỡ lượt là bị lập biên bản”. Anh này cho biết, anh sẽ nghỉ việc bất cứ khi nào có cơ hội, tuy nhiên vì trước mắt anh vẫn còn làm ở đây nên vẫn xin được giấu tên để tránh bị “đì”.

 

“Thường xuyên bỏ bến”   “Tôi hay đi tuyến 32, tuyến này bỏ bến là chuyện thường xuyên. Nhất là vào các buổi sáng, giờ đi học của sinh viên. Lúc đầu tôi cũng bực mình, nhưng bây giờ quen rồi, cũng chả phàn nàn với ai được. Có gọi đường dây nóng thì chắc cũng chả ăn thua gì. Có lẽ tại bây giờ nhiều người đi xe buýt nên quá tải. Chỉ còn cách là phải cố gắng chạy thật nhanh để tranh lên xe. Lên xe thì cũng phải chấp nhận cảnh bị nhồi, bị ép”.   Nguyễn Thị Ngân (Sinh viên năm thứ 2, Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Nội)   “Kẹp cửa như cơm bữa”   “Tôi hay đi tuyến 16, chuyện bị kẹp cửa xe xảy ra như cơm bữa. Xuống xe chậm cũng bị kẹp mà lên xe chậm cũng bị kẹp. Đi xe buýt bây giờ phải thật nhanh chân, nhanh mắt. Khổ nhất là với các cụ già và các em nhỏ muốn nhanh cũng khó. Thỉnh thoảng cũng có người phản ứng, có người gọi điện đến đường dây nóng để phản ánh đấy, nhưng nói chung cứ phải tự biết lo cho mình thôi”.      Trần Thị Dung (Sinh viên năm thứ nhất trường ĐH Sư phạm Hà Nội)   “Nên chú ý đến văn hoá của lái xe”   “Tôi nghĩ Việt Nam rồi cũng phải phát triển như nước ngoài, xe buýt sẽ là một phương tiện đi lại văn minh, hiện đại. Nhưng ngoài cái chuyện văn hoá trên xe buýt, tôi nghĩ rằng cũng nên chú ý đến văn hoá của lái xe. Nói thật, bây giờ ra đường, tôi sợ nhất là xe buýt và xe rác. Họ lạng lách đánh võng đến ghê người. Có lần tôi bị xe buýt ép lao lên vỉa hè. Rồi còn còi nữa. Nhiều khi có cảm giác họ bấm còi chỉ là để trêu, doạ mình, chứ không phải để xin đường”.   Bác Trần Đăng Di (Phố Tôn Đức Thắng, Hà Nội) Đức Khuê (ghi)