Xiếc thú, nhìn từ sự cố voi xiếc quật chết người

Một lần nữa việc nuôi dưỡng, thuần hóa thú dữ như thế nào để có thể giữ an toàn tính mạng cho những người xung quanh khi đưa chúng đi biểu diễn cần được đặt ra.

Tiết mục voi diễn xiếc của Đoàn Xiếc TP.HCM. Ảnh: Đỗ Hạnh

Rào chắn sơ sài, bảo vệ vắng mặt trong khi các cháu học sinh tập trung quá đông để xem và cho voi ăn là những lý do chủ quan đầu tiên dẫn đến sự việc đáng tiếc trên. Tuy nhiên, ngay trong những buổi biểu diễn tại Hà Nội, có ngựa phi ầm ầm, có voi, khỉ, gấu... biểu diễn và khoảng cách từ khu vực sân khấu đến khán giả rất gần nhưng không hề có phương tiện gì để ngăn cách giữa khán giả và bầy thú.

NSND Tâm Chính - nguyên giám đốc Liên đoàn Xiếc VN trong suốt 17 năm (1986-2003) - cho biết chuyện đau lòng như vụ việc vừa rồi chưa khi nào xảy ra ở liên đoàn xiếc. Theo bà Tâm Chính, trước đây, để đảm bảo an toàn cho khán giả, tất cả những buổi biểu diễn xiếc thú đều có rào chắn cẩn thận và trước mỗi buổi biểu diễn các con thú đều được tắm rửa sạch sẽ và xịt nước hoa. Những con vật có khả năng gây nguy hiểm cho người như gấu và chó đều được đeo rọ mõm, thậm chí gấu còn được đeo găng tay cao su.

"Nhưng bây giờ có vẻ như những quy định ấy không được áp dụng. Sự cố vừa qua thật vô cùng đau lòng cho ngành xiếc VN. Ðây là sự thiếu trách nhiệm của nhóm bảo vệ đối với không chỉ khán giả mà với cả người làm nghề", bà Chính nói.

Nói về sự thiếu an toàn cho chính người biểu diễn, NSƯT Tạ Duy Nhẫn - trưởng đoàn xiếc thú Liên đoàn Xiếc VN - cho rằng nếu đeo găng tay da cho gấu thì nó không thể biểu diễn những động tác khó. Bởi vậy phụ thuộc rất nhiều vào việc huấn luyện của diễn viên làm nghề. Nghề xiếc có nhiều rủi ro nên nó có sự hấp dẫn riêng.

Trong đó, chỉ có voi (năm con) và gấu (10 con) là những loài động vật phải đăng ký với Cục Kiểm lâm để được chăm sóc và nuôi nhốt. Trên cả nước hiện có bao nhiêu voi, bao nhiêu gấu, ngựa, chó, khỉ, tinh tinh... diễn xiếc, ngay ông Nhẫn cũng chỉ ước chừng hàng trăm. Mạnh ai nấy nuôi, mạnh ai nấy diễn nên việc chăm nuôi khai thác thế nào sẽ thuộc toàn quyền chủ sở hữu những con vật đó.

Ðiều đó đồng nghĩa với việc chăm sóc, bảo vệ động vật tùy thuộc hoàn toàn vào ý thức của chủ sở hữu mà không hề có cơ quan nào kiểm soát. Việc tận thu, đánh đập và vắt kiệt sức lao động những con thú đáng thương này - nếu có - cũng không được bất kể đơn vị nào quan tâm và cảnh báo kịp thời.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây số lượng voi nhà đang giảm đáng kể nên trước đây, con voi Khăm Vạt cũng phạm tội tương tự đã được tha bổng, huống hồ Na lại là một con voi cái. Nếu có chuyện đó xảy ra, tôi sẽ tìm mọi cách để xin cho voi Na. Tôi biết ở tuổi của Na (khoảng 30-40 tuổi) thì dễ có những diễn biến tâm lý bất thường".

Theo ông Long, bất kể con voi nào bị sống tách biệt khỏi bầy đàn và mất cân bằng giới (toàn voi cái hoặc toàn voi đực sống trong một đàn) đều dẫn đến việc voi bị stress. Bởi vậy, ngoài việc lo cho đủ bữa ăn, cần phải để những con voi vui chơi và được tiếp xúc với bầy đàn của mình.