Xóa sổ thuốc không rõ nguồn gốc

“Thực trạng hệ thống bán lẻ thuốc trong cả nước đang tồn tại nhiều bất cập. Như các dược sĩ thường xuyên không có mặt tại các nhà thuốc, có hiện tượng cho thuê bằng dược sĩ đại học. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất không đảm bảo về nhiệt độ và độ ẩm, diện tích. Ngoài ra, thuốc hiện nay được bán tự do không có đơn bác sĩ; Tư vấn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn: yếu; Việc sử dụng thuốc cho bệnh nhân: Không theo dõi được; Thuốc giả, thuốc kém chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc hết hạn dùng khó được kiểm soát...” - TS Cao Minh Quang, Thứ trưởng Bộ Y tế đã nhấn mạnh như vậy tại Hội thảo “Thực hành tốt nhà thuốc - GPP do Sở Y tế Hà Nội tổ chức sáng ngày 17/6.

Kê đơn có cả những loại thuốc... cấm lưu hành

Một ví dụ được Thứ trưởng Cao Minh Quang đưa ra chứng minh cho việc kê đơn bừa bãi đó chính là đơn thuốc từ một trung tâm dinh dưỡng. Trung tâm này kê thuốc biếng ăn cho trẻ con, cho bé sử dụng cả Peritol - thuốc nguy hiểm cho trẻ nhỏ và có thể gây tử vong.

Theo lộ trình, trước ngày 30/6 mỗi doanh nghiệp có mạng lưới bán lẽ thuốc phải có ít nhất một cơ sở bán lẻ thuốc đạt tiêu chuẩn GPP và từ nay đến hết tháng 12/2010 tất cả các nhà thuốc trên toàn quốc phải đạt GPP. Kể từ ngày 1/7, các nhà thuốc tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM và Cần Thơ phải đạt tiêu chuẩn GPP.

Thêm nữa, các hiện tượng phổ biến trong khu vực hành nghề y tư nhân như: bác sĩ vừa kê đơn vừa bán thuốc; bán thuốc không có nhãn, bao bì gốc, giá bất hợp lý; kê đơn thuốc không hợp lý về sự tương tác và số lượng. “Có cả hiện tượng bác sĩ kê đơn thuốc không rõ nguồn gốc, kê cả những loại thuốc không được phép lưu hành, những thuốc không có trên thị trường” - TS Quang bức xúc nói.

Cũng theo TS Quang, cũng chính vì những sự lộn xộn trên mà Bộ Y tế cần phải chấn chỉnh và áp dụng nguyên tắc thực hành tốt quản lý nhà thuốc và thực hành tốt kê đơn thuốc (GPP) để sắp xếp lại hệ thống thuốc cung ứng và điều trị trên phạm vi toàn quốc. Sẽ có những quy định mà những nhà thuốc đạt chuẩn GPP phải tuân thủ như quy định về cách ghi đơn thuốc, ghi tên thuốc gốc (generic), nhất thiết phải ghi hàm lượng và cách sử dụng (đây cũng là quy định bắt buộc của châu Âu).

Nhiều người bệnh vẫn chủ quan mua thuốc mà không cần bác sĩ kê đơn. Ảnh: Chí Cường

GPP có khả thi?

Trả lời vấn đề này, TS Quang cho biết, có một số nhóm chính sách sắp tới sẽ được pháp chế hoá bằng các văn bản của Thủ tướng Chính phủ, của các bộ, ngành có liên quan. Trước nhất, Bộ Y tế đang làm việc với Bộ Tài chính để miễn thuế cho các chuỗi nhà thuốc, hay các tập đoàn đầu tư kinh doanh dược phẩm. Bộ Y tế cũng đang tính tới chuyện áp dụng việc đánh thuế chung trên doanh thu của tất cả các nhà thuốc.

Bộ Y tế cũng ban  hành 2 danh mục: thuốc kê đơn và thuốc không kê đơn. Đối với những nhà thuốc đạt GPP thì sẽ được bán những thuốc kê đơn, còn những nhà thuốc không đạt thì chỉ được bán thuốc không kê đơn. Song làm được điều này đòi hỏi hệ thống nhà thuốc GPP phải đủ lớn mạnh và đủ cung ứng thuốc cho thị trường.

Bộ Y tế sẽ có một chương trình và nguồn ngân sách để phục vụ cho vấn đề quảng bá thương hiệu cho hệ thống GPP nói chung và những nhà thuốc đạt GPP nói riêng. “Bên cạnh đó, sẽ cho  quyền nhập thuốc trực tiếp đối với những loại thuốc chuyên khoa, đặc trị đối với những nhà thuốc đạt GPP. Chúng tôi còn dành cho chính sách về đầu tư, liên kết ưu tiên khác về thuế, nhập khẩu, đăng ký cho những nhà thuốc đạt GPP. Đây cũng chính là những chính sách ưu đãi để khi triển khai hệ thống nhà thuốc GPP trên toàn quốc được thuận lợi”, TS Quang nói.

Người bệnh được lợi gì từ nhà thuốc đạt GPP?

Theo như đánh giá, khi hệ thống nhà thuốc đạt GPP, người bệnh sẽ được mua thuốc có nguồn gốc rõ ràng; được sử dụng thuốc có chất lượng trong điều kiện bảo quản theo quy định. Người bệnh cũng được hưởng các dịch vụ chăm sóc dược đúng theo quyền lợi: được tư vấn, cung cấp thông tin đầy đủ hơn để sử dụng thuốc an toàn và hợp lý.

Bên cạnh đó, từng bước khắc phục thói quen tự kê đơn tự điều trị của người bệnh, khắc phục tâm lý thuốc tốt đắt tiền. Như vậy thời gian điều trị sẽ ngắn đi và chi phí khám chữa bệnh sẽ giảm. Theo Th.S Trịnh Thị Thanh Thuỷ, Trưởng phòng Quản lý hành nghề y dược tư nhân, Sở Y tế Hà Nội, để trở thành nhà thuốc đạt GPP các nhà thuốc phải có chỗ riêng biệt, thoáng mát, diện tích tối thiểu 10m2 trở lên.

Nhưng cũng theo Th.S Thuỷ, nội thành Hà Nội quá chật hẹp, giá thuê mặt bằng cao, hệ thống nhà thuốc cũ dày đặc nên cũng khó khăn trong vấn đề cơ sở hạ tầng phù hợp với tiêu chuẩn.

Hiện nay, toàn quốc có 39.016 nhà thuốc trong đó TP HCM có trên 4.000 và Hà Nội là 1.989 nhà thuốc. Nếu như tính cơ học, từ nay tới cuối 2010 thì mỗi tháng Hà Nội phải xét cấp GPP từ 69-70 nhà thuốc thì tất cả các nhà thuốc tại đây mới đạt chuẩn. Đây là công việc hoàn toàn không thể thực hiện được. “Chủ trương của Bộ là không yêu cầu một cách cơ học chuyển đổi cả 1.989 nhà thuốc này sang GPP mà phải chuyển đổi sang hình thức kinh doanh liên kết. Vấn đề, nếu như mạng lưới GPP này đủ lớn mạnh, đủ thuốc cung ứng cho cộng đồng và đặc biệt là đối với hệ thống bán lẻ thì Bộ Y tế sẵn sàng chuyển đổi những nhà thuốc còn lại không đạt sang GPP”- TS Quang nói.

Cũng theo TS Quang, hiện nay, quan điểm của Bộ Y tế không chú trọng vấn đề số lượng mà là chất lượng. Mục tiêu cao nhất của chúng ta là sức khoẻ cộng đồng, số lượng thuốc đủ và chất lượng thuốc đảm bảo.

Vân Khánh