Xóm “ruột thừa”

Nói xóm "ruột thừa" là bởi hơn 10 năm nay, những cư dân trong làng nhỏ bên bờ sông Cầu thuộc xã Đồng Tân, Hiệp Hòa (Bắc Giang) sống trong cảnh "vô thừa nhận", không có tên trên bản đồ hành chính huyện. Và đương nhiên mọi quyền lợi chính đáng của họ đều bị "cắt" hết!

 

Làng “4 nhất”

 

Nhà văn hoá thôn Tân Thịnh được xây từ tiền túi của dân.

 

"Xét theo điều 6 chương II về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố theo Quyết định 26 của UBND tỉnh Bắc Giang thì thôn Tân Thịnh cũng đủ tiêu chuẩn đạt thôn loại 3 của xã miền núi (tức là thôn dưới 100 hộ). Bởi thực tế, xã còn có những thôn chỉ 50 hộ dân".   Ông Nguyễn Xuân Mến, “trưởng thôn lâm thời” - Tân Thịnh

Hỏi thăm, người dân chỉ "đi hết đường bê tông, nhìn thấy chỗ nào đường đất thì rẽ vào, làng Tân Thịnh là đó". Theo chỉ dẫn, chúng tôi rẽ vào con đường đất quanh co vừa đủ bánh xe lăn nằm giữa bãi ngô, vườn sắn ngút ngàn. Cụm dân cư như một ốc đảo, phía Tây tiếp giáp sông Cầu, nơi tận cùng huyện Hiệp Hòa, 3 mặt giáp với huyện Phú Bình (Thái Nguyên). Ông Nguyễn Xuân Mến, "trưởng thôn lâm thời" nói vui: "Thôn tôi hội tụ đủ cái nhất: tỷ lệ hộ nghèo cao nhất, thu nhập bình quân đầu người thấp nhất, ruộng đất ít nhất và là thôn thiệt thòi nhất!".

 

Dân cư "ốc đảo" này được tách từ những cặp vợ chồng trẻ ra ở riêng của 3 thôn Quyết Thắng, Thắng Lợi, Hoà Bình. Lúc đầu chỉ vài hộ, rồi tăng dần theo năm tháng. Đến năm 1999, cả khu này đã có trên 60 hộ dân, hơn 200 nhân khẩu. Vậy nhưng mọi sinh hoạt của họ vẫn thuộc các thôn cũ trước đây. Thế là, một cụm dân cư nhưng có tới 3 tổ chức thôn cùng quản lý, sinh hoạt văn hóa, xã hội cứ lộn tùng phèo.

 

Đó là chưa nói, khoảng cách từ nơi ở mới vào các thôn cũ gần 2 cây số, cách 2 cánh đồng và một con ngòi, bất tiện cho việc đi lại. Con ngòi rất sâu, lại nằm giữa 2 cánh đồng, để tiện cho việc đi lại, hàng năm dân phải đóng góp làm "cầu khỉ".

 

Thế nhưng "ngày thường còn khó, ngày mưa dầm gió bấc, khi mùa mưa lũ về, xóm tôi gần như bị cô lập", ông Mến tâm sự. Hơn nữa, "cả khu dân cư không thuộc tổ chức, chính quyền của thôn nào nên hay xảy ra tranh chấp, trộm cắp, tệ nạn xã hội. Những lúc có chuyện, bà con đều phải ra thôn cũ trình báo. Nhưng nơi này đẩy nơi khác, khi cán bộ đến hiện trường thì đã quá muộn! Các tệ nạn xã hội cứ thế được đà gia tăng" - Ông Mến buồn rầu than thở.

 

Xã "gật" nhưng huyện… "gạt"

 

Cầu khỉ được dựng tạm để tiện cho việc đi lại. Ảnh: L.H

 

Để tiện canh, tiện cư, tiện cho việc sinh hoạt chính trị - xã hội, giữ gìn an ninh trật tự khu dân cư, năm 2000, xã Đồng Tân chính thức công nhận cụm dân cư ở đây là một thôn lấy tên Tân Thịnh với đầy đủ trưởng thôn, bí thư chi bộ, chi hội cựu chiến binh, chi hội phụ nữ, chi đoàn TNCSHCM...  Tất cả các hoạt động của thôn như một thôn hoàn thiện về mặt hành chính. Nhưng sau 10 năm thành lập, Tân Thịnh vẫn chưa bao giờ được huyện Hiệp Hòa đưa vào danh sách như một thôn chính thức. Phụ cấp cho trưởng các chi hội, cán bộ đầu ngành đều phải từ nguồn ngân sách xã.

 

Điều khiến người dân bức xúc là hàng năm thôn vẫn hoàn thành tốt chỉ tiêu pháp lệnh của Nhà nước và các phong trào, các cuộc vận động do cấp trên phát động, chấp hành nghiêm chỉnh đường lối chính sách, pháp luật, hoàn thành nghĩa vụ công dân song vẫn không được thừa nhận. "Đóng góp, thực hiện nghĩa vụ như nhau nhưng quyền lợi thì không được hưởng. Mọi nỗ lực, cố gắng không được đánh giá thành tích kể cả ở xã. Như vậy liệu có bất công?", ông Đức, Bí thư chi bộ thôn chia sẻ.

 

Năm 2006, các thôn trong xã Đồng Tân đều được huyện đầu tư 60% bê tông hóa đường thôn xóm, công trình thủy lợi phục vụ sản xuất, riêng Tân Thịnh vẫn men theo những lối mòn nhỏ, đất đá gồ ghề. Để tiện việc đi lại, nhiều hộ dân tự nguyện hiến đất mở đường. Trong khi, kiến thiết hạ tầng các thôn khác được trên đầu tư khang trang thì ở cụm dân cư nghèo này dân phải tự đóng góp để xây dựng các công trình công cộng. Từ xây dựng nhà văn hóa để lấy chỗ họp hành, mua đất làm nghĩa địa đến việc tu sửa đường nội thôn, liên thôn, làm cầu đi lại và mọi công trình phúc lợi khác. Vì không được công nhận thôn về mặt chính quyền, người dân Tân Thịnh thiệt thòi hơn về mọi mặt!

 

"Bao giờ cho đủ 100?"

 

Đơn kiến nghị của bà con thôn Tân Thịnh.

Hiện tại, Tân Thịnh có 67 hộ dân với gần 300 nhân khẩu. Tổ chức, cán bộ, người dân đồng lòng phấn đấu, nỗ lực hết mình, mọi nhiệm vụ trước nay đều hoàn thành xuất sắc, các chi hội thường xuyên được cấp huyện khen thưởng công nhận thành tích. Vậy nhưng, "mỗi lần nhắc đến việc xét duyệt công nhận thôn chính thức thì vẫn không đủ chỉ tiêu 100 hộ!"

 

"Chúng tôi có nhiều cuộc họp bàn, tiếp tục phấn đấu chờ đủ chi tiêu được công nhận hay giải thể thôn trở về thời kỳ một khu dân cư có 3 tổ chức thôn quản lý? Nếu vậy, việc sinh hoạt chính trị - xã hội, vấn đề an ninh trật tự bị xáo trộn, tệ nên xã hội có thể bùng phát bất kỳ lúc nào. Đây mới là nỗi lo thường trực của bà con Tân Thịnh", một cựu chiến binh thở dài nói.

 

Ông Nguyễn Văn Nguyên, Chánh Văn phòng UBND xã Đồng Tân cho biết, "Thực ra đó là nguyện vọng chính đáng của người dân, chúng tôi cũng đã nhiều lần đề nghị cấp trên xem xét, xét duyệt cho Tân Thịnh thành thôn, đoàn kiểm tra huyện cũng đã về khảo sát rồi. Nhưng chiếu theo quy định, Tân Thịnh vẫn chưa đủ 100 hộ dân nên đành chịu". Sự câu nệ hành chính xem ra vẫn còn rất nặng!

 

Vậy là, sau hàng chục năm trời, hàng trăm người dân nơi đây vẫn thấp thỏm: "Bao giờ Tân Thịnh thành thôn? Cho dân đỡ khổ, đỡ buồn tủi thân".

 

Lê Hường