Xuất khẩu lao động: Doanh nghiệp yếu, sai phạm nhiều

Trong đó, nổi lên là việc bảo vệ quyền lợi người lao động và hoạt động của các doanh nghiệp xuất khẩu lao động (XKLĐ).

 

 

Theo bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội Quốc hội, đến nay cả nước có trên 500.000 người đang làm việc ở 40 nước và vùng lãnh thổ. Lao động nước ta cũng tham gia làm việc ở 30 ngành nghề khác nhau, từ công việc giản đơn đến lao động kỹ thuật cao và chuyên gia. Trong 5 hình thức đi làm việc ở nước ngoài, đa số người lao động thông qua các doanh nghiệp dịch vụ và tổ chức sự nghiệp. Mỗi năm lao động ngoài nước gửi về cho thân nhân gần 2 tỷ USD.

 

Đi xuất khẩu lao động đang là mục tiêu được nhiều bạn trẻ hướng đến. Ảnh: Chí Cường

 

Đến ngày 30/6, cả nước có 167 doanh nghiệp XKLĐ, trong đó chỉ có 18 doanh nghiệp chuyên XKLĐ, số còn lại kinh doanh nhiều ngành nghề. Tuy nhiên, theo thừa nhận của Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH, bà Nguyễn Thị Kim Ngân thì chỉ 30% doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả cao; 50% doanh nghiệp có hiệu quả trung bình; 20% doanh nghiệp còn lại là yếu kém. Bên cạnh đó, quy mô hoạt động của các doanh nghiệp này còn nhỏ, chỉ có 17 doanh nghiệp đưa được trên 1.000 lao động ra nước ngoài hàng năm, nhưng có đến 52 doanh nghiệp đưa chưa đưa nổi 100 lao động đi làm.

 

Nhiều doanh nghiệp hoạt động cầm chừng nhưng ngành lao động cũng không thể thu hồi giấy phép nếu họ không vi phạm pháp luật. Hiện nay, không có "hạn ngạch" về số lượng lao động mỗi doanh nghiệp phải đưa được hàng năm.

 

 

Theo đánh giá của Đoàn giám sát (được Thường vụ Quốc hội lập ra- PV) thì XKLĐ là lĩnh vực nhạy cảm, phát sinh nhiều tiêu cực. Nhất là tình trạng lừa đảo XKLĐ và chưa có xu hướng giảm. Tổng kết cho thấy tình trạng lừa đảo này diễn ra ở các doanh nghiệp không có chức năng XKLĐ và tập trung ở miền Trung và miền Bắc. Theo Bộ Công an, thời gian qua đã điều tra xử lý 137 vụ, khởi tố 186 bị can; xử lý hành chính 118 vụ với 133 đối tượng và hiện vẫn đang tiếp tục điều tra 39 vụ với 88 đối tượng lừa đảo XKLĐ. Đáng chú ý, tổng số người bị hại trong các vụ việc này lên tới gần 5.500 người.

 

Bên cạnh tình trạng lừa đảo, việc các doanh nghiệp vì quy mô nhỏ, chưa chuyên nghiệp nên cho dù có đưa được nhiều người lao động ra nước ngoài làm việc thì vẫn tồn tại nhiều vi phạm khác. Vi phạm phổ biến nhất là ở mục Hợp đồng lao động. Hợp đồng cung ứng lao động có ý nghĩa quyết định nhưng chủ yếu thông qua môi giới, doanh nghiệp hiểu không đầy đủ về đơn vị tiếp nhận lao động nên không cung cấp thông tin chính xác, có lợi cho người lao động.

 

Nhiều doanh nghiệp "quên" không đăng ký hợp đồng cung ứng lao động với cơ quan quản lý, hoặc thực hiện rồi mới đăng ký, đăng ký ít nhưng đưa đi nhiều, thậm chí cứ thực hiện hợp đồng dù không được cơ quan quản lý đồng ý. Đặc biệt, hợp đồng cung ứng lao động còn có nhiều nội dung không tuân thủ pháp luật, không rõ ràng về nội dung, nhất là các điều khoản liên quan đến quyền lợi của người lao động.