Ý nghĩa của việc tăng thuế thuốc lá

Thứ năm, 07:12 07/06/2012 | Xã hội

GiadinhNet - Đây là thời điểm thích hợp để Chính phủ ban hành một lộ trình tăng thuế một cách bền vững và không chỉ tăng một lần duy nhất.

Biện pháp quan trọng để giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá

Thuế thuốc lá ở mức cao làm tăng giá thuốc lá thuốc lá khiến cho người chưa nghiện lắm muốn bỏ thuốc, người chưa hút sẽ không bắt đầu hút và người nghiện thuốc lá sẽ giảm số lượng điếu hút.

Thanh thiếu niên và người nghèo cũng sẽ hút ít đi khi giá thuốc lá tăng. Vì vậy về lâu dài sẽ giảm gánh nặng bệnh tật và kinh tế do hút thuốc gây ra.

Tính trung bình, nếu giá thuốc lá tăng 10%, nhu cầu sử dụng thuốc lá giảm khoảng 4% ở những nước có thu nhập cao và giảm 8% ở những nước có thu nhập trung bình và thấp.

Tăng nguồn thu ngân sách cho Chính phủ

Thuốc lá là loại hàng hoá có tính gây nghiện, nên khi giá thuốc lá tăng, nhu cầu tiêu dùng thuốc lá giảm đi nhưng tốc độ giảm sẽ chậm hơn tốc độ tăng giá. Vì vậy mặc dù lượng thuốc lá tiêu dùng giảm đi nhưng doanh thu thuế vẫn tăng. Khuynh hướng này đúng cả về lý thuyết cũng như thực tế ở các nước.

Theo Ngân hàng Thế giới, khi tăng giá thuốc lá thêm 10%, doanh thu thuế thuốc lá sẽ tăng khoảng 7%.

Tại Việt Nam, theo số liệu của Bộ Tài chính, nguồn thu từ thuế thuốc lá năm 2008 (sau khi áp dụng mức thuế mới 65% (tăng 10% so với mức thuế năm 2007 là 55%) là hơn 7500 tỉ đồng, tăng hơn 1000 tỉ đồng so với năm 2007.

Việt nam mới chỉ điều chỉnh thuế về một mức vào năm 2006 và tăng thuế năm 2008 trong khi buôn lậu thuốc lá là vấn đề tồn tại từ nhiều năm trước. Vì vậy sẽ không hợp lý nếu kết luận lý do chính dẫn đến tình trạng gia tăng buôn lậu thuốc lá là do tăng thuế thuốc lá.

Mặc dù Luật quy định thuế tiêu thụ đặc biệt của thuốc lá bằng 65% giá xuất xưởng, trên thực tế thuế thuốc lá (đã bao gồm 10% VAT) khi tính ra tỷ lệ phần trăm giá bán lẻ chỉ chiếm 41%, thấp hơn nhiều so với khuyến nghị của WHO ở mức 70% của giá bán lẻ.

Mức thuế của Việt Nam cũng thấp hơn mức trung bình trên thế giới (52%) và thấp hơn mức thuế của các nước láng giềng như Indonesia (54%), Singapore (67%), Thái Lan (69%), Myanmar (50%), Malaysia (52 %).

Tỉ lệ thuế trên giá thuốc lá bán lẻ 2010 (Nghiên cứu về thuế - WHO)

Ngoài ra, giá một bao thuốc ở Việt Nam cũng rất thấp (1,29 $ PPP-ngang giá sức mua) so với các nước láng giềng như Thái Lan (3,38 $ PPP), Indonesia (2,14 USD PPP), Malaysia (5,54 $ PPP).

Từ năm 1995 đến năm 2006 chỉ số giá thuốc lá của Việt nam hầu như không thay đổi, trong khi chỉ số giá tiêu dùng tăng nhanh và liên tục. Giá thuốc lá thấp tạo cơ hội cho người có thu nhập thấp và thanh thiếu niên có nhiều khả năng mua thuốc lá dẫn đến tỷ lệ hút thuốc tăng cao ở nhóm người này.

Giá thuốc lá của Việt Nam so với một số nước

Nguồn: http://www1.worldbank.org/tobacco/countrybrief.htm

Cần thiết phải tăng thuế thuốc lá

Đây là thời điểm thích hợp để Chính phủ ban hành một lộ trình tăng thuế một cách bền vững và không chỉ tăng một lần duy nhất. Đã có khuôn khổ chính sách tốt cho việc tăng thuế bao gồm: Quyết định 1315/2009 của Thủ tướng về kế hoạch thực hiện Công ước Khung và Quyết định 732/2011 của Thủ tướng về chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2020.

Để thu thuế hiệu quả, Chính phủ nên quyết định thay đổi cơ sở tính thuế theo giá bán lẻ. Để tránh sự chênh lệch giá ngày càng tăng giữa các nhãn thuốc khi tăng thuế dẫn đến việc thay thế tiêu dùng, Chính phủ nên xem xét áp dụng một mức thuế tuyệt đối ngoài mức thuế theo tỷ lệ để có một hệ thống thuế hỗn hợp.

Phùng Minh

lehuong