Ý tưởng Thành phố bên sông Hồng: Tranh cãi chưa có hồi kết !

Ngày 9/3/2007, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội đã có buổi gặp mặt đông đảo giữa các chuyên gia, tác giả Văn Thơ và cả đối tác Hàn Quốc để làm rõ vấn đề có hay không việc “đạo” ý tưởng; Và có trùng hợp thì trùng hợp đến mức nào?

Đề án của hoạ sĩ Thơ không khả thi (?)

Theo ông Đỗ Viết Chiến, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, Dự án  về lập quy hoạch cơ bản phát triển sông Hồng qua đoạn Hà Nội đã có báo cáo gửi Sở Quy hoạch - Kiến trúc vào tháng 9/2006. Sau đó, Sở cũng nhận được hai tập tài liệu của hoạ sĩ Văn Thơ với mong muốn của tác giả được chuyển cho tổ dự án đối tác Hàn Quốc để tham khảo trong quá trình nghiên cứu dự án phát triển sông Hồng.

Với tính chất tài liệu của cá nhân họa sĩ Văn Thơ, do đó quan điểm của lãnh đạo Sở Quy hoạch - Kiến trúc cần phải có ý kiến chính thức của tác giả. Mặt khác, trong danh mục yêu cầu cung cấp tài liệu của Tổ dự án phía Hàn Quốc không có tên danh mục này (?!). Vì vậy, Ban quản lý dự án không chuyển tài liệu nói trên cho Tổ dự án phía Hàn Quốc.

Tiếp đó, hoạ sĩ Văn Thơ đã chủ động điện thoại cho Giám đốc Ban quản lý dự án - Trưởng bộ phận chuyên trách dự án phía Hà Nội, tiếp tục đề nghị chuyển tài liệu đó cho Tổ dự án Hàn Quốc tham khảo, đồng thời chuyển bổ sung một bản vẽ mô tả toàn cảnh dự án phát triển sông Hồng để nhờ Ban quản lý dự án chuyển cho Tổ dự án Hàn Quốc.

Do chưa có điều kiện thích hợp nên Ban quản lý dự án vẫn chưa chuyển được các tài liệu nói trên của hoạ sĩ Văn Thơ cho phía Hàn Quốc. Cuối năm 2006, theo nguyện vọng của ông Văn Thơ, Ban quản lý dự án đã trực tiếp chuyển cho hoạ sĩ Văn Thơ tập tài liệu photo mà Tổ dự án Hàn Quốc đã chuẩn bị.

... và bản vẽ của đối tác Hàn Quốc

Ngày 29/11/2006, Sở Quy hoạch - Kiến trúc nhận được đơn của hoạ sĩ đề nghị Tổ dự án Hàn Quốc xem xét, giải trình về việc có một số điểm mà dự án đưa ra trùng lặp với đề xuất ý tưởng của ông, trong khi đề án của ông Văn Thơ đã được đăng ký bản quyền trước bản đề án do phía Hàn Quốc đưa ra.

Ông Chiến cũng cho biết, sau đó Sở đã mở một cuộc tọa đàm rộng rãi với sự có mặt của nhiều chuyên gia và cả tác giả Văn Thơ, trong đó có 2 nhóm ý kiến: Ủng hộ họa sĩ Văn Thơ vì đây là ý tưởng hay.

Nhóm thứ hai phản đối và yêu cầu xem xét lại tính khả thi của đề án này do chưa tính toán đến yếu tố pháp luật, giao thông, địa chất, thuỷ văn, quy hoạch, kiến trúc, không thân thiện với môi trường, kinh phí quá lớn và xây nhiều nhà cao tầng quanh khu vực sông Hồng là không thích hợp... Nhóm này cho rằng đề án của ông Thơ phải bổ sung ba yếu tố khoa học cơ bản: thứ nhất là nghiên cứu về thuỷ lợi. Cụ thể, nghiên cứu về dòng chảy mùa khô, hành lang thoát lũ cho sông Hồng và cách chỉnh trị nó trong mọi điều kiện; Thứ hai là về giao thông đường thủy cũng phải được xem xét kỹ lưỡng; Thứ ba là xem xét quy hoạch kiến trúc sao cho hợp lý.

Còn về phía đề án hợp tác với đối tác Hàn Quốc của TP. Hà Nội đã được Sở nghiên cứu chi tiết, trên cơ sở khoa học, có mở các cuộc triển lãm và lấy ý kiến của nhân dân trước khi công bố và gửi đi các nơi. Vì vậy không thể nói có chuyện ăn cắp ý tưởng của ông Thơ được.  

Ông Văn Thơ: Tôi phản ứng vì giống nhau quá (?)

Theo hoạ sĩ Văn Thơ, đề án của ông được thực hiện từ tháng 7/2005. Do không được đào tạo bài bản về kỹ thuật nên ông đã có đơn và đến Viện Khoa học Thuỷ lợi để được Viện xem xét và giúp đỡ về mặt khoa học. Ngay sau đó, ông nhận được văn bản của Viện Khoa học Thuỷ lợi nhận xét, đây là bản đề án chi tiết hơn những đề án trước. Tuy nhiên, cần được nghiên cứu bổ sung thêm về mặt kỹ thuật cho phù hợp.

Tháng 4/2006, ông Thơ tiếp tục hoàn thiện đề án của mình. Nếu những đề án trước chỉ là trị thuỷ sông Hồng, thì đề án của ông mở rộng ra cả trị thuỷ sông Hồng và sông Đuống để tính cả khả năng thoát lũ của sông Đuống. Cũng theo ông Thơ, những ý tưởng trước đây chỉ là kiên cố hoá các tuyến đê hiện có thì ông có sáng tạo dựng hai tuyến đê mới, vừa mở rộng lòng sông ra cả hai phía tả ngạn và hữu ngạn, góp phần tăng mặt cắt tiết diện dòng chảy thoát lũ. Và một tháng sau khi hoàn thiện, ông Thơ đã đăng ký bản quyền cho hai tác phẩm nghiên cứu của mình.

Trong thời gian này, tác phẩm của ông cũng được Sở Quy hoạch - Kiến trúc đưa ra hội thảo. Tuy nhiên một tháng sau, Hà Nội lại ký kết với Thành phố  Seoul về việc quy hoạch sông Hồng đoạn qua Hà Nội, mà theo ông Thơ thấy trong đó bản vẽ của Tổ dự án Hàn Quốc đưa ra có sự trùng khớp với những ý tưởng mà ông đã đưa ra trước đó(?).

Ý kiến của giới chuyên môn xung quanh sự kiện này:

Tháng 7/2005, ông Vũ Văn Thơ cho ra mắt đề án về một thành phố bên sông Hồng. Tháng 9/2005, thành phố Seoul (Hàn Quốc) đã ký “Bản ghi nhớ” về việc hợp tác quy hoạch phát triển sông Hồng với Hà Nội. Một tổ dự án ở Hà Nội đã được thành lập. Tháng 11/2006, Tổ dự án này đã công bố báo cáo “Lập quy hoạch phát triển sông Hồng qua đoạn Hà Nội”, tuy nhiên, ông Văn Thơ cho rằng việc điều chỉnh tuyến đê hai bên bờ sông Hồng và sông Đuống có sự trùng lặp với đề án của ông.

Đại diện tổ dự án Hàn Quốc:  “Chúng tôi không biết gì về đề án của hoạ sĩ Văn Thơ”

“Cuối tháng 11 năm 2006, Tổ dự án Hàn Quốc có nhận được công văn của hoạ sĩ Văn Thơ cho rằng ý tưởng của chúng tôi và đề án của họa sĩ Thơ có nhiều điểm trùng nhau như: Ý tưởng trùng hợp, cách xây dựng đê mới giống nhau và đề án của phía Hàn Quốc vi phạm bản quyền tác giả, vì ông Thơ đã có đăng ký bản quyền. Sau đó, giám đốc Cty của chúng tôi đã có công văn trả lời rằng: Tổ dự án không hề biết gì về đề án của họa sĩ Văn Thơ. Liệu đề án của ông Thơ có những căn cứ khoa học không?

Sau đó chúng tôi đã mời ông Thơ đến gặp Tổ dự án để giải thích về đề án của mình, chúng tôi đã có tính toán rất nhiều để thực hiện. Chúng tôi đã có nhiều nghiên cứu khoa học. Vì vậy không thể nói các nhà nghiên cứu lại đi ăn cắp ý tưởng của một họa sĩ. Và sự trùng hợp này có lẽ là một sự hiểu nhầm”.

Ông Trần Nhơn, nguyên Thứ trưởng Bộ Thuỷ lợi: “Đề án của ông Thơ cóp nhặt từ 3 đề án đã có trước đó”

Trước ông Thơ, đã có nhiều ý tưởng nghiên cứu chỉnh trị sông Hồng, và ông Thơ đã cóp nhặt ý tưởng từ 3 đề án đã có trước đó của ba người khác nhau để làm thành một đề án cho riêng mình. Đó là đề án Thành phố giữa lòng sông của tôi; ý tưởng về hành lang thoát lũ của Viện Khoa học Thuỷ lợi và ý tưởng đảo Trung Hà của một tác giả khác. Theo tôi, để không mất thời gian về vấn đề này nữa, tốt hơn hết đối tác nên mời tất cả những người có liên quan trong việc thực hiện dự án để cùng thực hiện. Như vậy là rất công bằng và dân chủ”.

Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, nguyên KTS trưởng - TP Hà Nội: “Phải cân nhắc trước khi thực hiện”

Trước ông Thơ đã có nhiều người nghiên cứu về việc chỉnh trị sông Hồng. Tuy nhiên, hầu hết tất cả đều nằm trên ý tưởng. Nhưng chỉ ông Thơ là có đăng ký bản quyền. Về ý tưởng, hầu như tất cả các đề án về chỉnh trị sông Hồng đều có liên quan đến nhau. Và đề án nào dựa trên đề án nào thì phải xem xét cụ thể.

Mỹ Hà