Hỗ trợ trẻ em bị nhiễm và ảnh hưởng bởi HIV/AIDS

Trẻ nhiễm HIV/AIDS được chăm sóc tại Trung tâm nuôi dưỡng trẻ em Tam Bình (TP HCM). Ảnh: T.T.D.

Theo báo cáo của UNAIDS, trên toàn cầu có khoảng 370.000 trẻ nhiễm mới HIV. Hiện có 33,3 triệu người nhiễm HIV còn sống trong đó có 2,5 triệu trẻ em dưới 15 tuổi nhiễm HIV còn sống. Tổng số trẻ em từ 0 – 17 tuổi mất cha mẹ do HIV là 16,6 triệu.

Tại Việt nam, cả nước có 457.691 trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS, trong đó cao nhất là số trẻ em sống cùng cha mẹ bị nhiễm HIV/AIDS, rồi đến số trẻ em mồ côi do AIDS, số trẻ em bị bỏ rơi do cha mẹ chết do AIDS. Tuy nhiên, trên thực tế con số này chắc chắn cao hơn rất nhiều do hiện nay việc thu thập số liệu về trẻ bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS chưa được đầy đủ. Theo ước tính của Bộ Y tế thì số trẻ em nhiễm HIV sẽ là 23.400, nhưng hiện nay con số trẻ em từ 0-17 tuổi nhiễm HIV được báo cáo chỉ khoảng trên 8.000 trẻ.

Trẻ em bị nhiễm HIV từ mẹ HIV( ) cần được theo dõi, chăm sóc toàn diện, phát hiện, điều trị sớm nhiễm trùng cơ hội; tiếp cận và điều trị bằng thuốc kháng virus mới có thể giảm thấp tỷ lệ tử vong ở trẻ trong nhóm tuổi dưới 1 tuổi và dưới 2 tuổi. Vì nhiễm trùng cơ hội ở những trẻ này thường nặng, nguy cơ tử vong của trẻ rất cao. Bên cạnh đó, việc theo dõi những phụ nữ nhiễm HIV mang thai, quản lý và điều trị bằng thuốc ARV nếu mẹ đủ tiêu chuẩn điều trị, hoặc điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con nếu mẹ chưa đủ tiêu chuẩn điều trị sẽ đem lại hiệu quả to lớn, làm giảm tỷ lệ trẻ nhiễm HIV do lây truyền từ mẹ sang con.

Trẻ nhiễm và bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS thường phải sống trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn, chịu thiệt thòi trong học tập, chăm sóc y tế, bị phân biệt đối xử và nhận thức của trẻ về HIV/AIDS cũng rất hạn chế nên thường cảm thấy buồn tủi, chán nản, sống khép mình. Các em đều có nguyện vọng được tiếp tục sống cùng gia đình và người thân, được người lớn bảo vệ, chăm sóc, nuôi dưỡng, được điều trị mỗi khi ốm đau như mọi trẻ em khác, được bình đẳng, không bị kỳ thị, phân biệt đối xử, không bị bạo lực, đặc biệt là muốn được tiếp tục cắp sách đến trường, được vui chơi cùng bạn bè...

Kế hoạch hành động quốc gia vì trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS đến năm 2010 và tầm nhìn đến 2020 là một kế hoạch hoạt động phối hợp liên ngành (Bộ GD&ĐT, Bộ LĐ,TB&XH, Bộ Y tế và các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức quốc tế, tổ chức xã hội) nhằm tăng cường nỗ lực chung để giải quyết các vấn đề bức xúc trong công tác dự phòng, chăm sóc, hỗ trợ và điều trị trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS.

Các tổ chức và mô hình giúp đỡ trẻ HIV

Tổ chức các khóa tập huấn về kiến thức kỹ năng chăm sóc, hỗ trợ trẻ có HIV, trẻ bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS như các lớp tập huấn chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ tâm lý, kỹ năng làm cha mẹ, kỹ năng phòng chống lây nhiễm HIV trong cộng đồng, kỹ năng sinh hoạt câu lạc bộ đồng cảm, sinh hoạt các nhóm, kỹ năng truyền thông… do các tổ chức quốc tế (UNAIDS, UNICEF, Ủy ban Y tế Hà Lan,.), các NGOs như CARE, Cohead, World Vision, Health Right… tài trợ, tổ chức đã đem lại những hiệu quả ban đầu tích cực.

Tuy nhiên, vẫn còn những khó khăn trong quá trình triển khai như: việc quản lý trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS rất khó vì nhiều em theo bố mẹ hoặc người nuôi dưỡng chuyển đổi nơi cư trú. Nguồn kinh phí dành cho hoạt động còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra. Đặc biệt, nhận thức của cộng đồng còn hạn chế, một số gia đình, người thân khi biết con em mình nhiễm HIV/AIDS đã từ chối chăm sóc nuôi dưỡng và trông chờ sự đón nhận vào nuôi dưỡng tại Trung tâm bảo trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Nhận thức và hiểu biết về Luật Phòng, chống HIV/AIDS và những quy định đối với trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS của một số cán bộ quản lý các cấp, giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh chưa cao, thiếu đội ngũ cán bộ chuyên trách và cơ sở vật chất cho việc thực hiện công tác y tế học đường phòng, chống HIV/AIDS.